Mantra.Tips

શ્રી આંજનેય સ્તોત્રમ્ (રામદૂત સ્તોત્રમ્) Meaning — Line by Line

श्री आञ्जनेय स्तोत्रम् (रामदूत स्तोत्रम्)

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of શ્રી આંજનેય સ્તોત્રમ્ (રામદૂત સ્તોત્રમ્) with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Verse 1. Ram Ram Ram Raktavarnam Dinakaravadanam Tikshna-Damshtra-Karalam
  2. Verse 2. Kham Kham Kham Khadgahastam Vishajvaraharanam Veda-Vedanga-Dipam
  3. Verse 3. Im Im Im Indravandyam Jalanidhikalanam Saumya-Samrajya-Labham
  4. Verse 4. Sam Sam Sam Sakshibhutam Vikasitavadanam Pingalaksham Suraksham
  5. Verse 5. Ham Ham Ham Hamsarupam Sphuta-Vikata-Mukham Sukshma-Sukshmavataram
Verse 1#

Ram Ram Ram Raktavarnam Dinakaravadanam Tikshna-Damshtra-Karalam

रं रं रं रक्तवर्णं दिनकरवदनं तीक्ष्णदंष्ट्राकरालं रं रं रं रम्यतेजं गिरिचलनकरं कीर्तिपञ्चाननास्यम् रं रं रं राजयोगं सकलशुभनिधिं सप्तवेतालभेद्यं रं रं रं राक्षसान्तं सकलदिशियशं रामदूतं नमामि १॥

Ram Ram Ram Raktavarnam Dinakaravadanam Tikshna-Damshtra-Karalam Ram Ram Ram Ramyatejam Girichalanakaram Kirti-Panchananasyam | Ram Ram Ram Rajayogam Sakala-Shubha-Nidhim Sapta-Vetala-Bhedyam Ram Ram Ram Rakshasantam Sakala-Dishi-Yasham Ramadutam Namami || 1||

Meaning'રં રં રં'નો જપ કરતા હું રામદૂત (હનુમાન)ને પ્રણામ કરું છું — રક્તવર્ણ, સૂર્ય સમાન તેજસ્વી મુખવાળા, તીક્ષ્ણ દાઢોથી ભયંકર, રમણીય તેજવાળા, પર્વતોને ચલાવનાર હાથવાળા, સિંહ સમાન કીર્તિમાન મુખવાળા; રાજયોગ સ્વરૂપ, સમસ્ત શુભોના નિધિ, સાત વેતાળોને ભેદનાર, રાક્ષસાંતક, જેમની કીર્તિ સમસ્ત દિશાઓમાં વ્યાપ્ત છે.

Verse 2#

Kham Kham Kham Khadgahastam Vishajvaraharanam Veda-Vedanga-Dipam

खं खं खं खड्गहस्तं विषज्वरहरणं वेदवेदाङ्गदीपं खं खं खं खड्गरूपं त्रिभुवननिलयं देवतासुप्रकाशम् खं खं खं कल्पवृक्षं मणिमयमुकुटं मायया मायरूपं खं खं खं कालचक्रं सकलदिशियशं रामदूतं नमामि २॥

Kham Kham Kham Khadgahastam Vishajvaraharanam Veda-Vedanga-Dipam Kham Kham Kham Khadgarupam Tribhuvananilayam Devata-Suprakasham | Kham Kham Kham Kalpavriksham Manimaya-Mukutam Mayaya Mayarupam Kham Kham Kham Kalachakram Sakala-Dishi-Yasham Ramadutam Namami || 2||

Meaning'ખં ખં ખં'નો જપ કરતા હું રામદૂતને પ્રણામ કરું છું — હાથમાં ખડ્ગ ધારણ કરનાર, વિષ-જ્વર હરનાર, વેદ-વેદાંગના દીપક; ખડ્ગ રૂપ, ત્રિભુવનના નિવાસ, દેવતાઓમાં સુપ્રકાશિત; મણિમય મુકુટ ધારણ કલ્પવૃક્ષ, માયાથી કોઈપણ રૂપ ધારણ કરનાર, કાલચક્ર સ્વરૂપ, જેમની કીર્તિ સમસ્ત દિશાઓમાં વ્યાપ્ત છે.

Verse 3#

Im Im Im Indravandyam Jalanidhikalanam Saumya-Samrajya-Labham

इं इं इं इन्द्रवन्द्यं जलनिधिकलनं सौम्यसाम्राज्यलाभं इं इं इं सिद्धियोगं नतजनसदयं आर्यपूज्यार्चिताङ्गम् इं इं इं सिंहनादं अमृतकरतलं आद्यन्तप्रकाशं इं इं इं चित्स्वरूपं सकलदिशियशं रामदूतं नमामि ३॥

Im Im Im Indravandyam Jalanidhikalanam Saumya-Samrajya-Labham Im Im Im Siddhiyogam Natajanasadayam Arya-Pujyarchitangam | Im Im Im Simhanadam Amritakaratalam Adyanta-Prakasham Im Im Im Chitsvarupam Sakala-Dishi-Yasham Ramadutam Namami || 3||

Meaning'ઇં ઇં ઇં'નો જપ કરતા હું રામદૂતને પ્રણામ કરું છું — ઇન્દ્રથી વંદિત, સમુદ્રને લાંઘનાર, સૌમ્ય સામ્રાજ્ય પ્રાપ્ત કરનાર; સમસ્ત સિદ્ધિઓના સંગમ, નતજનો પર દયાળુ, આર્યજનોથી પૂજિત અંગવાળા; સિંહનાદ કરનાર, કરતલમાં અમૃતવાળા, આદિ-અંતમાં પ્રકાશમાન, ચિત્સ્વરૂપ, જેમની કીર્તિ સમસ્ત દિશાઓમાં વ્યાપ્ત છે.

Verse 4#

Sam Sam Sam Sakshibhutam Vikasitavadanam Pingalaksham Suraksham

सं सं सं साक्षिभूतं विकसितवदनं पिङ्गलाक्षं सुरक्षं सं सं सं सत्यगीतं सकलमुनिनुतं शास्त्रसम्पत्करीयम् सं सं सं सामवेदं निपुणसुललितं नित्यतत्त्वस्वरूपं सं सं सं सावधानं सकलदिशियशं रामदूतं नमामि ४॥

Sam Sam Sam Sakshibhutam Vikasitavadanam Pingalaksham Suraksham Sam Sam Sam Satyagitam Sakalamuninutam Shastra-Sampatkariyam | Sam Sam Sam Samavedam Nipuna-Sulalitam Nitya-Tattva-Svarupam Sam Sam Sam Savadhanam Sakala-Dishi-Yasham Ramadutam Namami || 4||

Meaning'સં સં સં'નો જપ કરતા હું રામદૂતને પ્રણામ કરું છું — સમસ્તના સાક્ષી, વિકસિત મુખ અને પિંગળ નેત્રવાળા, સુરક્ષક; સત્યગીતવાળા, સમસ્ત મુનિઓથી સ્તુત, શાસ્ત્ર-સંપત્તિ આપનાર; સામવેદના જ્ઞાતા, નિપુણ સુલલિત, નિત્ય તત્ત્વ સ્વરૂપ, સદા સાવધાન, જેમની કીર્તિ સમસ્ત દિશાઓમાં વ્યાપ્ત છે.

Verse 5#

Ham Ham Ham Hamsarupam Sphuta-Vikata-Mukham Sukshma-Sukshmavataram

हं हं हं हंसरूपं स्फुटविकटमुखं सूक्ष्मसूक्ष्मावतारं हं हं हं अन्तरात्मं रविशशिनयनं रम्यगम्भीरभीमम् हं हं हं अट्टहासं सुरवरनिलयं ऊर्ध्वरोमं करालं हं हं हं हंसहंसं सकलदिशियशं रामदूतं नमामि ५॥

Ham Ham Ham Hamsarupam Sphuta-Vikata-Mukham Sukshma-Sukshmavataram Ham Ham Ham Antaratmam Ravishashinayanam Ramya-Gambhira-Bhimam | Ham Ham Ham Attahasam Suravaranilayam Urdhvaromam Karalam Ham Ham Ham Hamsahamsam Sakala-Dishi-Yasham Ramadutam Namami || 5||

Meaning'હં હં હં'નો જપ કરતા હું રામદૂતને પ્રણામ કરું છું — હંસ સ્વરૂપ, સ્પષ્ટ વિકટ મુખવાળા, અવતારોમાં સૂક્ષ્મથી સૂક્ષ્મ; અંતરાત્મા, સૂર્ય-ચંદ્ર રૂપી નેત્રવાળા, રમણીય, ગંભીર, ભીમ; અટ્ટહાસ કરનાર, દેવોની વચ્ચે નિવાસ કરનાર, ઊર્ધ્વ રોમવાળા, કરાળ, હંસોના હંસ, જેમની કીર્તિ સમસ્ત દિશાઓમાં વ્યાપ્ત છે.

Word-by-Word Breakdown

रं रं रं
ram ram ram
અગ્નિ/રામનો બીજાક્ષર 'રં', આવાહન અને રક્ષા માટે પુનરુચ્ચારિત
रक्तवर्णं
raktavarnam
રક્તવર્ણ (લાલ)વાળા
दिनकरवदनं
dinakaravadanam
સૂર્ય સમાન તેજસ્વી મુખવાળા
तीक्ष्णदंष्ट्राकरालं
tikshna-damshtra-karalam
તીક્ષ્ણ બહાર નીકળેલી દાઢોથી ભયંકર
गिरिचलनकरं
girichalanakaram
જેમનો હાથ પર્વતોને હલાવી શકે છે
राक्षसान्तं
rakshasantam
રાક્ષસાંતક (રાક્ષસોનો નાશ કરનાર)
रामदूतं नमामि
ramadutam namami
રામના દૂત (સંદેશવાહક)ને હું પ્રણામ કરું છું
खं खं खं
kham kham kham
બીજાક્ષર 'ખં', પુનરુચ્ચારિત
खड्गहस्तं
khadgahastam
હાથમાં ખડ્ગ ધારણ કરનાર
विषज्वरहरणं
vishajvaraharanam
વિષ અને જ્વરના હરનાર
कल्पवृक्षं
kalpavriksham
કલ્પવૃક્ષ (સમસ્ત ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરનાર)
इं इं इं
im im im
બીજાક્ષર 'ઇં', પુનરુચ્ચારિત
इन्द्रवन्द्यं
indravandyam
ઇન્દ્રથી પણ વંદિત
जलनिधिकलनं
jalanidhikalanam
જેમણે સમુદ્રને માપ્યો (લાંઘ્યો)
सिद्धियोगं
siddhiyogam
સિદ્ધિયોગ સ્વરૂપ (યોગ-સિદ્ધિ)
सं सं सं
sam sam sam
બીજાક્ષર 'સં', પુનરુચ્ચારિત
साक्षिभूतं
sakshibhutam
સમસ્તના સાક્ષી
पिङ्गलाक्षं
pingalaksham
પિંગળ (તપાવેલા સોના જેવા ભૂરા) નેત્રવાળા
सामवेदं
samavedam
સામવેદના જ્ઞાતા (પવિત્ર ગાનમાં નિપુણ)
हं हं हं
ham ham ham
હનુમાન/વાયુનો બીજાક્ષર 'હં', પુનરુચ્ચારિત
हंसरूपं
hamsarupam
હંસ (પરમ આત્મા) સ્વરૂપવાળા
रविशशिनयनं
ravishashinayanam
સૂર્ય અને ચંદ્ર રૂપી નેત્રવાળા
अट्टहासं
attahasam
અટ્ટહાસ (પ્રચંડ હાસ્ય)વાળા

Origin & History

Source: Traditional Hanuman stotra of the bija-mantra type (recited in the Sri Rama / Hanuman upasana tradition)

Author: Traditional (attributed to the ancient Anjaneya upasana lineage)

Period: Medieval / traditional

આ સ્તોત્ર મંત્રમય હનુમાન સ્તુતિઓના પરિવારનું છે, જેમાં દરેક શ્લોક એક બીજાક્ષર સાથે જોડાયેલો છે. હનુમાનને રામદૂત — રામના દૂત — તરીકે સંબોધી તે તેમના ભયંકર રક્ષક સ્વરૂપ, વેદો અને તત્ત્વો પરના અધિકાર, સમુદ્ર-લંઘનના પરાક્રમ, અને હંસ (અંતરાત્મા) તરીકે તેમની પરમ ઓળખને એકસાથે વણે છે. આવા બીજ-યુક્ત સ્તોત્રો ઉપાસના (તીવ્ર આરાધના) માટે રચાયા, જ્યાં શ્લોકોનો ધ્વનિ જ દેવતાની જીવંત ઉપસ્થિતિને આવાહિત કરતો મનાય છે.

Frequently Asked Questions

શ્રી રામદૂત આંજનેય સ્તોત્રમ્ શું છે?
આ ભગવાન હનુમાન (આંજનેય) ની પાંચ શ્લોકની સંસ્કૃત સ્તુતિ છે, જેમાં દરેક શ્લોક એક બીજાક્ષર — રં, ખં, ઇં, સં, હં — ની પુનરાવૃત્તિથી શરૂ થાય છે અને 'રામદૂતં નમામિ', અર્થાત્ 'હું રામના દૂતને પ્રણામ કરું છું', થી સમાપ્ત થાય છે. તે રક્ષા માટે પ્રસિદ્ધ એક બીજ-આવેશિત સ્તોત્ર છે.
દરેક શ્લોક એક અક્ષરને ત્રણ વાર શા માટે પુનરાવર્તિત કરે છે?
તે અક્ષરો બીજ-મંત્રો (બીજ-ધ્વનિઓ) છે. દરેક શ્લોકની શરૂઆતમાં રં, ખં, ઇં, સં, હં ની પુનરાવૃત્તિ પાઠને મંત્ર-શક્તિથી ભરી દે છે, જેથી સ્તોત્ર રક્ષા તથા અડચણો અને પીડાઓ દૂર કરવામાં વિશેષ પ્રભાવી બને છે.
આ સ્તોત્ર શા માટે વપરાય છે?
નકારાત્મક અને અદૃશ્ય શક્તિઓથી રક્ષા, સાહસ અને વિજય માટે, અને પરંપરાગત રીતે વિષ, જ્વર અને રોગોના નિવારણ માટે તેનો પાઠ કરાય છે, કારણ કે શ્લોકો હનુમાનને વિષજ્વર (વિષ-જ્વર) ના હર્તા તરીકે વર્ણવે છે.
'રામદૂત' કોણ છે?
રામદૂત એટલે 'રામના દૂત અથવા સંદેશવાહક' — હનુમાનનું એક પ્રિય નામ, જે શ્રી રામની વીંટી અને સંદેશ લંકામાં સીતા સુધી લઈ ગયા અને તેમના સમર્પિત દૂત તરીકે સેવા કરી.

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →