ॐMantra.Tips
bhagavad-gitagitakrishnadhyana-yoga

ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ 6.16 — ਨਾਤ੍ਯਸ਼੍ਨਤਸ੍ਤੁ ਯੋਗੋऽਸ੍ਤਿ

Bhagavad Gita 6.16 — Natyashnatas Tu Yogo Asti in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ

🕉️ hindu·📿 11× ਜਪ·🕐 ਸਵੇਰੇ, ਦਿਨ ਦੀ ਦਿਨਚਰਿਆ ਅਤੇ ਧਿਆਨ-ਸਾਧਨਾ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ·📜 Bhagavad Gita Chapter 6, Verse 16
Share:

ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ

हिन्दी / देवनागरीతెలుగుதமிழ்ಕನ್ನಡമലയാളംગુજરાતીবাংলাଓଡ଼ିଆਪੰਜਾਬੀEnglishසිංහල𑌗𑍍𑌰𑌨𑍍𑌥

✦ ਅਰਥ

ਧਿਆਨਯੋਗ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਿਹਾਰਕ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ: ਯੋਗ ਨਾ ਅਧਿਕ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਹੈ, ਨਾ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਲਈ; ਨਾ ਅਧਿਕ ਸੌਣ ਵਾਲੇ ਲਈ, ਨਾ ਸਦਾ ਜਾਗਣ ਵਾਲੇ ਲਈ। ਆਹਾਰ, ਨੀਂਦ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਆਰਾਮ — ਸਾਰੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਆਦਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਧਨਾ ਫਲਦੀ ਹੈ।

ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ

Bhagavad Gita Chapter 6, Verse 16 · Bhagavan Sri Krishna (as recorded by Maharishi Veda Vyasa) · Ancient (part of the Mahabharata, c. 5th–2nd century BCE in present form)

ਧਿਆਨ ਯੋਗ ਅਧਿਆਇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਧਿਆਨ ਦੇ ਆਸਨ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਉਸ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਅਗਲਾ ਸ਼ਲੋਕ ਮਿਲ ਕੇ ਗੀਤਾ ਦਾ ਸੰਜਮ ਦਾ 'ਮੱਧਮ ਮਾਰਗ' ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਧਕ ਚੰਚਲ ਮਨ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਹ ਇਸ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸੰਤੁਲਿਤ ਸਾਥੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ — ਇਸ ਕਾਲਾਤੀਤ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ

ਯੋਗੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਸੰਜਮ ਦੇ ਇਸ ਮੱਧਮ ਮਾਰਗ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਮਨ ਸਾਫ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਛੇਤੀ ਡੂੰਘਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਾਧਨਾ ਵੀ ਜੜਤਾ ਜਾਂ ਬੇਚੈਨੀ ਕਾਰਨ ਡਗਮਗਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਮੰਤਰ

ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ

ਨਾਤ੍ਯਸ਼੍ਨਤਸ੍ਤੁ ਯੋਗੋऽਸ੍ਤਿ ਨ ਚੈਕਾਨ੍ਤਮਨਸ਼੍ਨਤਃ। ਨ ਚਾਤਿਸ੍ਵਪ੍ਨਸ਼ੀਲਸ੍ਯ ਜਾਗ੍ਰਤੋ ਨੈਵ ਚਾਰ੍ਜੁਨ॥

nātyaśhnatastu yogo ’sti na chaikāntam anaśhnataḥ na chāti-svapna-śhīlasya jāgrato naiva chārjuna

ਅਰਥ:ਹੇ ਅਰਜੁਨ! ਇਹ ਯੋਗ ਨਾ ਤਾਂ ਅਧਿਕ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਨਾ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਲਈ, ਨਾ ਅਧਿਕ ਸੌਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਅਤੇ ਨਾ ਸਦਾ ਜਾਗਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲਈ।

ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ

ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

ਨ🔊naਨਹੀਂ
ਅਤਿ🔊atiਅਧਿਕ
ਅਸ਼੍ਨਤਃ🔊aśhnataḥਖਾਣ ਵਾਲੇ ਦਾ
ਤੁ🔊tuਪਰ, ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ
ਯੋਗਃ🔊yogaḥਯੋਗ
ਅਸ੍ਤਿ🔊astiਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਨ ਚ ਏਕਾਨ੍ਤਮ੍🔊na cha ekāntamਨਾ ਹੀ ਬਿਲਕੁਲ
ਅਨਸ਼੍ਨਤਃ🔊anaśhnataḥਨਾ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਦਾ
ਅਤਿਸ੍ਵਪ੍ਨਸ਼ੀਲਸ੍ਯ🔊ati-svapna-śhīlasyaਅਧਿਕ ਸੌਣ ਵਾਲੇ ਦਾ
ਜਾਗ੍ਰਤਃ🔊jāgrataḥਅਧਿਕ ਜਾਗਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦਾ
ਨ ਏਵ ਚ🔊na eva chaਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ
ਅਰ੍ਜੁਨ🔊arjunaਹੇ ਅਰਜੁਨ

Bhagavad Gita 6.16 — Natyashnatas Tu Yogo Asti ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ

✦

ਸਫਲ ਧਿਆਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ਵਜੋਂ ਸੰਜਮ (ਯੁਕਤ-ਆਹਾਰ-ਵਿਹਾਰ) ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ

✦

ਆਹਾਰ, ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੀ ਸੰਤੁਲਿਤ ਦਿਨਚਰਿਆ ਦਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ

✦

ਅਧਿਆਤਮਕ ਸਾਧਨਾ ਲਈ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ

✦

ਭੋਗ ਦੀ ਅਤੀ ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ — ਦੋਵਾਂ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਂਦਾ ਹੈ

✦

ਯੋਗ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਂਤ, ਨਿਯਮਿਤ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਰਚਦਾ ਹੈ

✦

ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ, ਸਾਤ੍ਵਿਕ ਜੀਵਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਹਾਰਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਯਾਦ

Bhagavad Gita 6.16 — Natyashnatas Tu Yogo Asti ਪਾਠ ਵਿਧੀ

ਜਪ ਗਿਣਤੀ11ਵਾਰ
ਉੱਤਮ ਸਮਾਂਸਵੇਰੇ, ਦਿਨ ਦੀ ਦਿਨਚਰਿਆ ਅਤੇ ਧਿਆਨ-ਸਾਧਨਾ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ

ਆਪਣੀ ਦਿਨਚਰਿਆ ਤੈਅ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਯਾਦ ਵਜੋਂ ਪਾਠ ਕਰੋ। ਇਹ ਸੰਜਮਿਤ, ਨਿਯਮਿਤ ਆਦਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰੇ — ਨਾ ਅਧਿਕ ਖਾਓ ਨਾ ਬਿਲਕੁਲ ਘੱਟ, ਕਾਫ਼ੀ ਸੌਂਵੋ ਪਰ ਅਤੀ ਨਹੀਂ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਲਨ ਰੱਖੋ। ਤਦ ਇੱਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ, ਸਾਤ੍ਵਿਕ ਦਿਨਚਰਿਆ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਫਲਦਾਇਕ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ

ਇਸ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ Bhagavad Gita 6.16 — Natyashnatas Tu Yogo Asti ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ — ਉਹੀ ਮੂਲ ਸ਼ਲੋਕ, ਅੱਖਰ-ਅੱਖਰ ਲਿਪੀਅੰਤਰਿਤ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸੌਖ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹ ਅਤੇ ਜਪ ਸਕੋ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ (ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ) ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਪਾਠ ਸੁਣੋ।
ਹਾਂ — ਕੇਵਲ ਲਿਪੀ ਬਦਲਦੀ ਹੈ; ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਮੂਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪੰਨੇ ਦਾ ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ, ਲਾਭ ਅਤੇ ਪਾਠ ਵਿਧੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਯੋਗ ਕੇਵਲ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਹੀ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਅਧਿਕ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਅਤੀ ਵਰਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਧਿਕ ਸੌਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਿਆਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਆਦਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਲਨ ਅਨਿਵਾਰਯ ਹੈ।
ਅਤੀ ਵਰਤ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਸਪਸ਼ਟ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯੋਗ ਉਸ ਲਈ ਅਸੰਭਵ ਹੈ ਜੋ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ, ਠੀਕ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਅਧਿਕ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਲਈ। ਗੀਤਾ ਸੰਤੁਲਿਤ, ਮੱਧਮ ਆਹਾਰ ਦਾ ਪੱਖ ਲੈਂਦੀ ਹੈ (ਅਗਲੇ ਸ਼ਲੋਕ ੬.੧੭ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਰਣਨ ਹੈ)।
ਦੇਹ ਅਤੇ ਮਨ ਯੋਗ ਦੇ ਸਾਧਨ ਹਨ। ਅਧਿਕ ਖਾਣ ਨਾਲ ਜੜਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਭੁੱਖੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਅਧਿਕ ਸੌਣ ਨਾਲ ਆਲਸ ਅਤੇ ਨੀਂਦਹੀਣਤਾ ਨਾਲ ਬੇਚੈਨੀ। ਸੰਜਮ ਮਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼, ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਾਧਨਾ ਲਈ ਸਥਿਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਨਿਯਮਿਤ ਦਿਨਚਰਿਆ ਬਣਾਓ: ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਸਾਤ੍ਵਿਕ ਭੋਜਨ, ਕਾਫ਼ੀ ਪਰ ਅਧਿਕ ਨਹੀਂ ਅਜਿਹੀ ਨੀਂਦ, ਅਤੇ ਕਰਮ ਤੇ ਆਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਲਨ। ਯੁਕਤ-ਆਹਾਰ-ਵਿਹਾਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਇਹੀ ਨਿਯਮਿਤ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਉਹ ਆਧਾਰ ਹੈ ਜੋ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਧਿਆਨ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

Bhagavad Gita 6.17 — Yuktahara-viharasyaश्रीमद्भगवद्गीता ६.१७ — युक्ताहारविहारस्यBhagavad Gita 6.19 — Yatha Dipo Nivata-sthoश्रीमद्भगवद्गीता ६.१९ — यथा दीपो निवातस्थोBhagavad Gita 6.34 — Chanchalam Hi Manah Krishnaश्रीमद्भगवद्गीता ६.३४ — चञ्चलं हि मनः कृष्णUddhared Atmana Atmanam (Bhagavad Gita 6.5)उद्धरेदात्मनाऽऽत्मानम्Bhagavad Gita 6.46 — Tapasvibhyo Adhiko Yogiश्रीमद्भगवद्गीता 6.46 — तपस्विभ्योऽधिको योगीKarmanye Vadhikaraste (Bhagavad Gita 2.47)कर्मण्येवाधिकारस्तेBhagavad Gita 2.56 — Duhkheshv-anudvigna-manahश्रीमद्भगवद्गीता 2.56 — दुःखेष्वनुद्विग्नमनाः

ਲਾਭਦਾਇਕ ਲੱਗਿਆ? ਆਪਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ 🙏

Share:

ॐ

ਪੂਰਾ Bhagavad Gita 6.16 — Natyashnatas Tu Yogo Asti ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ

ਪੂਰਾ Bhagavad Gita 6.16 — Natyashnatas Tu Yogo Asti (ਦੇਵਨਾਗਰੀ)ਸਾਰੇ ਮੰਤਰਮਕਸਦ ਅਨੁਸਾਰ ਖੋਜੋ