શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા 17.15 — અનુદ્વેગકરં વાક્યમ્ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता १७.१५ — अनुद्वेगकरं वाक्यम्
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
अनुद्वेगकरम्
anudvega-karam
ઉદ્વેગ કે વ્યથા ઉત્પન્ન ન કરનારી
वाक्यम्
vākyam
વાણી, વચન
सत्यम्
satyam
સત્ય
प्रियहितम्
priya-hitam
પ્રિય અને હિતકારી
च
cha
અને
यत्
yat
જે
स्वाध्याय
svādhyāya
શાસ્ત્રોનો સ્વાધ્યાય / વેદોનો પાઠ
अभ्यसनम्
abhyasanam
અભ્યાસ, નિયમિત સાધના
च एव
cha eva
અને વળી
वाङ्मयम्
vāṅ-mayam
વાણી સંબંધી, જિહ્વા સંબંધી
तपः
tapaḥ
તપ, તપસ્યા
उच्यते
uchyate
કહેવાય છે, કહેવામાં આવે છે
Complete Translation
જે વાણી ઉદ્વેગ ઉત્પન્ન ન કરનારી, સત્ય, પ્રિય અને હિતકારી હોય, તથા વેદોના સ્વાધ્યાયનો નિયમિત અભ્યાસ — આને વાણીનો તપ કહેવાય છે.
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 17, Verse 15
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
સત્તરમા અધ્યાય, શ્રદ્ધાત્રય વિભાગ યોગમાં, શ્રદ્ધા અને આચરણ ત્રણ ગુણોથી કેવી રીતે રંજિત થાય છે તે શ્રીકૃષ્ણ સમજાવે છે. શરીર, વાણી અને મનના તપનું વર્ણન કરતાં, વાણીના તપની આ વ્યાખ્યા આપે છે: એવાં વચન જે ઉદ્વેગ ઉત્પન્ન ન કરે, સત્ય, પ્રિય અને હિતકારી હોય, અને જે શાસ્ત્રના સ્વાધ્યાય સાથે જોડાયેલાં હોય.
Frequently Asked Questions
ભગવદ્ ગીતા 17.15માં 'વાણીનો તપ' શું છે?▼
આ એવાં વચન બોલવાનું અનુશાસન છે જે બીજાને વ્યથિત ન કરે, જે સત્ય, પ્રિય અને હિતકારી હોય, સાથે જ શાસ્ત્રના નિયમિત સ્વાધ્યાયનો અભ્યાસ. શ્રીકૃષ્ણ આને જિહ્વાનો તપ (તપસ્યા) કહે છે.
આ શ્લોકમાં સમ્યક્ વાણીનાં લક્ષણો શું છે?▼
અહીં સમ્યક્ વાણીનાં ચાર લક્ષણો છે: અનુદ્વેગકરમ્ (ઉદ્વેગ ઉત્પન્ન ન કરનારી, દુઃખદ નહીં), સત્યમ્ (સત્ય), પ્રિય (પ્રિય અને અનુકૂળ), અને હિતમ્ (હિતકારી). આ સાથે મળીને સુનિશ્ચિત કરે છે કે વચન સત્ય પણ હોય, કોમળ પણ અને ખરેખર સહાયક પણ.
જો સત્ય અપ્રિય હોય — તો પણ શું મારે તે બોલવું જોઈએ?▼
આ શ્લોક ઇચ્છે છે કે વાણી સત્ય, પ્રિય અને હિતકારી એકસાથે હોય. આદર્શ એ છે કે જે સત્ય છે તેને એવી રીતે કહેવાય જે કોમળ અને રચનાત્મક હોય. જ્યારે કોઈ કઠોર સત્ય કહેવું જરૂરી હોય, ત્યારે આ ઉપદેશ તેને શ્રોતાના કલ્યાણની કાળજી સાથે કોમળતાથી કહેવાનું માર્ગદર્શન આપે છે.
વાણીના તપમાં શાસ્ત્ર-સ્વાધ્યાયને કેમ સામેલ કરાયો છે?▼
સ્વાધ્યાય — પવિત્ર ગ્રંથોનો નિયમિત પાઠ અને અધ્યયન — જિહ્વાને પ્રશિક્ષિત અને પવિત્ર કરે છે, મનને ઉન્નત વચનોથી ભરે છે, અને સ્વાભાવિક રીતે સત્ય, હિતકારી વાણી તરફ વાળે છે. તેથી તેને વાણીના અનુશાસનનો ભાગ ગણાય છે.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →