Mantra.Tips

અપરાધસહસ્રાણિ (ઉપાસના સમાપનની ક્ષમા-પ્રાર્થના) — Word-by-Word Meaning

अपराधसहस्राणि

Every Sanskrit word explained in English

Word-by-Word Breakdown

अपराध
aparādha
અપરાધ, ભૂલો, ત્રુટિઓ, દોષ
सहस्राणि
sahasrāṇi
સહસ્રો (અસંખ્ય)
क्रियन्ते
kriyante
કરવામાં આવે છે, થાય છે
अहर्निशम्
aharniśam
દિવસ-રાત, નિરંતર
मया
mayā
મારાથી
दासः अयम्
dāsaḥ ayam
આ તો આપનો દાસ / સેવક છે
इति
iti
આ પ્રકારે, એમ માનીને
माम्
mām
મને
मत्वा
matvā
માનીને, સમજીને (મને એમ)
क्षमस्व
kṣamasva
ક્ષમા કરો, માફ કરો
परमेश्वर
parameśvara
હે પરમ પ્રભુ (પરમેશ્વર)

Complete Translation

હે પરમેશ્વર, મારાથી દિવસ-રાત સહસ્રો અપરાધ (ભૂલો) થતા રહે છે. 'આ તો મારો દાસ (સેવક) છે' — એમ માનીને, હે પરમેશ્વર, તે સૌને ક્ષમા કરો.

Origin & History

Source: Traditional Kshama Prarthana (forgiveness) verse recited to conclude worship

Author: Traditional (anonymous devotional verse)

Period: Classical (Puranic / liturgical devotional tradition)

હિન્દુ ઉપાસના પરંપરાગત રીતે ક્ષમાપનથી સમાપ્ત થાય છે — અનુષ્ઠાનમાં થયેલી કોઈ પણ ચૂક માટે ક્ષમા માગતી પ્રાર્થના, કેમ કે એ સ્વીકારાય છે કે માનવ ભક્તિ સદા અપૂર્ણ હોય છે. આ શ્લોક આવી પ્રાર્થનાઓમાં સૌથી વધુ વપરાય છે. નિર્મળ સરળતાથી તે સ્વીકારે છે કે 'મારાથી દિવસ-રાત સહસ્રો ભૂલો થાય છે', અને પોતાની સર્વ આશા પ્રભુની પોતાના દાસ પરની કૃપામાં રાખે છે. પેઢીઓના ઉપાસકો દ્વારા આવેલો આ શ્લોક, કોઈ પણ દેવતાની ઉપાસના હોય, પૂજાને વિનમ્રતા અને સમર્પણમાં સમાપ્ત કરવાનું માનક અને પ્રિય રૂપ બની ગયો છે.

Frequently Asked Questions

અપરાધસહસ્રાણિ શ્લોક ક્યારે વાંચવામાં આવે છે?
તેને કોઈ પણ ઉપાસનાના અંતે — પૂજા, આરતી, જપ અથવા સ્તોત્ર પછી — ક્ષમા-પ્રાર્થના રૂપે વાંચવામાં આવે છે, જેમાં અનુષ્ઠાનની અને પોતાના નિત્ય આચરણની કોઈ પણ ભૂલ, કમી કે ત્રુટિ માટે પ્રભુ પાસે ક્ષમા માગવામાં આવે છે.
પૂજાના અંતે આપણે કેમ ક્ષમા માગીએ છીએ?
કોઈ પણ ઉપાસના પૂર્ણ રીતે થતી નથી — વિધિ, ઉચ્ચારણ કે ધ્યાનમાં ત્રુટિઓ હોઈ શકે, તથા દૈનિક જીવનમાં અસંખ્ય ભૂલો પણ. આ શ્લોક વિનમ્રતાથી તેમને સ્વીકારી પ્રભુની કૃપાને સમર્પિત કરી દે છે, અને ઉપાસનાને ગર્વના બદલે સમર્પણના ભાવમાં પૂર્ણ કરે છે.
શું આ શ્લોક કોઈ પણ દેવતા માટે વાપરી શકાય?
હા. તે 'પરમેશ્વર', પરમ પ્રભુને સંબોધિત છે, અને સાર્વભૌમ છે. તેને વિષ્ણુ, શિવ, દેવી, ગણેશ અથવા કોઈ પણ દેવતાની ઉપાસનાના અંતે વાંચવામાં આવે છે, જે તેને સૌથી વ્યાપક રીતે વપરાતી સમાપન-પ્રાર્થનાઓમાંની એક બનાવે છે.
આ મંત્રનો મુખ્ય ભાવ શો છે?
તેનું હૃદય 'દાસોઽયમિતિ માં મત્વા' — 'આ તો આપનો દાસ છે, એમ માનીને' — આ શબ્દોમાં છે. ભક્ત ક્ષમાનો દાવો પોતાની યોગ્યતાથી કરતો નથી, પણ પ્રભુની પોતાના જ દાસ પ્રત્યેની કરુણાનો આશ્રય લઈને માગે છે — એ જ સમર્પણનો સાર છે.

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →