શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૭.૧૪ — દૈવી હ્યેષા ગુણમયી — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता ७.१४ — दैवी ह्येषा गुणमयी
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
दैवी
daivī
દૈવી
हि
hi
નિશ્ચય જ, કારણ કે
एषा
eṣhā
આ
गुण-मयी
guṇa-mayī
ત્રણ ગુણોથી (સત્ત્વ, રજસ્, તમસ્) બનેલી
मम
mama
મારી
माया
māyā
દૈવી માયા, મોહિત કરનારી શક્તિ
दुरत्यया
duratyayā
પાર કરવી અત્યંત કઠિન
माम्
mām
મારી તરફ
एव
eva
જ, નિશ્ચય જ
ये
ye
જે
प्रपद्यन्ते
prapadyante
શરણ લે છે, શરણાગત થાય છે
मायाम् एताम्
māyām etām
આ માયાને
तरन्ति
taranti
પાર કરી જાય છે, ઓળંગી જાય છે
ते
te
તેઓ
Complete Translation
ત્રણ ગુણોથી બનેલી આ મારી દૈવી માયા પાર કરવી અત્યંત કઠિન છે. પરંતુ જે કેવળ મારી જ શરણમાં આવે છે, તેઓ આ માયાને પાર કરી જાય છે.
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 7, Verse 14
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
સાતમા અધ્યાય જ્ઞાન-વિજ્ઞાન યોગમાં શ્રીકૃષ્ણ પોતાના દિવ્ય સ્વરૂપ અને શક્તિઓનું જ્ઞાન પ્રગટ કરે છે. એ બતાવતા કે મોટાભાગના લોકો તેમને કેમ ઓળખતા નથી, તેઓ પ્રગટ કરે છે કે ત્રણ ગુણોથી વણાયેલી તેમની માયા સંસારને મોહિત કરે છે અને તેને પાર કરવી અત્યંત કઠિન છે — તેમ છતાં તેઓ અર્જુનને આશ્વાસન આપે છે કે જે કેવળ તેમની શરણ લે છે તેઓ આ માયાની પાર સકુશળ લઈ જવાય છે.
Frequently Asked Questions
ભગવદ્ગીતા ૭.૧૪ની મુખ્ય શિક્ષા શું છે?▼
શ્રીકૃષ્ણ શીખવે છે કે પ્રકૃતિના ત્રણ ગુણોથી બનેલી તેમની દૈવી માયા પાર કરવી અત્યંત કઠિન છે. તેને પાર કરવાનો એક નિશ્ચિત માર્ગ છે કેવળ તેમની શરણમાં આવવું; જે કેવળ તેમની શરણ લે છે તેઓ માયાને સકુશળ પાર કરી જાય છે.
આ શ્લોકમાં 'માયા' શું છે?▼
માયા ભગવાનની પોતાની દૈવી શક્તિ છે જે તેમના સાચા સ્વરૂપને ઢાંકી દે છે અને આત્માઓને ભૌતિક અસ્તિત્વ સાથે તાદાત્મ્ય કરવાના મોહમાં નાખે છે. ત્રણ ગુણોથી — સત્ત્વ, રજસ્ અને તમસ્ — બનેલી હોવાથી તે 'દુરત્યયા' છે, પોતાના બળથી પાર કરવી લગભગ અસંભવ.
માયાને કેવી રીતે પાર કરી શકાય?▼
કેવળ વ્યક્તિગત પ્રયત્નના બળથી નહીં, પરંતુ પૂર્ણ હૃદયથી ભગવાન પ્રત્યે શરણાગતિ દ્વારા. શ્લોક કહે છે કે જે કૃષ્ણની જ (મામ્ એવ) શરણ લે છે તેઓ માયાને પાર કરી જાય છે. ભક્તિ અને શરણાગતિ એ કૃપાને આમંત્રે છે જે આત્માને માયાની પકડથી ઉપર ઉઠાવે છે.
આ શ્લોક ભક્તો માટે કેમ મહત્ત્વપૂર્ણ છે?▼
એ ગીતાના સૌથી સ્પષ્ટ આશ્વાસનોમાંનું એક છે કે ભગવાનની શરણાગતિ મુક્તિનો માર્ગ છે. જોકે તે પ્રામાણિકપણે સ્વીકારે છે કે માયા કેટલી શક્તિશાળી છે, તે એ વચન આપીને બધી નિરાશા દૂર કરે છે કે ભગવાનની શરણ તેને પાર જવાની ખાતરી છે.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →