અહં વૈશ્વાનરો ભૂત્વા — ભોજન મંત્ર (ગીતા 15.14) — Word-by-Word Meaning
अहं वैश्वानरो भूत्वा — भोजन मन्त्र
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
अहं
Aham
હું (પરમેશ્વર)
वैश्वानरः
Vaishvanarah
વૈશ્વાનર — સર્વ પ્રાણીઓમાં રહેલ જઠરાગ્નિ (પાચન-અગ્નિ)
भूत्वा
bhutva
થઈને, બનીને
प्राणिनां
praninam
સર્વ પ્રાણીઓના
देहमाश्रितः
deham-ashritah
શરીરમાં રહીને, અંદર નિવાસ કરતા
प्राणापानसमायुक्तः
prana-apana-samayuktah
પ્રાણ (બહિર્ગામી) અને અપાન (અંતર્ગામી) વાયુઓ સાથે જોડાઈને
पचामि
pachami
હું પચાવું છું, રાંધું / આત્મસાત્ કરું છું
अन्नं
annam
અન્ન, ભોજન
चतुर्विधम्
chatur-vidham
ચાર પ્રકારનું (ચાવેલું, ચૂસેલું, ચાટેલું, પીધેલું)
Complete Translation
હું વૈશ્વાનર (જઠરાગ્નિ) રૂપ થઈને સર્વ પ્રાણીઓના શરીરમાં રહીને, પ્રાણ અને અપાન વાયુ સાથે જોડાઈને ચાર પ્રકારના અન્નને પચાવું છું.
Origin & History
Source: Bhagavad Gita, Chapter 15, Verse 14
Author: Veda Vyasa (words of Sri Krishna)
Period: Ancient (Mahabharata / Bhagavad Gita)
ભગવદ્ગીતાના પંદરમા અધ્યાય, પુરુષોત્તમ યોગમાં, શ્રીકૃષ્ણ પોતાની સર્વવ્યાપી ઉપસ્થિતિ પ્રગટ કરે છે. આ શ્લોકમાં તેઓ કહે છે કે વૈશ્વાનર — પાચન-અગ્નિ — રૂપે તેઓ સ્વયં પ્રત્યેક પ્રાણીના શરીરમાં રહીને, જીવન-વાયુઓથી યુક્ત થઈને ખાધેલું સર્વ કંઈ પચાવે છે. ભક્તો તેને ભોજન પહેલાં વાંચે છે જેથી ભોજન આ જાગૃતિ સાથે થાય કે અંદર રહેલા ભગવાન જ સાચા ભોક્તા અને પાચન-શક્તિના દાતા છે, અને આમ એક સામાન્ય કાર્ય ઉપાસના બની જાય છે.
Frequently Asked Questions
અહં વૈશ્વાનરો ભૂત્વા ક્યાંથી છે?▼
આ ભગવદ્ગીતાનો શ્લોક 15.14 છે, જે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે કહ્યો. તેને વ્યાપક રીતે ભોજન-મંત્ર — ભોજન પહેલાં વંચાતી પ્રાર્થના — રૂપે વાપરવામાં આવે છે, ઘણીવાર બ્રહ્માર્પણમ્ (ગીતા 4.24) સાથે.
આ શ્લોકનો અર્થ શું છે?▼
શ્રીકૃષ્ણ ઘોષણા કરે છે કે તેઓ, વૈશ્વાનર (પાચન-અગ્નિ) રૂપે, પ્રત્યેક પ્રાણીના શરીરમાં રહીને, પ્રાણ અને અપાન વાયુઓથી યુક્ત થઈને ચાર પ્રકારના અન્નને પચાવે છે. આમ જે શક્તિ આપણા ભોજનને પચાવે છે તે સ્વયં ભગવાન જ છે.
'ચાર પ્રકારના અન્ન' કયા છે?▼
ચતુર્વિધ અન્ન ભોજન ગ્રહણ કરવાના ચાર પ્રકારોને કહે છે: ભક્ષ્ય (ચાવવાનું), ભોજ્ય (ખાવાનું/ગળવાનું), લેહ્ય (ચાટવાનું) અને ચોષ્ય (ચૂસવાનું). શ્લોકનો અર્થ છે કે ભગવાન દરેક પ્રકારના અન્નને પચાવે છે જે આપણે ગ્રહણ કરીએ છીએ.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →