શ્રીમદ્ ભગવદ્ગીતા 2.71 — વિહાય કામાન્યઃ સર્વાન્ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता 2.71 — विहाय कामान्यः सर्वान्
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
विहाय
vihāya
ત્યજીને, છોડીને
कामान्
kāmān
ભૌતિક કામનાઓને
यः
yaḥ
જે
सर्वान्
sarvān
બધી
पुमान्
pumān
એક પુરુષ
चरति
charati
વિચરે છે, રહે છે
निःस्पृहः
niḥspṛihaḥ
સ્પૃહા વિનાનો
निर्ममः
nirmamaḥ
મમતા વિનાનો
निरहंकारः
nirahankāraḥ
અહંકાર વિનાનો
सः
saḥ
તે પુરુષ
शान्तिम्
śhāntim
પરિપૂર્ણ શાંતિ
अधिगच्छति
adhigachchhati
પ્રાપ્ત કરે છે
Complete Translation
જે મનુષ્ય સર્વ કામનાઓને ત્યજીને, સ્પૃહા વિના, મમતા વિના અને અહંકાર વિના વિચરે છે, તે જ શાંતિને પ્રાપ્ત કરે છે.
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 2, Verse 71
Author: Bhagavan Sri Krishna (as recorded by Maharishi Veda Vyasa)
Period: Ancient (part of the Mahabharata, c. 5th–2nd century BCE in present form)
જેમ બીજો અધ્યાય સમાપ્તિ તરફ આગળ વધે છે, શ્રીકૃષ્ણ આ કામના-રહિત શ્લોકથી જ્ઞાની પુરુષનું પોતાનું ચિત્ર પૂર્ણ કરે છે. જ્ઞાનીજનો કેવી રીતે જીવે છે અને કર્મ કરે છે એ અર્જુનના પ્રશ્નનો તે ઉત્તર આપે છે, અને ઘોષણા કરે છે કે શાંતિ તેમની છે જેમણે તૃષ્ણા અને અહંકારનો ત્યાગ કર્યો છે. આ શ્લોક કામનાથી મુક્તિ સુધીના સંક્ષિપ્ત નકશા તરીકે પૂજાય છે.
Frequently Asked Questions
ભગવદ્ગીતા 2.71 શું વચન આપે છે?▼
તે વચન આપે છે કે જે કોઈ સર્વ કામનાઓને ત્યજીને સ્પૃહા વિના, મમતા વિના (નિર્મમ) અને અહંકાર વિના (નિરહંકાર) રહે છે, તે પરિપૂર્ણ શાંતિ પ્રાપ્ત કરે છે. શાંતિ એ ત્યાગનું સ્વાભાવિક ફળ છે.
નિર્મમ અને નિરહંકારનો શો અર્થ છે?▼
નિર્મમ એટલે 'મારું'ની ભાવના વિના — વ્યક્તિઓ અને વસ્તુઓ પ્રત્યે મમતા-રહિતતા. નિરહંકાર એટલે અહંકાર વિના — શરીર, પદ અને સિદ્ધિઓ સાથે આત્માનું મિથ્યા તાદાત્મ્ય ન કરવું. આ બંને મળીને અહંકાર-રહિત જ્ઞાનીનું વર્ણન કરે છે.
આ કામનાઓના દમનથી કેવી રીતે અલગ છે?▼
શ્રીકૃષ્ણ બળજબરીપૂર્વકના દમન વિશે નહીં, પણ જ્ઞાન અને વૈરાગ્ય દ્વારા કામનાથી પર જવા વિશે વાત કરે છે. જ્યારે હૃદય આત્મામાં સંતુષ્ટ થાય છે, ત્યારે કામનાઓ સ્વાભાવિક રીતે ખરી પડે છે અને સાચી, સહજ શાંતિ બાકી રહે છે.
આ શ્લોક આટલો મહત્વપૂર્ણ કેમ છે?▼
આ સ્થિતપ્રજ્ઞ પ્રકરણનું પરાકાષ્ઠાનું સૂત્ર છે અને શાંતિ પ્રાપ્ત કરવાનો સંપૂર્ણ ઉપદેશ છે. તે બ્રાહ્મી સ્થિતિ — બ્રહ્મમાં સ્થિત થવાની અવસ્થા — વિશેના પ્રસિદ્ધ શ્લોકની તુરંત પહેલાં આવે છે.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →