શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા ૮.૭ — તસ્માત્ સર્વેષુ કાલેષુ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता ८.७ — तस्मात्सर्वेषु कालेषु
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
तस्मात्
tasmāt
તેથી
सर्वेषु
sarveṣhu
સર્વમાં, બધામાં
कालेषु
kāleṣhu
સમયોમાં
माम्
mām
મને (ભગવાનને)
अनुस्मर
anusmara
નિરંતર સ્મરણ કર
युध्य
yudhya
યુદ્ધ કર, તારું કર્તવ્ય કર
च
cha
અને
मयि
mayi
મારામાં
अर्पित
arpita
અર્પિત, સમર્પિત
मनोबुद्धिः
mano-buddhiḥ
મન અને બુદ્ધિ
माम्
mām
મને
एव
eva
જ, નિશ્ચે જ
एष्यसि
eṣhyasi
તું પ્રાપ્ત કરીશ, તું મને પહોંચીશ
असंशयम्
asanśhayam
નિઃસંદેહ
Complete Translation
તેથી તું સર્વ સમયે મારું નિરંતર સ્મરણ કર અને યુદ્ધ પણ કર. મારામાં અર્પિત મન અને બુદ્ધિવાળો થઈને તું નિઃસંદેહ મને જ પ્રાપ્ત કરીશ.
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 8, Verse 7
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
આઠમા અધ્યાય અક્ષર-બ્રહ્મ યોગમાં શ્રીકૃષ્ણ બ્રહ્મ, આત્મા અને મૃત્યુ સમયે શું થાય છે — અર્જુનના આ પ્રશ્નોના ઉત્તર આપે છે. અંતિમ ક્ષણે જેનું સ્મરણ થાય છે એ જ ગતિને નક્કી કરે છે એમ શીખવીને, આ વ્યવહારુ ઉપદેશ આપે છે: તારું કર્તવ્ય કરતાં કરતાં સદા મારું સ્મરણ કર, અને તું નિશ્ચે જ મને પ્રાપ્ત કરીશ.
Frequently Asked Questions
ભગવદ્ ગીતા ૮.૭નો મુખ્ય ઉપદેશ શું છે?▼
પોતાનું કર્તવ્ય બજાવતાં બજાવતાં સર્વ સમયે ભગવાનનું સ્મરણ કરવાનું શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને કહે છે. મન અને બુદ્ધિને ભગવાનને અર્પિત કરીને અને તેમનું નિરંતર સ્મરણ કરીને મનુષ્ય નિઃસંદેહ તેમને પ્રાપ્ત કરી લે છે.
કામમાં વ્યસ્ત રહીને 'સર્વ સમયે ભગવાનનું સ્મરણ' કેવી રીતે કરું?▼
એનો અર્થ છે ભગવાનને ચેતનાની પૃષ્ઠભૂમિમાં રાખવા — તેમના નામ, મંત્ર કે પ્રેમભાવ દ્વારા — ભલે હાથ અને મન કર્તવ્યમાં લાગેલાં હોય. અભ્યાસથી સ્મરણ નિરંતર બની જાય છે, જેમ બધાં કર્મોની નીચે વહેતી શાંત અંતર્ધારા.
શું આ શ્લોક આપણને સાંસારિક જવાબદારીઓ ત્યાગવાનું કહે છે?▼
ના. શ્રીકૃષ્ણ સ્પષ્ટ કહે છે 'મારું સ્મરણ કર અને યુદ્ધ કર' — એટલે કે તારું કર્તવ્ય કર. આ શ્લોક ભક્તિને કર્મ સાથે સમન્વિત કરે છે: તું સંસારમાં પૂર્ણ રીતે સક્રિય રહીને અંદરથી બધું ભગવાનને અર્પિત કરતો રહે.
આ અધ્યાયમાં મૃત્યુ સમયે સ્મરણ પર આટલો ભાર કેમ છે?▼
મૃત્યુની ક્ષણે રાખેલો વિચાર ગતિને નક્કી કરે છે એમ શ્રીકૃષ્ણ શીખવે છે. જીવનભર સર્વ સમયે ભગવાનનું સ્મરણ કરવાથી એ જ સ્મરણ અંતે સ્વાભાવિક રીતે ઉદ્ભવે છે, અને ભક્તને ભગવાન સુધી લઈ જાય છે — એ જ કારણે અહીં નિરંતર અભ્યાસ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →