બાલાત્રિપુરસુંદરી ધ્યાન સ્તોત્રમ્ — Word-by-Word Meaning

बालात्रिपुरसुन्दरी ध्यान स्तोत्रम्

Every Sanskrit word explained in English

← Full Page Complete Lyrics Benefits & How to Chant

Word-by-Word Breakdown

अरुणकिरणजालैः

aruṇa-kiraṇa-jālaiḥ

પોતાની અરુણ (લાલ) કિરણોના જાળથી

रञ्जिताशावकाशा

rañjitāśāvakāśā

જે સમસ્ત દિશાઓ અને અવકાશને રંજિત (આરક્ત) કરી દે છે

विधृतजपवटीका

vidhṛta-japa-vaṭīkā

એક હાથમાં જપ માટે જપમાળા ધારણ કરી

पुस्तकाभीतिहस्ता

pustaka-abhīti-hastā

એક હાથમાં પુસ્તક અને બીજામાં અભય (નિર્ભયતા)ની મુદ્રા ધારણ કરી

इतरकरवराढ्या

itara-kara-varāḍhyā

પોતાના બાકીના હાથમાં વર (વરદાન) મુદ્રાથી સુશોભિત

फुल्लकह्लारसंस्था

phulla-kahlāra-saṃsthā

પૂર્ણ વિકસિત શ્વેત કહ્લાર (કુમુદ) પુષ્પ પર બિરાજમાન

निवसतु हृदि

nivasatu hṛdi

તે મારા હૃદયમાં સદા નિવાસ કરે

बाला

bālā

બાલા (યુવતી દેવી, ત્રિપુરસુંદરીનું બાલ-રૂપ)

नित्यकल्याणशीला

nitya-kalyāṇa-śīlā

જેમનો સ્વભાવ જ નિત્ય કલ્યાણ અને મંગળ છે

ध्यान

dhyāna

ધ્યાનનો શ્લોક જે બાલાની પૂજા પહેલાં વાંચાય છે

त्रिपुरसुन्दरी

tripurasundarī

ત્રણે લોકની સુંદરી — જેમનું બાલ-રૂપ બાલા છે

जपवटी / जपमाला

japa-vaṭī / japa-mālā

જપમાળા, નિરંતર સ્મરણ અને મંત્ર-જપનું પ્રતીક

पुस्तक

pustaka

પુસ્તક — જ્ઞાન અને વેદ/શાસ્ત્રોનું પ્રતીક

अभीति / अभय

abhīti / abhaya

ભયનું નિવારણ કરતી મુદ્રા, ભક્તને રક્ષાનું આશ્વાસન આપે છે

वर

vara

વર-પ્રદાન મુદ્રા, ભક્તની કામનાઓ અને કૃપાને પ્રદાન કરે છે

Complete Translation

બાલા — એ યુવતી દેવી જેમનો સ્વભાવ જ નિત્ય કલ્યાણમય છે — મારા હૃદયમાં સદા નિવાસ કરે: જે પોતાની અરુણ કિરણોના જાળથી સમસ્ત દિશાઓ અને અવકાશને રંજિત કરી દે છે, જે પોતાના હાથોમાં જપમાળા અને પુસ્તક, તથા અભય અને વર મુદ્રાઓ ધારણ કરે છે, અને જે પૂર્ણ વિકસિત શ્વેત કહ્લાર (કુમુદ) પુષ્પ પર બિરાજમાન છે.

Origin & History

Source: Traditional Sri Vidya / Shakta dhyana verse (used in Bala upasana and Tantric manuals)

Author: Traditional (anonymous, within the Sri Vidya tradition)

Period: Classical / Medieval

શ્રીવિદ્યા પરંપરામાં દરેક દેવતાની પૂજા એક ધ્યાન-શ્લોકથી શરૂ થાય છે — એક શ્લોક જે દેવતાના સ્વરૂપને ચિત્રિત કરે છે જેથી ઉપાસક તેને હૃદયમાં ધારણ કરી શકે. આ શ્લોક, 'અરુણ-કિરણ-જાલૈઃ', લલિતાના નવયૌવના રૂપ બાલાત્રિપુરસુંદરીનું પ્રતિષ્ઠિત ધ્યાન છે. બાલા ઘણીવાર શ્રીવિદ્યા દીક્ષિતને અપાતો પ્રથમ મંત્ર અને રૂપ છે; સૌમ્ય અને ઝડપથી કૃપા કરનારી, તે જપમાળા અને જ્ઞાનની પુસ્તક ધારણ કરે છે અને અભય અને વર મુદ્રાઓ બતાવે છે. આ શ્લોક તાંત્રિક પૂજા-પદ્ધતિઓમાં સચવાયેલો છે અને સમસ્ત પરંપરામાં બાલાના જપ અને પૂજાના આરંભમાં વાંચાય છે.

Frequently Asked Questions

બાલાત્રિપુરસુંદરી કોણ છે?▼

બાલા ('બાલિકા'), જેમને બાલાંબિકા પણ કહે છે, પરમ દેવી લલિતા ત્રિપુરસુંદરીનું નવયૌવના બાલ-રૂપ છે. શ્રીવિદ્યા પરંપરામાં તે ઘણીવાર દીક્ષિતોને અપાતી પ્રથમ દેવતા છે, જે સૌમ્ય, કૃપાળુ અને ઝડપથી આશીર્વાદ આપનારી મનાય છે. તેમને અરુણ-વર્ણા, હાથોમાં જપમાળા અને પુસ્તક તથા રક્ષા અને વરદાનની મુદ્રાઓ સહિત ધ્યાન કરાય છે.

આ શ્લોક શું છે?▼

આ બાલાત્રિપુરસુંદરીનો ધ્યાન-શ્લોક — ધ્યાન અને વિઝ્યુઅલાઇઝેશનનો શ્લોક — છે, જે 'અરુણ-કિરણ-જાલૈઃ' થી શરૂ થાય છે. તે બાલાના જપ અને પૂજા પહેલાં દેવીના રૂપને હૃદયમાં ચિત્રિત કરવા માટે વાંચાતો માનક શ્લોક છે, અને સૌથી વધુ વપરાતા બાલા શ્લોકોમાંનો એક છે.

તેનો જપ ક્યારે કરવો જોઈએ?▼

તેનો જપ બાલાની પૂજા કે જપના આરંભમાં તેમના સ્વરૂપને મનમાં સ્થિર કરવા માટે કરાય છે. ભક્તો તેને દરરોજ સવારે, શુક્રવાર અને મંગળવારે, અને ખાસ કરીને દેવીના પર્વ નવરાત્રિમાં વાંચે છે.

જપમાળા, પુસ્તક અને મુદ્રાઓનો અર્થ શું છે?▼

જપમાળા મંત્ર અને નિરંતર સ્મરણની સૂચક છે; પુસ્તક જ્ઞાન અને શાસ્ત્રોની સૂચક છે; અભય મુદ્રા નિર્ભયતા અને રક્ષા આપે છે; અને વર મુદ્રા વરદાન આપે છે. સાથે મળીને એ બાલાને જ્ઞાન, નિર્ભયતા અને દરેક આશીર્વાદની દાત્રી તરીકે દર્શાવે છે.

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →