શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૧૧.૩૩ — તસ્માત્ત્વમુત્તિષ્ઠ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता ११.३३ — तस्मात्त्वमुत्तिष्ठ
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
तस्मात्
tasmāt
આથી
त्वम्
tvam
તું
उत्तिष्ठ
uttiṣhṭha
ઊઠ; ઊભો થા
यशः लभस्व
yaśho labhasva
યશ પ્રાપ્ત કર; કીર્તિ મેળવ
जित्वा शत्रून्
jitvā śhatrūn
શત્રુઓને જીતીને
भुङ्क्ष्व
bhuṅkṣhva
ભોગ કર
राज्यं समृद्धम्
rājyaṁ samṛiddham
સમૃદ્ધ રાજ્યનો
मया एव
mayā eva
મારા દ્વારા જ
एते निहताः
ete nihatāḥ
આ હણાઈ ચૂક્યા છે
पूर्वम् एव
pūrvam eva
પહેલેથી જ
निमित्तमात्रम्
nimitta-mātram
કેવળ નિમિત્ત માત્ર
भव
bhava
બની જા; થઈ જા
सव्यसाचिन्
savya-sāchin
હે સવ્યસાચી (અર્જુન, જે બંને હાથે બાણ ચલાવી શકે)
Complete Translation
આથી તું ઊઠ અને યશ પ્રાપ્ત કર! શત્રુઓને જીતીને સમૃદ્ધ રાજ્યનો ભોગ કર. આ સૌ પહેલેથી જ મારા દ્વારા હણાઈ ચૂક્યા છે; હે સવ્યસાચી (અર્જુન)! તું કેવળ નિમિત્ત માત્ર બની જા.
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 11, Verse 33
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
અગિયારમા અધ્યાય, વિશ્વરૂપ દર્શન યોગમાં, એ બતાવ્યા પછી કે લૌકિક રૂપ સ્વયં કાળ છે જે સમસ્ત યોદ્ધાઓનો ગ્રાસ કરી રહ્યું છે, શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને ઊઠીને યુદ્ધ કરવા કહે છે. તેઓ ઘોષિત કરે છે કે શત્રુ દૈવી સંકલ્પથી પહેલેથી જ હણાઈ ચૂક્યા છે અને અર્જુનને કેવળ તેનો નિમિત્ત બનવું જોઈએ — આ શિક્ષા નિષ્કામ, શરણાગત કર્મના મર્મમાં છે.
Frequently Asked Questions
ભગવદ્ગીતા ૧૧.૩૩માં શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને શું કહે છે?▼
શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને ઊઠવા, યશ પ્રાપ્ત કરવા, શત્રુઓને જીતવા અને રાજ્યનો ભોગ કરવા પ્રેરે છે. તેઓ પ્રગટ કરે છે કે પ્રતિપક્ષના યોદ્ધાઓ દૈવી સંકલ્પથી પહેલેથી જ હણાઈ ચૂક્યા છે, અને અર્જુનને એ સંકલ્પનો કેવળ નિમિત્ત બનવા કહે છે.
'નિમિત્તમાત્રં ભવ'નો શો અર્થ છે?▼
'નિમિત્તમાત્રં ભવ'નો અર્થ છે 'કેવળ નિમિત્ત (માધ્યમ) બની જા'. શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને દૈવી સંકલ્પનો નિમિત્ત બનીને કર્મ કરવાનું શીખવે છે — પોતાનું કર્તવ્ય પૂર્ણ રીતે નિભાવતાં એ જાણવું કે ભગવાન જ વાસ્તવિક કર્તા અને સમસ્ત ઘટનાઓ પાછળની સાચી શક્તિ છે.
શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને 'સવ્યસાચી' કેમ કહે છે?▼
'સવ્યસાચી'નો અર્થ છે જે બંને હાથે કુશળતાથી બાણ ચલાવી શકે. શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને આ વીર નામથી સંબોધે છે જેથી તેમને તેમના પરાક્રમનું સ્મરણ કરાવે અને ઊઠીને એ મહાન યોદ્ધા રૂપે કર્મ કરવા જગાડે જે તેઓ વાસ્તવમાં છે.
આ શ્લોકની ગહન આધ્યાત્મિક શિક્ષા શી છે?▼
આ નિષ્કામ કર્મની કળા શીખવે છે: પૂર્ણ પ્રયત્નથી પોતાનું કર્તવ્ય કરતાં કર્તૃત્વના ભાવ અને ફળને ભગવાનને સમર્પિત કરવા. દિવ્યના ઇચ્છુક નિમિત્ત બનીને મનુષ્ય શક્તિશાળી રીતે કર્મ કરે છે, છતાં અહંકાર અને ચિંતાથી મુક્ત રહે છે.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →