શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૬.૪૬ — તપસ્વિભ્યોઽધિકો યોગી — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता 6.46 — तपस्विभ्योऽधिको योगी
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
तपस्विभ्यः
tapasvibhyaḥ
તપસ્વીઓ કરતાં
अधिकः
adhikaḥ
શ્રેષ્ઠ
योगी
yogī
યોગી
ज्ञानिभ्यः
jñānibhyaḥ
(કેવળ શાસ્ત્રના) જ્ઞાનીઓ કરતાં
अपि
api
પણ
मतः
mataḥ
મનાયો છે
अधिकः
adhikaḥ
શ્રેષ્ઠ
कर्मिभ्यः
karmibhyaḥ
કર્મકાંડ કરનારાઓ કરતાં
च
cha
અને
अधिकः
adhikaḥ
શ્રેષ્ઠ
योगी
yogī
યોગી
तस्मात्
tasmāt
તેથી
योगी
yogī
યોગી
भव
bhava
બન
अर्जुन
arjuna
હે અર્જુન
Complete Translation
યોગી તપસ્વીઓ કરતાં શ્રેષ્ઠ છે અને (કેવળ શાસ્ત્રના) જ્ઞાનીઓ કરતાં પણ શ્રેષ્ઠ મનાયો છે; કર્મકાંડ કરનારાઓ કરતાં પણ યોગી શ્રેષ્ઠ છે; તેથી હે અર્જુન, તું યોગી બન.
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 6, Verse 46
Author: Bhagavan Sri Krishna (as recorded by Maharishi Veda Vyasa)
Period: Ancient (part of the Mahabharata, c. 5th–2nd century BCE in present form)
જ્યારે ધ્યાનયોગ અધ્યાય સમાપ્ત થવા આવે છે, શ્રીકૃષ્ણ યોગીને અન્ય બધા આધ્યાત્મિક સાધકો કરતાં ઉપર રાખીને અર્જુનની આકાંક્ષાને ઊંચી ઉઠાવે છે અને તેને સ્નેહપૂર્વક યોગી બનવાનો આદેશ આપે છે. આ શ્લોક અધ્યાયની ધ્યાન અંગેની વિસ્તૃત શિક્ષાને એક હૃદયસ્પર્શી પ્રેરણાથી શોભાવે છે, અને સીધો અંતિમ શ્લોક તરફ દોરી જાય છે જે પ્રેમી ભક્તને શ્રેષ્ઠતમ યોગી કહીને વખાણે છે.
Frequently Asked Questions
ભગવદ્ગીતા ૬.૪૬ શું જાહેર કરે છે?▼
તે યોગીને તપસ્વી, કેવળ શાસ્ત્રજ્ઞાની અને કર્મકાંડ કરનાર કરતાં શ્રેષ્ઠ જાહેર કરે છે. શ્રીકૃષ્ણ આ પ્રોત્સાહન સાથે સમાપન કરે છે — 'તેથી હે અર્જુન, તું યોગી બન.'
અહીં યોગીને શ્રેષ્ઠ કેમ માનવામાં આવ્યો છે?▼
કારણ કે યોગી ધ્યાન દ્વારા હૃદય અને મનને સીધા પરમાત્મા સાથે જોડે છે, બાહ્ય તપસ્યા, કેવળ બૌદ્ધિક જ્ઞાન અને કર્મકાંડથી આગળ નીકળી જાય છે. પ્રત્યક્ષ આંતરિક અનુભૂતિને બધા બાહ્ય અનુશાસનો કરતાં ઉપર રાખવામાં આવી છે.
શું આ શ્લોક તપસ્યા અને અધ્યયનની ટીકા કરે છે?▼
તે તેમને નકારતો નથી, પરંતુ સાચા યોગથી નીચે રાખે છે. તપસ્યા, અધ્યયન અને કર્મ મૂલ્યવાન સોપાનો છે, પરંતુ તેમની પૂર્ણતા યોગી જે આંતરિક એકતા પ્રાપ્ત કરે છે તેમાં જ થાય છે.
આ શ્લોક પછી અધ્યાય કેવી રીતે આગળ વધે છે?▼
બરાબર પછીના, અધ્યાયના અંતિમ શ્લોકમાં (૬.૪૭) શ્રીકૃષ્ણ વધુ આગળ જાય છે, શ્રદ્ધા અને આંતરિક પ્રેમથી તેમની ઉપાસના કરનાર ભક્તને બધા યોગીઓમાં શ્રેષ્ઠ કહે છે — આમ ધ્યાનના માર્ગને ભક્તિ સાથે જોડે છે.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →