શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૪.૯ — જન્મ કર્મ ચ મે દિવ્યમ્ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता ४.९ — जन्म कर्म च मे दिव्यम्
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
जन्म
janma
જન્મ
कर्म
karma
કર્મ, કાર્યવ્યવહાર
च
cha
અને
मे
me
મારું
दिव्यम्
divyam
દિવ્ય, અલૌકિક
एवम्
evam
આ રીતે, આમ
यः
yaḥ
જે
वेत्ति
vetti
જાણે છે
तत्त्वतः
tattvataḥ
તત્ત્વથી, યથાર્થ રૂપે
त्यक्त्वा
tyaktvā
ત્યજીને, છોડીને
देहम्
deham
શરીરને
पुनः
punaḥ
ફરી, પુનઃ
जन्म
janma
જન્મ
न एति
na eti
પામતો નથી
माम्
mām
મને
एति
eti
પામે છે, આવે છે
सः
saḥ
તે
अर्जुन
arjuna
હે અર્જુન
Complete Translation
હે અર્જુન! મારો જન્મ અને કર્મ દિવ્ય છે — આ રીતે જે પુરુષ તત્ત્વતઃ જાણે છે, તે શરીરને ત્યજીને ફરી જન્મ પામતો નથી; તે મને જ પામે છે.
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 4, Verse 9
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ચોથા અધ્યાય જ્ઞાન-કર્મ-સંન્યાસ યોગમાં શ્રીકૃષ્ણ યુગો-યુગોમાં ધર્મની રક્ષા માટે પોતાના દિવ્ય અવતરણોનું રહસ્ય પ્રગટ કરે છે. ધર્મની સ્થાપના માટે યુગ-યુગમાં પ્રગટ થાય છે એમ ઘોષિત કરીને, તેઓ અર્જુનને આશ્વાસન આપે છે કે જે તેમના જન્મ અને કર્મોના અલૌકિક સ્વરૂપને સમજી લે છે, તે પુનર્જન્મથી મુક્ત થઈ સાક્ષાત્ તેમને જ પામે છે.
Frequently Asked Questions
ભગવદ્ગીતા ૪.૯ નો મુખ્ય ઉપદેશ શું છે?▼
શ્રીકૃષ્ણ શીખવે છે કે તેમનો જન્મ અને કર્મ દિવ્ય તથા અલૌકિક છે, સામાન્ય કે પ્રાકૃત નહીં. જે ભગવાનના અવતારના આ રહસ્યને તત્ત્વતઃ જાણી લે છે, તે મુક્ત થઈ જાય છે — શરીર ત્યજતા એવો પુરુષ ફરી જન્મ લેતો નથી, પરંતુ સાક્ષાત્ શ્રીકૃષ્ણને પામે છે.
શ્રીકૃષ્ણના જન્મ અને કર્મને 'દિવ્ય' કેમ કહેવાય છે?▼
સામાન્ય પ્રાણીઓ કર્મના બંધનને વશ થઈ જન્મ લે છે, પરંતુ શ્રીકૃષ્ણ પોતાની જ ઇચ્છા અને દિવ્ય શક્તિ (યોગમાયા) થી ધર્મની રક્ષા માટે અવતરે છે. તેમનું શરીર પ્રાકૃત નથી અને તેમના કર્મ કોઈ બંધનકારી કર્મ ઉત્પન્ન કરતા નથી — તેથી તે 'દિવ્યમ્', સંપૂર્ણ રીતે અલૌકિક છે.
આ શ્લોકનું જ્ઞાન મોક્ષ તરફ કેવી રીતે દોરી જાય છે?▼
ભગવાનના દિવ્ય સ્વરૂપને તત્ત્વતઃ જાણવું હૃદયને પ્રાકૃત તાદાત્મ્યથી શુદ્ધ કરે છે અને મનને ભગવાનમાં સ્થિર કરી દે છે. ભક્તિ અને જ્ઞાનથી ઉત્પન્ન એવું જ્ઞાન પુનર્જન્મના કારણોને વિલીન કરી દે છે, જેથી શરીર ત્યજતા ભક્ત ભગવાનને પામે છે અને ફરી જન્મ લેતો નથી.
આ શ્લોક વિશેષતઃ ક્યારે વાંચવામાં આવે છે?▼
શ્રીકૃષ્ણના જન્મોત્સવ જન્માષ્ટમી પર તથા ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની દૈનિક ઉપાસનામાં આ શ્લોક પ્રિય છે. તે તેમના પ્રાગટ્યની દિવ્યતાને સીધી રીતે પ્રતિપાદિત કરે છે, તેથી ભગવાનના અવતારના ચિંતન અને સ્તવન માટે તે પ્રિય શ્લોક છે.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →