Mantra.Tips

મહાલક્ષ્મી ધ્યાન (અક્ષસ્રક્પરશું) — Word-by-Word Meaning

महालक्ष्मी ध्यान (अक्षस्रक्परशुं)

Every Sanskrit word explained in English

Word-by-Word Breakdown

अक्षस्रक्
akṣa-srak
રુદ્રાક્ષ / અક્ષ મણિઓની માળા
परशुं
paraśuṃ
પરશુ (કુહાડી)
गदा
gadā
ગદા
इषु
iṣu
બાણ
कुलिशं
kuliśaṃ
વજ્ર
पद्मं
padmaṃ
કમળ
धनुः
dhanuḥ
ધનુષ
कुण्डिकां
kuṇḍikāṃ
કમંડલુ (જળપાત્ર)
दण्डं
daṇḍaṃ
દંડ (છડી)
शक्तिम्
śaktim
શક્તિ (ભાલો)
असिं
asiṃ
અસિ (તલવાર)
चर्म
carma
ચર્મ (ઢાલ)
जलजं
jala-jaṃ
શંખ (જળમાંથી ઉત્પન્ન)
घण्टां
ghaṇṭāṃ
ઘંટ
सुराभाजनम्
surā-bhājanam
મધુપાત્ર / અમૃત-પાત્ર
शूलं
śūlaṃ
શૂલ (ત્રિશૂળ)
पाश
pāśa
પાશ (ફાંસો)
सुदर्शने
sudarśane
સુદર્શન ચક્ર
दधतीं हस्तैः
dadhatīṃ hastaiḥ
(આ સૌને) પોતાના (અઢાર) હાથોમાં ધારણ કરતી
प्रसन्नाननां
prasanna-ānanāṃ
પ્રસન્ન, સૌમ્ય મુખવાળી
सेवे
seve
હું પૂજું છું / સેવા કરું છું
सैरिभमर्दिनीम्
sairibha-mardinīm
મહિષાસુર (પાડા રૂપી રાક્ષસ) નો સંહાર કરનારી
महालक्ष्मीं सरोजस्थिताम्
mahālakṣmīṃ saroja-sthitām
કમળ પર વિરાજમાન મહાલક્ષ્મી

Complete Translation

હું કમળ પર વિરાજમાન, મહિષાસુરમર્દિની, પ્રસન્ન મુખવાળી મહાલક્ષ્મીની આરાધના કરું છું — જે પોતાના (અઢાર) હાથોમાં અક્ષમાળા, પરશુ, ગદા, બાણ અને વજ્ર; કમળ, ધનુષ અને કમંડલુ; દંડ, શક્તિ, અસિ (તલવાર) અને ઢાલ; શંખ, ઘંટ અને મધુપાત્ર; તથા શૂલ, પાશ અને સુદર્શન ચક્ર ધારણ કરે છે.

Origin & History

Source: Durga Saptashati (Devi Mahatmyam) — dhyana of the Madhyama Charita

Author: Traditional (Markandeya Purana tradition)

Period: Classical

દુર્ગા સપ્તશતીમાં દેવી માહાત્મ્ય ત્રણ ચરિતોમાં પ્રગટ થાય છે, જેમાંથી પ્રત્યેક દેવીના એક મહાન સ્વરૂપ — મહાકાળી, મહાલક્ષ્મી અને મહાસરસ્વતી — ના અધીન છે. આ શ્લોક મધ્યમ ચરિતની અધિષ્ઠાત્રી દેવી મહાલક્ષ્મીનું ધ્યાન છે, જેમાં દેવીએ સમસ્ત દેવોના સંયુક્ત તેજથી આકાર લીધો અને પોતાની અઢાર ભુજાઓમાં તેમના પ્રત્યેક આયુધને ધારણ કરીને પાડા રૂપી રાક્ષસ મહિષાસુરનો સંહાર કરવા નીકળ્યાં. આ ધ્યાન તેમના વિજયના અધ્યાયોના પાઠ પહેલાં એ જ સ્વરૂપનું દર્શન અને ધ્યાન કરવા માટે પાઠ થાય છે.

Frequently Asked Questions

આ ધ્યાન કઈ દેવીનું વર્ણન કરે છે?
એ દુર્ગા સપ્તશતીના મધ્યમ ચરિત (મધ્ય ભાગ) માં પ્રગટ થતી મહાલક્ષ્મીનું વર્ણન કરે છે — દિવ્ય માતાનું અઢાર ભુજાવાળું યોદ્ધા સ્વરૂપ જે મહિષાસુરનો સંહાર કરે છે. આ સંદર્ભમાં મહાલક્ષ્મી કેવળ ધનની દેવી નહીં, પરંતુ પરમ શક્તિ છે.
તેઓ આટલા બધા આયુધ કેમ ધારણ કરે છે?
અક્ષમાળા, પરશુ, ગદા, બાણ, વજ્ર, કમળ, ધનુષ, કમંડલુ, દંડ, શક્તિ, અસિ, ઢાલ, શંખ, ઘંટ, મધુપાત્ર, શૂલ, પાશ અને ચક્ર ધારણ કરનારી અઢાર ભુજાઓ એ દર્શાવે છે કે એક જ દેવી સમસ્ત દેવોની સમસ્ત શક્તિઓ અને આયુધો એકસાથે ધારણ કરે છે, જેથી તેઓ બુરાઈ સામે અજેય બને છે.
'સૈરિભમર્દિની' નો અર્થ શું છે?
'સૈરિભ' એ પાડા (મહિષ) નું જ બીજું નામ છે, તેથી 'સૈરિભમર્દિની' નો અર્થ છે 'પાડા રૂપી રાક્ષસનું મર્દન કરનારી' — એટલે કે મહિષાસુરનો સંહાર કરનારી. એ દેવીના વિજયી યોદ્ધા સ્વરૂપની મહાન ઉપાધિઓમાંની એક છે.
આ ધ્યાન ક્યારે પાઠ થાય છે?
એનો પાઠ દુર્ગા સપ્તશતી / ચંડી પાઠના મધ્યમ ચરિત પહેલાં ધ્યાન શ્લોક રૂપે થાય છે, ખાસ કરીને નવરાત્રિમાં. એને દેવીના સંપૂર્ણ રક્ષક વૈભવના ધ્યાન રૂપે સ્વતંત્ર રીતે પણ જપી શકાય છે.

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →