અવધૂત ગીતા (પ્રારંભિક શ્લોકો) Meaning — Line by Line

अवधूत गीता (प्रारम्भिक श्लोक)

Every verse and every word explained in English & Hindi

← Full Page Complete Lyrics Benefits & How to Chant

Meaning — Line by Line

Every verse of અવધૂત ગીતા (પ્રારંભિક શ્લોકો) with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾

Verse 1. Ishvaraanugrahaad-eva pumsaam-advaita-vaasanaa.
Verse 2. Yened-idam pooritam sarvam-aatmanaiv-aatman-aatmani.
Verse 3. Pancha-bhootaatmakam vishvam mareechi-jala-sannibham.
Verse 4. Aatmaiva kevalam sarvam bhedaabhedo na vidyate.
Verse 5. Vedaanta-saara-sarvasvam jnaanam vijnaanam-eva cha.
Verse 6. Yo vai sarvaatmakam tattvam vetti nishchayato mama.
Verse 7. Na tvam deho na te deho na bhoktaa na cha te kriyaa.

Verse 1#

ईश्वरानुग्रहादेव पुंसामद्वैतवासना। महाभयपरित्राणाद्विप्राणामुपजायते॥

Ishvaraanugrahaad-eva pumsaam-advaita-vaasanaa. Mahaa-bhaya-paritraanaad-vipraanaam-upajaayate.

Meaningઈશ્વરની કૃપાથી જ મનુષ્યોમાં અદ્વૈતની વાસના (એકત્વની અભિલાષા) ઉત્પન્ન થાય છે, જે વિવેકીઓને મહાન ભય (જન્મ-મૃત્યુ)થી બચાવે છે.

Verse 2#

येनेदं पूरितं सर्वमात्मनैवात्मनात्मनि। निराकारं कथं वन्दे ह्यभिन्नं शिवमव्ययम्॥

Yened-idam pooritam sarvam-aatmanaiv-aatman-aatmani. Niraakaaram katham vande hy-abhinnam shivam-avyayam.

Meaningજેનાથી આ બધું પરિપૂર્ણ છે — આત્મા દ્વારા, આત્મા રૂપે, આત્મામાં જ — તે નિરાકાર, અભિન્ન, શિવ (કલ્યાણસ્વરૂપ), અવ્યયને હું કેવી રીતે વંદન કરું?

Verse 3#

पञ्चभूतात्मकं विश्वं मरीचिजलसन्निभम्। कस्याप्यहो नमस्कुर्यामहमेको निरञ्जनः॥

Pancha-bhootaatmakam vishvam mareechi-jala-sannibham. Kasyaapy-aho namaskuryaam-aham-eko niranjanah.

Meaningપંચભૂતોથી બનેલું આ વિશ્વ મૃગજળ સમાન છે; અહો! હું, જે એકમાત્ર નિરંજન છું, કોને નમસ્કાર કરું?

Verse 4#

आत्मैव केवलं सर्वं भेदाभेदो न विद्यते। अस्ति नास्ति कथं ब्रूयां विस्मयः प्रतिभाति मे॥

Aatmaiva kevalam sarvam bhedaabhedo na vidyate. Asti naasti katham brooyaam vismayah pratibhaati me.

Meaningઆત્મા જ કેવળ સર્વ છે; ભેદ અને અભેદ કંઈ પણ નથી. પછી હું 'છે' કે 'નથી' કેવી રીતે કહું? મારામાં મહાન વિસ્મય પ્રગટ થઈ રહ્યો છે.

Verse 5#

वेदान्तसारसर्वस्वं ज्ञानं विज्ञानमेव च। अहमात्मा निराकारः सर्वव्यापी स्वभावतः॥

Vedaanta-saara-sarvasvam jnaanam vijnaanam-eva cha. Aham-aatmaa niraakaarah sarva-vyaapee svabhaavatah.

Meaningએ જ વેદાંતનો સંપૂર્ણ સાર છે, જ્ઞાન પણ અને વિજ્ઞાન પણ: હું આત્મા છું, નિરાકાર છું, સ્વભાવથી જ સર્વવ્યાપી છું.

Verse 6#

यो वै सर्वात्मकं तत्त्वं वेत्ति निश्चयतो मम। निर्ममो निर्विकल्पोऽसौ शुद्धचैतन्यविग्रहः॥

Yo vai sarvaatmakam tattvam vetti nishchayato mama. Nirmamo nirvikalpo'sau shuddha-chaitanya-vigrahah.

Meaningજે તે સર્વાત્મક તત્ત્વને નિશ્ચયપૂર્વક જાણે છે, તે વસ્તુતઃ મારું જ સ્વરૂપ છે — મમતારહિત, નિર્વિકલ્પ, શુદ્ધ ચૈતન્યનો વિગ્રહ.

Verse 7#

न त्वं देहो न ते देहो न भोक्ता न च ते क्रिया। चिद्रूपोऽसि सदा साक्षी निरपेक्षः सुखं चर॥

Na tvam deho na te deho na bhoktaa na cha te kriyaa. Chid-roopo'si sadaa saakshee nirapekshah sukham chara.

Meaningન તું દેહ છે, ન દેહ તારો છે; ન તું ભોક્તા છે, ન ક્રિયા તારી છે. તું ચિદ્રૂપ છે, સદા સાક્ષી છે, નિરપેક્ષ છે — તેથી સુખપૂર્વક વિચર (આનંદમાં રહે).

Word-by-Word Breakdown

ईश्वरानुग्रहादेव

Ishvaraanugrahaad-eva

કેવળ ઈશ્વરની કૃપાથી જ

अद्वैतवासना

Advaita-vaasanaa

અદ્વૈત (એકત્વ) તરફ રુચિ, અભિલાષા

महाभयपरित्राणात्

Mahaa-bhaya-paritraanaat

મહાન ભય (જન્મ-મૃત્યુ, સંસાર)થી ઉદ્ધાર માટે

उपजायते

Upajaayate

ઉત્પન્ન થાય છે (મનુષ્યોમાં)

येनेदं पूरितं सर्वम्

Yened-idam pooritam sarvam

જેનાથી આ બધું પરિપૂર્ણ/વ્યાપ્ત છે

आत्मनैवात्मनात्मनि

Aatmanaiv-aatman-aatmani

આત્મા દ્વારા, આત્મા રૂપે, આત્મામાં જ

निराकारं कथं वन्दे

Niraakaaram katham vande

તે નિરાકારને હું કેવી રીતે વંદન કરું

अभिन्नं शिवमव्ययम्

Abhinnam shivam-avyayam

અભિન્ન, કલ્યાણસ્વરૂપ (શિવ), અવ્યય એકને

मरीचिजलसन्निभम्

Mareechi-jala-sannibham

મૃગજળ સમાન (સંસાર મૃગતૃષ્ણાની જેમ અસત્ય છે)

अहमेको निरञ्जनः

Aham-eko niranjanah

હું એકમાત્ર નિરંજન (નિર્મળ) છું

आत्मैव केवलं सर्वम्

Aatmaiva kevalam sarvam

આત્મા જ કેવળ સર્વ છે

भेदाभेदो न विद्यते

Bhedaabhedo na vidyate

ભેદ અને અભેદ કંઈ પણ નથી (કોઈ દ્વૈત નથી)

विस्मयः प्रतिभाति मे

Vismayah pratibhaati me

મારામાં મહાન વિસ્મય પ્રગટ થઈ રહ્યો છે

वेदान्तसारसर्वस्वम्

Vedaanta-saara-sarvasvam

વેદાંતનો સંપૂર્ણ સાર અને નિધિ

अहमात्मा निराकारः

Aham-aatmaa niraakaarah

હું આત્મા છું, નિરાકાર છું

सर्वव्यापी स्वभावतः

Sarva-vyaapee svabhaavatah

સ્વભાવથી જ સર્વવ્યાપી છું

शुद्धचैतन्यविग्रहः

Shuddha-chaitanya-vigrahah

શુદ્ધ ચૈતન્યનો સાક્ષાત્ વિગ્રહ

न त्वं देहो न ते देहः

Na tvam deho na te dehah

ન તું દેહ છે, ન દેહ તારો છે

न भोक्ता न च ते क्रिया

Na bhoktaa na cha te kriyaa

ન તું ભોક્તા છે, ન ક્રિયા તારી છે

चिद्रूपोऽसि सदा साक्षी

Chid-roopo'si sadaa saakshee

તું ચિદ્રૂપ છે, સદા સાક્ષી છે

निरपेक्षः सुखं चर

Nirapekshah sukham chara

સમસ્ત ઇચ્છાઓથી રહિત, સુખપૂર્વક વિચર (આનંદમાં રહે)

Origin & History

Source: Avadhuta Gita — traditionally the utterance of Lord Dattatreya (recorded by his disciples Swami and Kartika)

Author: Lord Dattatreya (the supreme Avadhuta)

Period: Ancient (classical Advaita Vedanta literature)

અવધૂત ગીતા ભગવાન દત્તાત્રેયનું સ્વતઃસ્ફૂર્ત ગીત મનાય છે — બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શિવનો અવધૂત સંયોગ અને આદિ ગુરુ, જે પોતાની અદ્વૈત આત્માની સાક્ષાત્ અનુભૂતિ ઠાલવે છે. સમસ્ત અનુષ્ઠાન અને પરંપરાથી મુક્ત, તે તે પુરુષના દૃષ્ટિકોણથી બોલે છે જે પૂર્ણપણે જાગ્રત છે, વારંવાર ઘોષણા કરે છે કે આત્મા જ કેવળ સત્ય છે અને બંધન તથા મોક્ષ બંને સમાન રીતે ભ્રમ છે. વેદાંતીઓ અને સંન્યાસીઓ દ્વારા સમાન રીતે પ્રિય, તેના શ્લોકો સદીઓથી આત્મજ્ઞાનના સાધકોને એકત્વના સત્યના નિર્ભય નકશા તરીકે પ્રેરિત કરતા રહ્યા છે.

Frequently Asked Questions

અવધૂત ગીતા શું છે?▼

અવધૂત ગીતા અદ્વૈત વેદાંતનો એક પ્રસિદ્ધ સંસ્કૃત ગ્રંથ છે, જે પરંપરાગત રીતે પરમ અવધૂત ભગવાન દત્તાત્રેયની સ્વતઃસ્ફૂર્ત વાણી મનાય છે. લગભગ ૨૮૯ શ્લોકોમાં તે સૌથી સાહસિક શબ્દોમાં આ અનુભૂતિ વ્યક્ત કરે છે કે વ્યક્તિગત આત્મા અનંત, નિરાકાર બ્રહ્મ સાથે એક છે.

'અવધૂત' કોણ છે?▼

અવધૂત તે મુક્ત પુરુષ છે જેણે સમસ્ત સાંસારિક બંધન, પરંપરાઓ અને તાદાત્મ્ય 'ખંખેરી નાખ્યાં' (અવ-ધૂત) છે, અને જે સ્વાભાવિક રીતે આત્માના આનંદમાં સ્થિત છે. ભગવાન દત્તાત્રેય પરમ અવધૂત તરીકે પૂજાય છે, અને આ ગીતા તે જ અવસ્થાનું તેમનું ગીત છે.

આ શ્લોકોની કેન્દ્રીય શિક્ષા શું છે?▼

કેન્દ્રીય શિક્ષા શુદ્ધ અદ્વૈત છે: આત્મા જ કેવળ સર્વ છે, સંસાર મૃગજળથી વધુ સત્ય નથી, અને પોતાનું યથાર્થ સ્વરૂપ નિરાકાર, સર્વવ્યાપી ચૈતન્ય છે — તે નિત્ય સાક્ષી જે ક્યારેય દેહ, કર્તા કે ભોક્તા નથી. એ જાણીને મનુષ્ય મુક્ત અને નિર્ભય થઈને જીવે છે.

અવધૂત ગીતાનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરવો?▼

તે અનુષ્ઠાનિક જપને બદલે ચિંતન અને ધ્યાન માટે છે. આ શ્લોકોને ધીમે ધીમે વાંચવા, તેમના અર્થ પર મનન કરવું, અને પછી તેમાં વર્ણિત સાક્ષી-ચૈતન્યમાં મૌન રૂપે સ્થિત થવું — એ જ તેમની પ્રજ્ઞાને મૂળમાં વસાવવાનો પરંપરાગત માર્ગ છે.

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →