અન્નં બ્રહ્મેતિ (અન્ન જ બ્રહ્મ છે) — Word-by-Word Meaning

अन्नं ब्रह्मेति

Every Sanskrit word explained in English

← Full Page Complete Lyrics Benefits & How to Chant

Word-by-Word Breakdown

अन्नम्

annam

અન્ન, પદાર્થ, ખવાતું તથા ખાનાર (સ્થૂળ ભૌતિક તત્ત્વ, જીવનનો આધાર)

ब्रह्म इति

brahma iti

બ્રહ્મ છે — એ રીતે (તેમણે જાણ્યું)

व्यजानात्

vyajānāt

તેમણે સાક્ષાત્કાર કર્યો, સમજ્યા (ભૃગુએ ચિંતન દ્વારા)

अन्नात् हि एव खलु

annāt hi eva khalu

ખરેખર અન્નથી જ, નિશ્ચે જ

इमानि भूतानि

imāni bhūtāni

આ પ્રાણીઓ, આ સમસ્ત જીવો

जायन्ते

jāyante

ઉત્પન્ન થાય છે, અસ્તિત્વમાં આવે છે

अन्नेन जातानि जीवन्ति

annena jātāni jīvanti

ઉત્પન્ન થઈને તેઓ અન્નથી જ જીવે છે

अन्नम् प्रयन्ति

annam prayanti

અન્ન તરફ તેઓ જાય છે (મૃત્યુ વખતે અન્ન/પદાર્થમાં પાછા ફરે છે)

अभिसंविशन्ति

abhisaṁviśanti

તેમાં લીન થાય છે, ફરી પ્રવેશ કરે છે (અન્નમાં, ભૌતિક સ્રોતમાં)

Complete Translation

તેમણે જાણ્યું કે અન્ન જ બ્રહ્મ છે. કેમ કે નિશ્ચે જ અન્નથી જ આ સમસ્ત પ્રાણીઓ ઉત્પન્ન થાય છે; ઉત્પન્ન થઈને અન્નથી જ જીવે છે; અને મૃત્યુ સમયે ફરી અન્નમાં જ પ્રવેશીને લીન થઈ જાય છે.

Origin & History

Source: Taittiriya Upanishad, Verse 3.2.1 (Bhrigu Valli)

Author: Traditional (Upanishadic); the enquiry of Bhrigu taught by Varuna

Period: Vedic / Upanishadic

તૈત્તિરીય ઉપનિષદની ભૃગુ વલ્લીમાં, ભૃગુ પોતાના પિતા વરુણ પાસે જઈને બ્રહ્મનો ઉપદેશ માગે છે. વરુણ તેમને કહે છે — બ્રહ્મ એ છે જેમાંથી સમસ્ત પ્રાણીઓ ઉત્પન્ન થાય છે, જેમાંથી ઉત્પન્ન થઈને જીવે છે, અને જેમાં મૃત્યુ વખતે પ્રવેશ કરે છે — અને તેમને તપ, કઠોર ચિંતન દ્વારા એને શોધવાનો આદેશ આપે છે. ભૃગુ ધ્યાન કરે છે અને પ્રથમ 'અન્ન જ બ્રહ્મ છે' એ જાણે છે, કેમ કે સમસ્ત પ્રાણીઓ અન્નથી ઉત્પન્ન થાય, અન્નથી જીવે અને અન્નમાં પાછા ફરે છે. પણ વરુણ તેમને વધુ જિજ્ઞાસા કરવા મોકલે છે, અને ક્રમિક ચિંતન દ્વારા ભૃગુ અન્નથી પ્રાણ, મન, વિજ્ઞાન, અને છેવટે આનંદ સુધી આરોહણ કરી, બ્રહ્મને એ અનંત આનંદ રૂપે જાણે છે જેમાં સૌ વિશ્રામ પામે છે.

Frequently Asked Questions

અન્નં બ્રહ્મેતિનો અર્થ શું છે?▼

તેનો અર્થ છે 'અન્ન જ બ્રહ્મ છે'. એ ઋષિ ભૃગુની પ્રથમ અનુભૂતિને વ્યક્ત કરે છે — ભૌતિક તત્ત્વ અન્ન, જેમાંથી પ્રાણીઓ ઉત્પન્ન થાય, જીવે અને જેમાં લીન થાય છે એ, પરમ સ્રોત બ્રહ્મની અભિવ્યક્તિ છે.

અન્નં બ્રહ્મેતિ ક્યાંથી આવ્યું છે?▼

એ તૈત્તિરીય ઉપનિષદ (3.2.1) ની ભૃગુ વલ્લીમાંથી છે, જે યજુર્વેદનું છે. ત્યાં વરુણ પોતાના પુત્ર ભૃગુને બ્રહ્મ જાણવાનો માર્ગ શીખવે છે, અને ભૃગુની જિજ્ઞાસા 'અન્ન જ બ્રહ્મ છે' એ અનુભૂતિથી શરૂ થાય છે.

શું વેદાંતમાં અન્નને ખરેખર ઈશ્વર માનવામાં આવ્યું છે?▼

અન્નને બ્રહ્મ રૂપે આદર અપાય છે કેમ કે એ જીવન અને શરીરનો દૃશ્ય સ્રોત છે, જેમાંથી સમસ્ત પ્રાણીઓ ઉત્પન્ન અને પોષિત થાય છે. એ સમજનું પ્રથમ અને સ્થૂળતમ સ્તર છે; ભૃગુ ત્યાર પછી પ્રાણ, મન અને બુદ્ધિ થઈને બ્રહ્મ આનંદસ્વરૂપ છે એ પરમ સત્ય સુધી પહોંચે છે.

આ શ્લોક ભોજન પહેલાં કેમ જપાય છે?▼

કેમ કે એ શીખવે છે કે અન્ન દિવ્ય અને સમસ્ત જીવનનો આધાર છે, અનેક ભક્તો ભોજન પહેલાં એનો (તથા સંબંધિત તૈત્તિરીય શ્લોકોનો) પાઠ કરે છે, જેથી ભોજન પૂજા અને કૃતજ્ઞતાનું કર્મ બની જાય છે, અને એ સત્તાનું સ્મરણ થાય છે જે સૌનું પોષણ કરે છે.

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →