શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા 18.13 — પંચૈતાનિ મહાબાહો — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता १८.१३ — पञ्चैतानि महाबाहो
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
पञ्च एतानि
pañcha etāni
આ પાંચ
महाबाहो
mahā-bāho
હે મહાબાહુ (અર્જુન)
कारणानि
kāraṇāni
કારણો; ઘટકો
निबोध मे
nibodha me
મારી પાસેથી જાણ; મારી પાસેથી સમજ
सांख्ये
sānkhye
સાંખ્યમાં (વિશ્લેષણના દર્શનમાં)
कृतान्ते
kṛitānte
કર્મના (પ્રતિક્રિયાઓના) અંતનું પ્રતિપાદન કરનાર સિદ્ધાંતમાં; વેદાંતમાં
प्रोक्तानि
proktāni
કહ્યાં; જણાવ્યાં
सिद्धये
siddhaye
સિદ્ધિ માટે
सर्वकर्मणाम्
sarva-karmaṇām
સમસ્ત કર્મોની
Complete Translation
હે મહાબાહો અર્જુન! કર્મોના (પ્રતિક્રિયાઓના) અંતનું પ્રતિપાદન કરનાર સાંખ્ય-સિદ્ધાંતમાં સમસ્ત કર્મોની સિદ્ધિ માટે જે પાંચ કારણો કહ્યાં છે, તેમને મારી પાસેથી જાણ.
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 18, Verse 13
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
અઢારમા અધ્યાય, મોક્ષ સંન્યાસ યોગમાં, સંન્યાસ વિશે ઉપદેશ આપ્યા પછી, શ્રીકૃષ્ણ કર્મના સ્વરૂપનું વિશ્લેષણ કરવા તરફ વળે છે. અહીં તેઓ અર્જુનને, સાંખ્ય સિદ્ધાંતમાં બતાવેલ, પ્રત્યેક કર્મને સિદ્ધ કરનાર પાંચ ઘટકોને જાણવા આમંત્રિત કરે છે — એક એવું વિશ્લેષણ જે એકલા કર્તા હોવાના ભ્રમને મટાડી દે છે.
Frequently Asked Questions
ભગવદ્ ગીતા 18.13માં શ્રીકૃષ્ણ શાનો પરિચય આપે છે?▼
શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને કહે છે કે સાંખ્ય દર્શનમાં બતાવેલ, સમસ્ત કર્મોની સિદ્ધિના પાંચ કારણોને જાણે. આ કર્મના એક વિશ્લેષણનો પરિચય આપે છે જેને આગળના શ્લોકો વિસ્તારથી વિકસાવે છે.
કર્મના પાંચ ઘટકો કયા છે?▼
આગળના શ્લોકો (18.14) તેમને જણાવે છે: શરીર (કર્મનું અધિષ્ઠાન), કર્તા, વિવિધ ઇન્દ્રિયો કે કરણ, વિવિધ પ્રકારના પ્રયત્ન, અને દૈવ (દૈવી વિધાન). આ ઘટકો મળીને પ્રત્યેક કર્મને પૂર્ણ કરે છે.
આ વિશ્લેષણ શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે?▼
તે દર્શાવે છે કે કોઈ પણ કર્મ માત્ર વ્યક્તિગત અહંકાર દ્વારા એકલા થતું નથી; અનેક ઘટકો મળીને કાર્ય કરે છે. આને સમજવાથી એકલા કર્તા હોવાનો મિથ્યા ભાવ મટી જાય છે, જે સાધકને ગર્વ અને આસક્તિ વિના કર્મ કરવામાં મદદ કરે છે, અને આમ કર્મબંધનથી મુક્તિ તરફ આગળ વધારે છે.
'મહાબાહો'નો અર્થ શું છે?▼
'મહાબાહો'નો અર્થ છે 'હે મહાબાહુ (બળવાન ભુજાઓવાળા)', અર્જુનનું એક વિશેષણ જે યોદ્ધા તરીકે તેની શક્તિને ઉજાગર કરે છે. શ્રીકૃષ્ણ તેને ઘણીવાર આ રીતે સંબોધે છે જેથી મહત્વપૂર્ણ ઉપદેશ આપતી વખતે તેનું ધ્યાન અને ગૌરવ જાગૃત કરે.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →