ભગવદ્ગીતા 12.15 — યસ્માન્નોદ્વિજતે લોકો — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता १२.१५ — यस्मान्नोद्विजते लोको
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
यस्मात्
yasmāt
જેનાથી
न
na
નહીં
उद्विजते
udvijate
ઉદ્વેગ પામતા
लोकः
lokaḥ
લોકો; જન
लोकात्
lokāt
લોકોથી
न
na
નહીં
उद्विजते
udvijate
ઉદ્વેગ પામતો
च
cha
અને
यः
yaḥ
જે
हर्ष
harṣha
હર્ષ
अमर्ष
amarṣha
અમર્ષ; અસહિષ્ણુતા
भय
bhaya
ભય
उद्वेगैः
udvegaiḥ
ઉદ્વેગ; ચિંતા
मुक्तः
muktaḥ
મુક્ત
यः
yaḥ
જે
सः
saḥ
તે
च
cha
અને
मे
me
મને
प्रियः
priyaḥ
અત્યંત પ્રિય
Complete Translation
જેનાથી કોઈ વ્યક્તિ ઉદ્વેગ પામતો નથી અને જે પોતે પણ કોઈ વ્યક્તિથી ઉદ્વેગ પામતો નથી, તથા જે હર્ષ, અમર્ષ (અસહિષ્ણુતા), ભય અને ઉદ્વેગથી મુક્ત છે — તે ભક્ત મને પ્રિય છે.
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 12, Verse 15
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ભક્તિ યોગ અધ્યાયના સમાપન ભાગમાં શ્રીકૃષ્ણ એ ભક્તોના લક્ષણ બતાવે છે જે તેમને સૌથી પ્રિય છે (12.13–12.20). આ શ્લોક એવા જ વર્ણનોની માળામાંથી એક છે, જે ભગવાનની પ્રેમમય ભક્તિમાં લીન ભક્તના શાંત, અહિંસક અને અવિચળ સ્વભાવનું ચિત્રણ કરે છે.
Frequently Asked Questions
ભગવદ્ગીતા 12.15માં કોનું વર્ણન છે?▼
શ્રીકૃષ્ણ એ આદર્શ ભક્તનું વર્ણન કરી રહ્યા છે જે તેમને 'પ્રિય' છે. શ્લોક 12.13થી 12.20 સુધી તેઓ એવા ભક્તના લક્ષણ બતાવે છે; આ શ્લોક એ ભક્તને રેખાંકિત કરે છે જે ન જગતને ઉદ્વેગ આપે છે ને ન જગતથી ઉદ્વિગ્ન થાય છે, તથા હર્ષ, ક્રોધ, ભય અને ચિંતાના ઉદ્વેગોથી મુક્ત છે.
'જગત તેને ઉદ્વેગ આપતું નથી' નો શો અર્થ છે?▼
એનો અર્થ છે કે સિદ્ધ ભક્ત પ્રશંસા, નિંદા, લાભ કે હાનિ છતાં શાંત અને સંતુલિત રહે છે. સાથે જ તે એટલા કોમળ અને નિઃસ્વાર્થ ઢંગથી વર્તે છે કે બીજાને કોઈ ભય કે ઉદ્વેગ આપતો નથી. આ પારસ્પરિક અનુદ્વેગ ઊંડી આંતરિક શાંતિનું ચિહ્ન છે.
હું આ ગુણોનો વિકાસ કેવી રીતે કરું?▼
સ્થિર ભક્તિ, આત્મ-જાગૃતિ અને અભ્યાસ દ્વારા. મનની હર્ષ અને ક્રોધની પ્રતિક્રિયાઓને વારંવાર જોઈને અને તેમને ભગવાનને સમર્પિત કરીને, વ્યક્તિ ધીરે ધીરે આ શ્લોકમાં વર્ણિત સમતા પ્રાપ્ત કરે છે. શ્લોકનું નિયમિત ચિંતન પણ આ આદર્શને આત્મસાત્ કરવામાં સહાયક થાય છે.
ભક્તિ યોગમાં આ ગુણો કેમ મહત્ત્વપૂર્ણ છે?▼
શ્રીકૃષ્ણ સ્પષ્ટ કહે છે કે એવો ભક્ત તેમને 'પ્રિય' છે. શાંતિ, સહિષ્ણુતા અને ભયથી મુક્તિનો વિકાસ ભક્તિથી અલગ નથી — એ તેનું સહજ ફળ પણ છે અને સહાયક સાધના પણ, જે હૃદયને ભગવાનના નિવાસને યોગ્ય બનાવે છે.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →