શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૧૪.૪ — સર્વયોનિષુ કૌન્તેય — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता १४.४ — सर्वयोनिषु कौन्तेय
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
सर्व
sarva
સમસ્ત, બધી
योनिषु
yoniṣhu
સમસ્ત યોનિઓમાં, બધા ગર્ભોમાં
कौन्तेय
kaunteya
હે કુંતીપુત્ર (અર્જુન)
मूर्तयः
mūrtayaḥ
મૂર્તિઓ, શરીરો
सम्भवन्ति
sambhavanti
ઉત્પન્ન થાય છે, પ્રગટ થાય છે
याः
yāḥ
જે
तासाम्
tāsām
તે સૌની
ब्रह्म महत्
brahma-mahat
મહાપ્રકૃતિ (મૂળ પ્રકૃતિ)
योनिः
yoniḥ
યોનિ, ગર્ભ
अहम्
aham
હું
बीजप्रदः
bīja-pradaḥ
બીજ આપનાર
पिता
pitā
પિતા
Complete Translation
હે અર્જુન! સમસ્ત યોનિઓમાં જેટલી પણ મૂર્તિઓ (શરીરો) ઉત્પન્ન થાય છે, તે સૌની યોનિ એટલે કે ગર્ભ છે મહાપ્રકૃતિ (બ્રહ્મ), અને હું બીજની સ્થાપના કરનાર પિતા છું.
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 14, Verse 4
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ચૌદમો અધ્યાય, ત્રણ ગુણોના વિભાગનો યોગ (ગુણત્રય-વિભાગ-યોગ), એ સમજાવે છે કે પ્રકૃતિના ત્રણ ગુણો આત્માને કેવી રીતે બાંધે છે. તેમનું વર્ણન કરતા પહેલાં શ્રીકૃષ્ણ સમસ્ત જીવોના મૂળને સ્થાપિત કરે છે, એ ઘોષણા કરતાં કે મૂળ પ્રકૃતિ સાર્વભૌમ ગર્ભ છે અને તેઓ બીજ આપનાર પિતા છે — જેથી જીવનની સમસ્ત વિવિધતા તેમની શક્તિ અને મૂળ પ્રકૃતિના સંયોગથી જન્મેલી સમજાય.
Frequently Asked Questions
ભગવદ્ગીતા ૧૪.૪ નો મુખ્ય સંદેશ શું છે?▼
શ્રીકૃષ્ણ ઘોષણા કરે છે કે તેઓ સમસ્ત જીવોના બીજ આપનાર પિતા છે, જ્યારે મહાપ્રકૃતિ એ ગર્ભ છે જેમાંથી પ્રત્યેક યોનિમાં દરેક રૂપ જન્મ લે છે. આ શ્લોક ઈશ્વરને સમસ્ત જીવનના સાર્વભૌમ પિતા રૂપે પ્રગટ કરે છે.
અહીં 'બ્રહ્મ મહદ્ યોનિ' (મહાન ગર્ભ) નો શો અર્થ છે?▼
આ મહત્-બ્રહ્મ, એટલે કે મૂળ પ્રકૃતિને દર્શાવે છે જેમાંથી સમસ્ત રૂપ પ્રગટ થાય છે. શ્રીકૃષ્ણ તેને સાર્વભૌમ ગર્ભ કહે છે, જ્યારે તેઓ સ્વયં ચેતનાનું બીજ સ્થાપનાર પિતા છે — આમ સૃષ્ટિ આત્મા અને પ્રકૃતિના સંયોગથી ઉત્પન્ન થાય છે.
શ્રીકૃષ્ણ સ્વયંને સમસ્ત જીવોના પિતા કેમ કહે છે?▼
એ ગૂઢ સત્ય પ્રગટ કરવા કે પ્રત્યેક જીવ, કોઈપણ યોનિમાં, તેમનાથી જ ઉત્પન્ન થાય છે. એ સમસ્ત જીવનને દિવ્ય સંતાન માની શ્રદ્ધા જગાડે છે અને ભક્તને ભગવાન સાથે તેમના પોતાના પિતા રૂપે પ્રેમપૂર્ણ, વ્યક્તિગત સંબંધમાં આમંત્રે છે.
આ શ્લોકને રોજિંદા જીવનમાં કેવી રીતે વાપરવો?▼
તેને તમારી કરુણાને ગાઢ કરવા દો: જ્યારે તમે કોઈપણ પ્રાણીને મળો, યાદ રાખો કે તે તમારી જેમ જ એ જ દિવ્ય પિતાનું સંતાન છે. આ શ્લોકનો જપ સાર્વભૌમ ભાઈચારાની ભાવના અને ભગવાન સાથે સૌના સ્રોત તથા માતા-પિતા રૂપે કોમળ, વિશ્વાસપૂર્ણ સંબંધને પોષે છે.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →