ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੧੭.੧੬ — ਮਨਃਪ੍ਰਸਾਦਃ ਸੌਮ੍ਯਤ੍ਵਮ੍
શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા 17.16 — મનઃપ્રસાદઃ સૌમ્યત્વમ્ in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਇਸ ਸੌਮ੍ਯ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਨ ਦੇ ਤਪ (ਮਾਨਸ ਤਪ) ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ — ਮਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ, ਸੌਮ੍ਯਤਾ, ਮੌਨ, ਆਤਮ-ਸੰਜਮ ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ। ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਕਠੋਰ ਸਾਧਨਾਵਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਹ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਰਿਸ਼ਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚਾ ਤਪ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਕਰੁਣਾ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Bhagavad Gita Chapter 17, Verse 16 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ਸਤਾਰ੍ਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਸ਼ਰਧਾਤ੍ਰਯ ਵਿਭਾਗ ਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਤਪ (ਤਪੱਸਿਆ) ਨੂੰ ਸਰੀਰ, ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਮਨ ਦੇ ਤਪ ਵਿੱਚ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਵਾਚਿਕ ਤਪ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਇੱਥੇ ਮਾਨਸ ਤਪ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ — ਮਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ, ਸੌਮ੍ਯਤਾ, ਮੌਨ, ਆਤਮ-ਸੰਜਮ ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ — ਉਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਜੋ ਬਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਅਤੇ ਮੁਕਟਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਗੁਰੂ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਵੱਲ ਇਸ ਪ੍ਰਮਾਣ ਵਜੋਂ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਤਪ ਲਈ ਕਿਸੇ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ — ਸਿਰਫ਼ ਮਨ ਦਾ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਪਰਿਸ਼ਕਾਰ; ਅਨੇਕ ਸਾਧਕ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸੌਮ੍ਯਤਾ ਅਤੇ ਮੌਨ ਨੂੰ ਚੁੱਪਚਾਪ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਠੋਰ ਸਾਧਨਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਰੂਪਾਂਤਰਿਤ ਕੀਤਾ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਮਨਃਪ੍ਰਸਾਦਃ ਸੌਮ੍ਯਤ੍ਵਂ ਮੌਨਮਾਤ੍ਮਵਿਨਿਗ੍ਰਹਃ। ਭਾਵਸਂਸ਼ੁਦ੍ਧਿਰਿਤ੍ਯੇਤਤ੍ਤਪੋ ਮਾਨਸਮੁਚ੍ਯਤੇ॥
manaḥ-prasādaḥ saumyatvaṁ maunam ātma-vinigrahaḥ bhāva-sanśhuddhir ity etat tapo mānasam uchyate
ਅਰਥ:ਮਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ, ਸੌਮ੍ਯਤਾ, ਮੌਨ, ਆਤਮ-ਸੰਜਮ ਅਤੇ ਭਾਵ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ — ਇਸ ਨੂੰ ਮਨ ਦਾ ਤਪ (ਮਾਨਸ ਤਪ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા 17.16 — મનઃપ્રસાદઃ સૌમ્યત્વમ્ ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਮਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤਾ (ਮਨਃਪ੍ਰਸਾਦ) ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਸੌਮ੍ਯਤਾ ਅਤੇ ਸਹਿਰਦਯਤਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਮੌਨ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਆਤਮ-ਸੰਜਮ ਅਤੇ ਚੰਚਲ ਵਿਚਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਆਪਣੇ ਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਇਰਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਪਰਿਸ਼ਕ੍ਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਸਭ ਲਈ ਸੁਲੱਭ, ਤਪ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਹਾਰਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ
શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા 17.16 — મનઃપ્રસાદઃ સૌમ્યત્વમ્ ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਹਰ ਸਵੇਰ ਦਿਨ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਵਜੋਂ ਜਾਪ ਕਰੋ, ਇਸ ਦੇ ਪੰਜ ਗੁਣ — ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ, ਸੌਮ੍ਯਤਾ, ਮੌਨ, ਆਤਮ-ਸੰਜਮ, ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ — ਨੂੰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਕੋਮਲ ਸੰਕਲਪਾਂ ਵਜੋਂ ਲਓ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਹੀ ਤਪ ਦਾ ਅਰਪਣ ਬਣਾਉਣ ਦਿਓ, ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਕਰੁਣਾ ਵਿੱਚ ਪਰਿਸ਼ਕ੍ਰਿਤ ਕਰੋ। ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਇਸ ਵੱਲ ਪਰਤਣਾ ਮਨ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਕੋਮਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા 17.16 — મનઃપ્રસાદઃ સૌમ્યત્વમ્ ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ