શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા 2.7 — કાર્પણ્યદોષોપહતસ્વભાવઃ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता २.७ — कार्पण्यदोषोपहतस्वभावः
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
कार्पण्यदोष
kārpaṇya-doṣha
કાયરતાનો દોષ / દીનતા
उपहत
upahata
અભિભૂત, ગ્રસ્ત
स्वभावः
sva-bhāvaḥ
સ્વભાવ
पृच्छामि
pṛichchhāmi
હું પૂછું છું
त्वाम्
tvām
આપને
धर्म
dharma
કર્તવ્ય, ધર્મ
संमूढ
sammūḍha
મોહિત, ભ્રમિત
चेताः
chetāḥ
હૃદયમાં
यत्
yat
જે
श्रेयः
śhreyaḥ
શ્રેયસ્કર, સૌથી હિતકારી
स्यात्
syāt
હોઈ શકે
निश्चितम्
niśhchitam
નિશ્ચયપૂર્વક
ब्रूहि
brūhi
કહો
तत्
tat
તે
मे
me
મને
शिष्यः
śhiṣhyaḥ
શિષ્ય
ते
te
આપનો
अहम्
aham
હું
शाधि
śhādhi
ઉપદેશ આપો
माम्
mām
મને
त्वाम्
tvām
આપની
प्रपन्नम्
prapannam
શરણાગત
Complete Translation
મારો સ્વભાવ કાયરતાના દોષથી અભિભૂત થઈ ગયો છે; મારું મન મારા કર્તવ્ય વિશે મોહિત છે. હું આપને પૂછું છું — જે મારા માટે ખરેખર શ્રેયસ્કર હોય, તે નિશ્ચયપૂર્વક કહો. હું આપનો શિષ્ય છું; આપની શરણમાં આવેલા મને ઉપદેશ આપો.
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 2, Verse 7
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
બીજા અધ્યાય સાંખ્યયોગમાં અર્જુનનો શોક ચરમે પહોંચે છે. યુદ્ધનો ઇનકાર કરી વિષાદમાં ડૂબેલા અર્જુન અંતે સમજે છે કે તેઓ પોતાનું સંકટ એકલા ઉકેલી શકતા નથી. આ શ્લોકમાં તેઓ શિષ્ય ભાવે શ્રીકૃષ્ણની પૂર્ણ શરણમાં આવી જાય છે અને સ્પષ્ટ માર્ગદર્શનની પ્રાર્થના કરે છે, જેથી શ્રીકૃષ્ણ ગીતાનો કેન્દ્રીય ઉપદેશ આરંભ કરે છે.
Frequently Asked Questions
ભગવદ્ ગીતા 2.7ને વળાંક કેમ માનવામાં આવે છે?▼
આ શ્લોકમાં અર્જુન દલીલ કરવાનું બંધ કરી દે છે અને શરણમાં આવી જાય છે. તેઓ પોતાની દુર્બળતા સ્વીકારે છે, પોતાને શ્રીકૃષ્ણના શિષ્ય ઘોષિત કરે છે, અને ઉપદેશ માગે છે. આ જ વિનમ્ર શરણાગતિનું કાર્ય સંવાદને અર્જુનના વિલાપથી ગીતાના દિવ્ય ઉપદેશમાં બદલી નાખે છે.
'કાર્પણ્ય-દોષ'નો શું અર્થ છે?▼
'કાર્પણ્ય-દોષ'નો અર્થ છે કાયરતા અથવા દીનતાપૂર્ણ દુર્બળતાનો દોષ — એક તુચ્છ, અસહાય મનોદશા. અર્જુન સ્વીકારે છે કે તેમનો વાસ્તવિક સ્વભાવ આ દુર્બળતાથી અભિભૂત થઈ ગયો છે, એ જ કારણે તેઓ પોતાના કર્તવ્ય વિશે સ્પષ્ટ વિચારી શકતા નથી.
શ્રેયસ અને પ્રેયસમાં શું ભેદ છે?▼
શ્રેયસ તે છે જે અંતે સારું અને હિતકારી છે, ભલે કઠિન હોય; પ્રેયસ તે છે જે કેવળ પ્રિય કે સુખદ છે. અર્જુન ખાસ કરીને શ્રેયસ માગે છે — જે તેમના માટે ખરેખર સારું છે — જે તેમની ઉચ્ચ માર્ગદર્શન ગ્રહણ કરવાની તત્પરતા દર્શાવે છે.
આ શ્લોક રોજિંદા જીવનમાં કેવી રીતે મદદરૂપ છે?▼
તે શીખવે છે કે સાચું માર્ગદર્શન ત્યારે મળે છે જ્યારે આપણે અહંકાર ત્યજીને કોઈ ગુરુ કે ભગવાન પાસે વિનમ્રતાથી જઈએ. મૂંઝવણમાં સાચા મનથી શરણ લઈને અને જે ખરેખર હિતકારી છે તે જ માગીને — પોતાની જ જિદ પર અડ્યા રહેવાને બદલે — સ્પષ્ટતાનો માર્ગ ખૂલે છે.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →