શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા 18.42 — શમો દમસ્તપઃ શૌચમ્ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता 18.42 — शमो दमस्तपः शौचम्
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
शमः
śhamaḥ
શાંતિ, મનની પ્રસન્નતા
दमः
damaḥ
ઇન્દ્રિયોનો સંયમ
तपः
tapaḥ
તપ
शौचम्
śhaucham
પવિત્રતા
क्षान्तिः
kṣhāntiḥ
ધૈર્ય, ક્ષમા
आर्जवम्
ārjavam
સરળતા, ઋજુતા
एव च
eva cha
નિશ્ચય જ અને
ज्ञानम्
jñānam
જ્ઞાન
विज्ञानम्
vijñānam
વિજ્ઞાન, અનુભૂતિ
आस्तिक्यम्
āstikyam
આસ્તિક્ય, ઈશ્વર અને પરલોકમાં શ્રદ્ધા
ब्रह्मकर्म
brahma-karma
બ્રાહ્મણનું કર્મ/કર્તવ્ય
स्वभावजम्
svabhāva-jam
પોતાના સ્વાભાવિક સ્વભાવમાંથી જન્મેલું
Complete Translation
શાંતિ, આત્મસંયમ, તપ, પવિત્રતા, ક્ષમા અને સરળતા, તેમજ જ્ઞાન, અનુભૂતિ અને ઈશ્વરમાં શ્રદ્ધા — આ પોતાના સ્વભાવમાંથી જન્મેલા બ્રાહ્મણોના કર્મ છે.
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 18, Verse 42
Author: Bhagavan Sri Krishna (as recorded by Maharishi Veda Vyasa)
Period: Ancient (part of the Mahabharata, c. 5th–2nd century BCE in present form)
અઢારમો અધ્યાય, સંન્યાસ દ્વારા મોક્ષનો યોગ, સમગ્ર ગીતાની શિક્ષાઓને સમેટીને શિખર પર પહોંચાડે છે. અહીં શ્રીકૃષ્ણ સમજાવે છે કે દરેક વ્યક્તિના કર્તવ્યો તેના પોતાના સહજ ગુણો (સ્વભાવ)માંથી જન્મે છે, અને બ્રાહ્મણ-સ્વભાવમાંથી પ્રગટ થતા સાત્ત્વિક ગુણોની ગણના કરે છે. શાંતિ, જ્ઞાન અને શ્રદ્ધા માનવ સ્વભાવની શ્રેષ્ઠતમ અભિવ્યક્તિઓ છે એ આ પ્રસંગ પુષ્ટિ કરે છે.
Frequently Asked Questions
ભગવદ્ગીતા 18.42 શું વર્ણવે છે?▼
આ એ ગુણોનું વર્ણન કરે છે જે બ્રાહ્મણ સ્વભાવનું સ્વાભાવિક કર્મ (સ્વભાવ-જ કર્મ) રચે છે: શાંતિ (શમ), આત્મસંયમ (દમ), તપ, પવિત્રતા, ક્ષમા, સરળતા, જ્ઞાન, અનુભૂતિ અને ઈશ્વરમાં શ્રદ્ધા (આસ્તિક્ય).
શમ અને દમ વચ્ચે શું તફાવત છે?▼
શમ એ અંદરથી મનની શાંતિ અથવા નિયંત્રણ છે, જ્યારે દમ બાહ્ય ઇન્દ્રિયોનો સંયમ છે. બંને મળીને આધ્યાત્મિક ચારિત્ર્યનો અનુશાસિત આંતરિક અને બાહ્ય પાયો રચે છે.
આસ્તિક્ય શું છે?▼
આસ્તિક્ય એ શ્રદ્ધા છે — ઈશ્વરમાં, શાસ્ત્રોમાં, તથા પરલોક અને શાશ્વત આત્માની વાસ્તવિકતામાં વિશ્વાસ. શ્રીકૃષ્ણ આને પરિષ્કૃત, સાત્ત્વિક સ્વભાવના સ્વાભાવિક ગુણોમાં ગણાવે છે.
શું આ શ્લોક માત્ર કોઈ સામાજિક વર્ગ વિશે છે?▼
જોકે આ સ્વભાવ-જ (સ્વભાવમાંથી જન્મેલા ગુણો)ના સંદર્ભમાં કહેવાયું છે, તેમાં ગણાવેલા ગુણો સાર્વત્રિક રીતે શ્રેષ્ઠ છે. આધ્યાત્મિક ગુરુઓ આને દરેક સાધક વિકસાવી શકે તેવા આદર્શ સાત્ત્વિક ચારિત્ર્યના વર્ણન તરીકે વાંચે છે.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →