શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૫.૮ — નૈવ કિંચિત્કરોમીતિ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता ५.८ — नैव किंचित्करोमीति
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
न एव
na eva
બિલકુલ નહીં, કદાપિ નહીં
किंचित्
kiñchit
કંઈ પણ
करोमि
karomi
હું કરું છું
इति
iti
આ રીતે
युक्तः
yuktaḥ
યોગમાં સ્થિત, યુક્ત પુરુષ
मन्येत
manyeta
માને છે, માનવું જોઈએ
तत्त्व-वित्
tattva-vit
તત્ત્વનો જ્ઞાતા
पश्यन्
paśhyan
જોતો
श्रृण्वन्
śhṛiṇvan
સાંભળતો
स्पृशन्
spṛiśhan
સ્પર્શ કરતો
जिघ्रन्
jighran
સૂંઘતો
अश्नन्
aśhnan
ખાતો
गच्छन्
gachchhan
ચાલતો
स्वपन्
svapan
સૂતો
श्वसन्
śhvasan
શ્વાસ લેતો
Complete Translation
તત્ત્વને જાણનાર, યોગમાં સ્થિત પુરુષ — જોતો, સાંભળતો, સ્પર્શ કરતો, સૂંઘતો, ખાતો, ચાલતો, સૂતો અને શ્વાસ લેતો હોવા છતાં — એમ માને છે કે 'હું તો કંઈ જ કરતો નથી', એ જાણીને કે ઇન્દ્રિયો જ પોતાના વિષયોમાં વર્તી રહી છે.
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 5, Verse 8
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
પાંચમા અધ્યાય કર્મ-સંન્યાસ યોગમાં શ્રીકૃષ્ણ સંન્યાસ અને કર્મનો સમન્વય કરતા મુક્ત મુનિની આંતરિક દૃષ્ટિ પ્રગટ કરે છે. શ્લોક ૫.૮ અને ૫.૯ વર્ણવે છે કે એવો પુરુષ દેહની પ્રત્યેક ક્રિયા કરતા હોવા છતાં આ જ નિશ્ચયમાં સ્થિત રહે છે કે ઇન્દ્રિયો જ પોતાના વિષયોમાં વર્તે છે અને આત્મા કંઈ કરતો નથી — અને આમ તે સંસારમાં કર્મ કરતા હોવા છતાં તેનાથી બંધાતો નથી.
Frequently Asked Questions
ભગવદ્ગીતા ૫.૮ની મુખ્ય શિક્ષા શું છે?▼
શ્રીકૃષ્ણ શીખવે છે કે આત્મજ્ઞાની તત્ત્વવેત્તા જીવનની સર્વ સ્વાભાવિક ક્રિયાઓમાં લાગેલો રહેવા છતાં અંદરથી જાણે છે કે 'હું તો કંઈ જ કરતો નથી.' તે સમજે છે કે શુદ્ધ આત્મા કર્તા નથી; કેવળ ઇન્દ્રિયો જ પોતાના વિષયો સાથે વર્તી રહી છે, જ્યારે તે અલિપ્ત સાક્ષી રહે છે.
'હું તો કંઈ જ કરતો નથી'નો વાસ્તવિક અર્થ શું છે?▼
તેનો અર્થ શારીરિક નિષ્ક્રિયતા નથી. મુનિ જોતો, સાંભળતો, ખાતો અને ચાલતો રહે છે, પણ તે દેહ-મનને બદલે અપરિવર્તનશીલ આત્મા સાથે તાદાત્મ્ય રાખે છે. પ્રકૃતિ અને ઇન્દ્રિયો જ સર્વ કર્મ કરે છે એમ સમજીને, તે અહંકારના મિથ્યા કર્તૃત્વ-ભાવથી મુક્ત રહે છે.
આ શ્લોક શ્લોક ૫.૯ સાથે કેવી રીતે જોડાયેલો છે?▼
શ્લોક ૫.૮ અને ૫.૯ એક જ સળંગ કથન બનાવે છે. શ્લોક ૫.૮ જોવા, સાંભળવા, સ્પર્શ કરવા, સૂંઘવા, ખાવા, ચાલવા, સૂવા અને શ્વાસ લેવાની ગણના કરે છે; શ્લોક ૫.૯ બોલવા, ત્યાગવા, ગ્રહણ કરવા, આંખો ખોલવા અને બંધ કરવા સાથે તેને આગળ વધારે છે — એ બધું આ દૃઢ નિશ્ચય સાથે કે ઇન્દ્રિયો જ વિષયોમાં વર્તે છે, આત્મા નહીં.
હું આ શિક્ષાને રોજિંદા જીવનમાં કેવી રીતે લાગુ કરું?▼
તમારાં કર્તવ્યો કરતી વખતે એ ભાવ જગાવો કે દેહ અને ઇન્દ્રિયો સ્વાભાવિક રીતે કર્મ કરી રહ્યાં છે, જ્યારે તમે, સાક્ષી આત્મા, શાંત અને અનાસક્ત રહો છો. અકર્તૃત્વનો આ ભાવ તણાવ, અભિમાન અને ચિંતા ઘટાડે છે, જેથી તમે કુશળતાથી કર્મ કરતા હોવા છતાં અંદરથી મુક્ત રહો છો.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →