શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૫.૨૨ — યે હિ સંસ્પર્શજા ભોગા — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता ५.२२ — ये हि संस्पर्शजा भोगा
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
ये
ye
જે
हि
hi
નિશ્ચય જ
संस्पर्शजाः
sansparśha-jāḥ
ઇન્દ્રિય-વિષયોના સંયોગથી ઉત્પન્ન
भोगाः
bhogāḥ
ભોગ, સુખ
दुःखयोनयः
duḥkha-yonayaḥ
દુઃખનું કારણ, દુઃખની યોનિ
एव
eva
જ, કેવળ
ते
te
તે છે
आद्यन्तवन्तः
ādya-antavantaḥ
આદિ અને અંતવાળા
कौन्तेय
kaunteya
હે કુંતીપુત્ર (અર્જુન)
न
na
નહીં, ક્યારેય નહીં
तेषु
teṣhu
તેમાં
रमते
ramate
રમે છે, આસક્ત થાય છે
बुधः
budhaḥ
બુદ્ધિમાન પુરુષ
Complete Translation
હે કૌન્તેય! ઇન્દ્રિયો અને વિષયોના સંયોગથી ઉત્પન્ન થનારા જે ભોગ છે, તે દુઃખનું જ કારણ છે, કેમ કે તે આદિ અને અંતવાળા છે; તેથી બુદ્ધિમાન પુરુષ તેમાં રમતો નથી.
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 5, Verse 22
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
પાંચમા અધ્યાય, કર્મ-સંન્યાસ યોગમાં, શ્રીકૃષ્ણ એ પુરુષનું વર્ણન કરે છે જે બ્રહ્મમાં સ્થિત છે, જે ભીતર જ આનંદ પામે છે અને બાહ્ય સુખોથી અવિચલિત રહે છે. આ શ્લોક તેનું કારણ જણાવે છે: ઇન્દ્રિય-સંયોગથી ઉત્પન્ન ભોગ નશ્વર તથા દુઃખની યોનિ છે, તેથી બુદ્ધિમાન પુરુષ તેમાં નહીં, પરંતુ શાશ્વત આત્મામાં પોતાનો આનંદ શોધે છે.
Frequently Asked Questions
ભગવદ્ગીતા ૫.૨૨ નો મુખ્ય ઉપદેશ શું છે?▼
શ્રીકૃષ્ણ શીખવે છે કે ઇન્દ્રિયોના સંયોગથી ઉત્પન્ન ભોગ વાસ્તવમાં દુઃખનું કારણ છે, કેમ કે તે ક્ષણિક છે, આદિ અને અંતવાળા છે. તેથી બુદ્ધિમાન પુરુષ તેમાં આસક્ત થતો નથી, પરંતુ આત્માના શાશ્વત આનંદને શોધે છે.
ઇન્દ્રિય-ભોગોને 'દુઃખની યોનિ' કેમ કહેવાય છે?▼
કેમ કે દરેક ઇન્દ્રિય-સુખ ક્ષણભંગુર છે — તે ઉત્પન્ન થાય છે, ક્ષીણ થાય છે, અને પાછળ તૃષ્ણા તથા અસંતોષ છોડી જાય છે. એવા સુખોની શોધ મનને નિરંતર અશાંત અને બંધાયેલું રાખે છે, અને અંતે સુખ કરતાં વધુ દુઃખ જ ઉત્પન્ન કરે છે.
શું આ શ્લોક સમસ્ત ભોગનો ત્યાગ કરવાનું કહે છે?▼
તે કઠોર દમનની માગ કરતો નથી, પરંતુ વિવેકનું આહ્વાન કરે છે. બુદ્ધિમાન પુરુષ જીવનનો આનંદ તો માણે છે, પણ ઇન્દ્રિય-ભોગો પર આશ્રિત કે તેમનો દાસ થતો નથી, કેમ કે તે જાણે છે કે સાચું અને સ્થાયી સુખ ભીતરથી આવે છે, ક્ષણિક બાહ્ય પદાર્થોથી નહીં.
બુદ્ધિમાન પુરુષ તેના બદલે કયો શાશ્વત આનંદ શોધે છે?▼
ગીતા આત્માના આનંદ તરફ સંકેત કરે છે — યોગમાં સ્થિત પુરુષની આંતરિક શાંતિ અને સંતોષ. ઇન્દ્રિય-ભોગોથી વિપરીત, આ આનંદ સ્થિર, સ્વયંસિદ્ધ તથા આદિ-અંતથી રહિત છે.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →