ભગવદ્ગીતા 11.18 — ત્વમક્ષરં પરમમ્ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता ११.१८ — त्वमक्षरं परमं वेदितव्यम्
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
त्वम्
tvam
આપ
अक्षरम्
akṣharam
અક્ષર (અવિનાશી)
परमम्
paramam
પરમ
वेदितव्यम्
veditavyam
જાણવા યોગ્ય
त्वम्
tvam
આપ
अस्य विश्वस्य
asya viśhvasya
આ વિશ્વના
परं निधानम्
paraṁ nidhānam
પરમ આશ્રય; નિધાન
त्वम्
tvam
આપ
अव्ययः
avyayaḥ
અવ્યય; અવિનાશી
शाश्वतधर्मगोप्ता
śhāśhvata-dharma-goptā
શાશ્વત ધર્મના રક્ષક
सनातनः
sanātanaḥ
સનાતન; નિત્ય
त्वम्
tvam
આપ
पुरुषः
puruṣhaḥ
પરમ પુરુષ
मतः मे
mataḥ me
મારો મત છે
Complete Translation
આપ જ જાણવા યોગ્ય પરમ અક્ષર (અવિનાશી) છો; આપ જ આ વિશ્વના પરમ આશ્રય છો. આપ જ અવ્યય અને શાશ્વત ધર્મના રક્ષક છો, અને આપ જ સનાતન પુરુષ છો — એવો મારો નિશ્ચિત મત છે.
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 11, Verse 18
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
અગિયારમા અધ્યાય વિશ્વરૂપદર્શનયોગમાં, જ્યારે શ્રીકૃષ્ણ દિવ્ય દૃષ્ટિ પ્રદાન કરી પોતાના વિશ્વરૂપને પ્રકટ કરે છે, ત્યારે અર્જુન સ્તુતિઓની એક શૃંખલા પ્રકટ કરે છે. અહીં તેઓ ભગવાનને અવિનાશી પરબ્રહ્મ, વિશ્વના આશ્રય, શાશ્વત ધર્મના રક્ષક અને સનાતન પુરુષ રૂપે ઘોષિત કરે છે.
Frequently Asked Questions
ભગવદ્ગીતા 11.18માં અર્જુન શ્રીકૃષ્ણ વિશે શું ઘોષણા કરે છે?▼
અર્જુન શ્રીકૃષ્ણને જાણવા યોગ્ય અવિનાશી પરમ તત્ત્વ, વિશ્વના પરમ આશ્રય, શાશ્વત ધર્મના અવ્યય રક્ષક અને સનાતન પુરુષ ઘોષિત કરે છે — એ વિશ્વરૂપનું દર્શન કરતાં તેમનો દૃઢ નિશ્ચય છે.
આ શ્લોકમાં 'અક્ષર'નો અર્થ શું છે?▼
'અક્ષર'નો અર્થ છે અવિનાશી અથવા અપરિવર્તનીય તત્ત્વ. અર્જુન શ્રીકૃષ્ણને એ જ પરમ, અવિનાશી પરબ્રહ્મથી અભિન્ન માને છે, સાથે જ તેમને સગુણ પરમ પુરુષ પણ કહે છે — આમ ભગવાનના નિર્ગુણ અને સગુણ બંને પક્ષોને એકાકાર કરે છે.
'શાશ્વત-ધર્મ-ગોપ્તા' શું છે?▼
'શાશ્વત-ધર્મ-ગોપ્તા'નો અર્થ છે શાશ્વત ધર્મના રક્ષક અથવા સંરક્ષક. અર્જુન શ્રીકૃષ્ણને એ સત્તા રૂપે ઓળખે છે જે નિત્ય રૂપે ધર્મને ધારણ અને રક્ષા કરે છે — જે ભગવાનના યુગો-યુગોમાં ધર્મની રક્ષા કરવાના પોતાના વચનની પ્રતિધ્વનિ છે.
આ શ્લોકનો ભક્તિમાં કેવી રીતે ઉપયોગ કરી શકાય?▼
તે પૂજા કે ધ્યાનમાં પાઠ કરવા માટે એક ઉત્તમ સ્તુતિ-શ્લોક છે. તેનો પાઠ ભક્તને ભગવાનને સમસ્ત અસ્તિત્વના અવિનાશી, નિત્ય આશ્રય અને જ્ઞાનના પરમ લક્ષ્ય રૂપે ચિંતન કરવામાં સહાય કરે છે, જેથી શ્રદ્ધા અને મનની સ્થિરતા બંને ગાઢ થાય છે.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →