શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા 13.8 — અમાનિત્વમદમ્ભિત્વમહિંસા — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता 13.8 — अमानित्वमदम्भित्वमहिंसा
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
अमानित्वम्
amānitvam
વિનમ્રતા, અભિમાનનો અભાવ
अदम्भित्वम्
adambhitvam
નિષ્કપટતા, દમ્ભહીનતા
अहिंसा
ahinsā
અહિંસા, કોઈને ન સતાવવું
क्षान्तिः
kṣhāntiḥ
ક્ષમા, સહનશીલતા
आर्जवम्
ārjavam
સરળતા, ઋજુતા
आचार्योपासनम्
āchārya-upāsanam
ગુરુની સેવા, આચાર્ય પ્રત્યે શ્રદ્ધા
शौचम्
śhaucham
શરીર અને મનની શુદ્ધિ, પવિત્રતા
स्थैर्यम्
sthairyam
સ્થિરતા, દૃઢતા
आत्मविनिग्रहः
ātma-vinigrahaḥ
આત્મસંયમ
Complete Translation
અમાનિત્વ (વિનમ્રતા), અદમ્ભિત્વ (નિષ્કપટતા), અહિંસા, ક્ષમા, આર્જવ (સરળતા), આચાર્યની સેવા, શુદ્ધિ, સ્થિરતા અને આત્મસંયમ.
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 13, Verse 8
Author: Bhagavan Sri Krishna (as recorded by Maharishi Veda Vyasa)
Period: Ancient (part of the Mahabharata, c. 5th–2nd century BCE in present form)
તેરમા અધ્યાયમાં, શ્રીકૃષ્ણ ક્ષેત્ર (ખેતર, શરીર અને પ્રકૃતિ) તથા ક્ષેત્રજ્ઞ (જ્ઞાતા, આત્મા) વચ્ચે મહાન ભેદ બતાવે છે. જ્ઞેય પરમનું વર્ણન કરતા પહેલાં, તેઓ જ્ઞાનને સિદ્ધાંત નહીં, પણ ગુણોની સૂચિ રૂપે વ્યાખ્યાયિત કરે છે, જેનો આ શ્લોક આરંભ છે. વેદાંતી આચાર્યો આ અંશને આધ્યાત્મિક ચરિત્રની વ્યવહારુ પાઠ્યચર્યા રૂપે આદર આપે છે.
Frequently Asked Questions
શ્રીકૃષ્ણ આ ગુણોને જ્ઞાન કેમ કહે છે?▼
ભગવદ્ગીતા 13.8માં શ્રીકૃષ્ણ શીખવે છે કે સાચું જ્ઞાન (જ્ઞાન) માત્ર માહિતી નથી, પણ રૂપાંતરિત ચરિત્ર છે. વિનમ્રતા, અહિંસા, શુદ્ધિ, આત્મસંયમ અને અન્ય ગુણો જ્ઞાનનાં સાધન છે અને તે વ્યક્તિની સહજ અભિવ્યક્તિ છે જે વાસ્તવમાં જાણે છે.
અમાનિત્વ શું છે?▼
અમાનિત્વ એ વિનમ્રતા છે — આત્મ-મહત્ત્વ અને સન્માન મેળવવાની લાલસાનો અભાવ. શ્રીકૃષ્ણ તેને પહેલાં મૂકે છે કારણ કે અભિમાન જ્ઞાનની સૌથી મોટી બાધા છે, અને વિનમ્રતા એ ભૂમિ છે જેમાં જ્ઞાન ઊગે છે.
આ ગુણોની સૂચિ કેટલી લાંબી છે?▼
તે અહીં શ્લોક 13.8થી આરંભ થાય છે અને કેટલાક શ્લોકો સુધી (13.12 સુધી) ચાલે છે, જેમાં લગભગ વીસ ગુણો ગણાવાયા છે — જેમ કે વૈરાગ્ય, સમતા અને અનન્ય ભક્તિ. આ શ્લોક તે પ્રસિદ્ધ જ્ઞાન-સૂચિનો આરંભ કરે છે.
હું આ શ્લોકનો અભ્યાસ કેવી રીતે કરું?▼
અહીં નામિત નવ ગુણોને દૈનિક અનુશાસન માનો. પ્રત્યેક અઠવાડિયે એકને સભાનપણે વિકસાવો — ઉદાહરણ તરીકે ક્ષમા (ક્ષાન્તિ) અથવા આત્મસંયમ (આત્મ-વિનિગ્રહ) — અને સંપૂર્ણ શ્લોકને ચરિત્રના નિરંતર પરિષ્કારનો માર્ગદર્શક બનવા દો.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →