શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૨.૨૭ — જાતસ્ય હિ ધ્રુવો મૃત્યુઃ
Bhagavad Gita 2.27 — Jatasya Hi Dhruvo Mrityuh in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
સાંખ્ય યોગ અધ્યાયના આ ગૂઢ શ્લોકમાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ શોકાકુલ અર્જુનને સાંત્વના આપતા અસ્તિત્વનો સહજ નિયમ કહે છે — જન્મ અને મૃત્યુ એક અતૂટ, આવર્તી ચક્ર છે. જે જન્મ્યો છે તેની મૃત્યુ નિશ્ચિત છે અને જે મર્યો છે તેનો પુનર્જન્મ નિશ્ચિત છે. કેમ કે જીવનનું આ પરિવર્તન અપરિહાર્ય છે, તેથી તેના પર શોક કરવો વ્યર્થ છે. આ શ્લોક સાધકને મૃત્યુનો સામનો સમતાથી કરવા અને પોતાની ઓળખ નશ્વર શરીરના સ્થાને અમર આત્મામાં સ્થાપિત કરવાની પ્રેરણા આપે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Bhagavad Gita Chapter 2, Verse 27 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
બીજા અધ્યાય સાંખ્ય યોગમાં, શ્રીકૃષ્ણ કુરુક્ષેત્રના યુદ્ધક્ષેત્ર પર અર્જુનને તેના વિષાદથી ઉપર ઉઠાવે છે. આત્માના નિત્ય અને અવધ્ય હોવાનો ઉપદેશ આપ્યા પછી, શ્રીકૃષ્ણ હવે શારીરિક સ્તરે શોકને સંબોધે છે — જો કોઈ મૃત્યુને વાસ્તવિક પણ માને, તો તે જન્મ અને પુનર્જન્મના એક અપરિહાર્ય ચક્રનો ભાગ છે, અને તેથી વિલાપનું કારણ નથી.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
સંતો અને મહાત્માઓએ આ શ્લોકને મરણાસન્નની શય્યા-પાસે અને અંત્યેષ્ટિ સંસ્કારોમાં લાંબા સમયથી ઉચ્ચાર્યો છે, અને અગણિત શોકગ્રસ્ત લોકો સાક્ષી આપે છે કે તેની શાંત બુદ્ધિમત્તાએ તેમના ભય અને શોકને વિલીન કરી દીધો, અને નિરાશાના સ્થાને એક ગહન શાંતિ છોડી દીધી જ્યારે તેમણે આત્માની અમર ઉપસ્થિતિનો અનુભવ કર્યો.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
જાતસ્ય હિ ધ્રુવો મૃત્યુર્ધ્રુવં જન્મ મૃતસ્ય ચ। તસ્માદપરિહાર્યેઽર્થે ન ત્વં શોચિતુમર્હસિ॥
jātasya hi dhruvo mṛityur dhruvaṁ janma mṛitasya cha tasmād aparihārye ’rthe na tvaṁ śhochitum arhasi
અર્થ:જન્મ લેનારની મૃત્યુ નિશ્ચિત છે અને મરનારનો જન્મ નિશ્ચિત છે; માટે જે અટળ અને અપરિહાર્ય છે, તેના વિષે તારે શોક કરવો યોગ્ય નથી.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
Bhagavad Gita 2.27 — Jatasya Hi Dhruvo Mrityuh પાઠના લાભ
હાનિ, મૃત્યુ અને વિયોગ સામે શાંતિ અને સ્વીકાર્યતા લાવે છે
જન્મ અને મૃત્યુને સહજ ચક્ર તરીકે પ્રગટ કરી મરવાના ભયને નષ્ટ કરે છે
જીવનના અપરિહાર્ય પરિવર્તનો પ્રત્યે સમતા (સમત્વ) વિકસાવે છે
ઓળખને નશ્વર શરીરથી અમર, અવિનાશી આત્મા તરફ લઈ જાય છે
શોકાકુલને સાંત્વના આપે છે અને શોકના સમયે મનને સ્થિર કરે છે
શોકથી પાંગળા થયા વિના પોતાનું કર્તવ્ય કરવાનું સાહસ આપે છે
Bhagavad Gita 2.27 — Jatasya Hi Dhruvo Mrityuh જપ વિધિ
આ શ્લોકનો ધીમે-ધીમે પાઠ કરો અને આ સત્ય પર ચિંતન કરો કે જે જન્મ્યો છે તે એક દિવસ અવશ્ય જશે, અને જે જાય છે તે પાછો ફરે છે. શોક અથવા સ્મારક પ્રાર્થનાના સમયે તેનો જપ વિશેષ રૂપે સાંત્વનાદાયક છે, જે મનને અપરિહાર્ય પર શોક છોડવામાં મદદ કરે છે. પ્રત્યેક આવૃત્તિને હૃદયમાં આ સમજ બેસવા દો કે આત્મા કદી વાસ્તવમાં નષ્ટ થતો નથી — કેવળ શરીર બદલાય છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ Bhagavad Gita 2.27 — Jatasya Hi Dhruvo Mrityuh શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ