ભ્રમરામ્બાષ્ટકમ્ Meaning — Line by Line
भ्रमराम्बाष्टकम्
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of ભ્રમરામ્બાષ્ટકમ્ with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
Jump to a verse ▾
- Verse 1. cāñcalyāruṇalocanāñcitakṛpācandrārkapaṭṭodarāṃ
- Verse 2. kastūrītilakāñcitenduvilasatprodbhāsiphālasthalīṃ
- Verse 3. rājanmattamarālamandagamanāṃ rājīvapatrekṣaṇāṃ
- Verse 4. ṣaṭtāraṅgaṇadīpikāṃ śivasatīṃ ṣaḍvairivargāpahāṃ
- Verse 5. śrīnāthādṛtapālitatribhuvanāṃ śrīcakrasañcāriṇīṃ
- Verse 6. lāvaṇyādhikabhūṣitāṅgalatikāṃ lākṣārasārañjitāṃ
- Verse 7. dhanyāṃ somavibhāvanīyacaritāṃ dhātrādisampūjitāṃ
- Verse 8. gāyatrīṃ garuḍadhvajāṃ gaganagāṃ gāndharvagānapriyāṃ
cāñcalyāruṇalocanāñcitakṛpācandrārkapaṭṭodarāṃ
चाञ्चल्यारुणलोचनाञ्चितकृपाचन्द्रार्कपट्टोदरां चारुस्मेरमुखीं चराचरजगत्संरक्षणीं तत्पराम् । नित्यं चिन्मयकौस्तुभप्रभृतिभिर्भूषामणीभूषितां श्रीशैलस्थलवासिनीं भगवतीं श्रीमातरं भावये ॥ १॥
cāñcalyāruṇalocanāñcitakṛpācandrārkapaṭṭodarāṃ cārusmeramukhīṃ carācarajagatsaṃrakṣaṇīṃ tatparām | nityaṃ cinmayakaustubhaprabhṛtibhirbhūṣāmaṇībhūṣitāṃ śrīśailasthalavāsinīṃ bhagavatīṃ śrīmātaraṃ bhāvaye || 1||
Meaning1. શ્રીશૈલમાં નિવાસ કરનારી ભગવતી શ્રીમાતાનું હું ધ્યાન કરું છું — જેમનાં ચંચળ અરુણ (કૃપાપૂર્ણ) નેત્રો છે, જેમનું ઉદર ચંદ્ર-સૂર્યના પટ્ટ જેવું છે, જેમનું મુખ સુંદર સ્મિતયુક્ત છે, જે ચરાચર જગતની રક્ષામાં તત્પર છે, અને જે ચિન્મય કૌસ્તુભ આદિ ભૂષામણિઓથી અલંકૃત છે.
kastūrītilakāñcitenduvilasatprodbhāsiphālasthalīṃ
कस्तूरीतिलकाञ्चितेन्दुविलसत्प्रोद्भासिफालस्थलीं कर्पूरद्रवमिश्रचूर्णखदिरामोदोल्लसद्वीटिकाम् । लोलापाङ्गतरङ्गितैरधिकृपासारैर्नतानन्दिनीं श्रीशैलस्थलवासिनीं भगवतीं श्रीमातरं भावये ॥ २॥
kastūrītilakāñcitenduvilasatprodbhāsiphālasthalīṃ karpūradravamiśracūrṇakhadirāmodollasadvīṭikām | lolāpāṅgataraṅgitairadhikṛpāsārairnatānandinīṃ śrīśailasthalavāsinīṃ bhagavatīṃ śrīmātaraṃ bhāvaye || 2||
Meaning2. શ્રીશૈલવાસિની શ્રીમાતાનું હું ધ્યાન કરું છું — જેમનું લલાટ કસ્તૂરી-તિલકથી ચંદ્ર જેવું દેદીપ્યમાન છે, જે કર્પૂર-મિશ્રિત ખદિર-સુગંધિત તાંબૂલનું આસ્વાદન કરે છે, અને જે પોતાનાં ચંચળ નેત્રાંતોથી વહેતી અધિક કૃપાધારાથી નતજનોને આનંદિત કરે છે.
rājanmattamarālamandagamanāṃ rājīvapatrekṣaṇāṃ
राजन्मत्तमरालमन्दगमनां राजीवपत्रेक्षणां राजीवप्रभवादिदेवमकुटैराराधितांघ्रिद्वयाम् । राजीवायतमन्दहासवदनां राकेन्दुबिम्बाननां श्रीशैलस्थलवासिनीं भगवतीं श्रीमातरं भावये ॥ ३॥
rājanmattamarālamandagamanāṃ rājīvapatrekṣaṇāṃ rājīvaprabhavādidevamakuṭairārādhitāṃghridvayām | rājīvāyatamandahāsavadanāṃ rākendubimbānanāṃ śrīśailasthalavāsinīṃ bhagavatīṃ śrīmātaraṃ bhāvaye || 3||
Meaning3. શ્રીશૈલવાસિની શ્રીમાતાનું હું ધ્યાન કરું છું — જેમની મંદ ગતિ રાજહંસ જેવી છે, જેમનાં નેત્ર કમળદળ જેવાં છે, જેમનાં બંને ચરણ બ્રહ્માદિ દેવોના મુકુટોથી અર્ચિત છે, જેમનું મુખ કમળ જેવા મંદહાસયુક્ત છે અને પૂર્ણચંદ્રબિંબ જેવું છે.
ṣaṭtāraṅgaṇadīpikāṃ śivasatīṃ ṣaḍvairivargāpahāṃ
षट्तारङ्गणदीपिकां शिवसतीं षड्वैरिवर्गापहां षट्चक्रान्तरसंस्थितां वरसुधां षड्योगिनीवेष्टिताम् । षट्कोणान्तरवर्तिनीं सुरनुतां षड्भावगां षण्मुखीं श्रीशैलस्थलवासिनीं भगवतीं श्रीमातरं भावये ॥ ४॥
ṣaṭtāraṅgaṇadīpikāṃ śivasatīṃ ṣaḍvairivargāpahāṃ ṣaṭcakrāntarasaṃsthitāṃ varasudhāṃ ṣaḍyoginīveṣṭitām | ṣaṭkoṇāntaravartinīṃ suranutāṃ ṣaḍbhāvagāṃ ṣaṇmukhīṃ śrīśailasthalavāsinīṃ bhagavatīṃ śrīmātaraṃ bhāvaye || 4||
Meaning4. શ્રીશૈલવાસિની શ્રીમાતાનું હું ધ્યાન કરું છું — જે ષટ્-તારકગણની દીપિકા છે, શિવની સતી છે, ષડ્વૈરિવર્ગ (કામ-ક્રોધાદિ)ની નાશિની છે, ષટ્ચક્રોમાં સ્થિત શ્રેષ્ઠ સુધા છે, ષડ્યોગિનીઓથી વેષ્ટિત છે, ષટ્કોણ-યંત્રની મધ્યમાં વિરાજે છે, દેવોથી નુત છે, ષડ્ભાવગા અને ષણ્મુખી છે.
śrīnāthādṛtapālitatribhuvanāṃ śrīcakrasañcāriṇīṃ
श्रीनाथादृतपालितत्रिभुवनां श्रीचक्रसञ्चारिणीं ज्ञानासक्तमनोजयोगमहितां श्रीबिन्दुनादप्रियाम् । मातंगीं मधुपानलोलमनसं माहेश्वरीं श्रीप्रदां श्रीशैलस्थलवासिनीं भगवतीं श्रीमातरं भावये ॥ ५॥
śrīnāthādṛtapālitatribhuvanāṃ śrīcakrasañcāriṇīṃ jñānāsaktamanojayogamahitāṃ śrībindunādapriyām | mātaṅgīṃ madhupānalolamanasaṃ māheśvarīṃ śrīpradāṃ śrīśailasthalavāsinīṃ bhagavatīṃ śrīmātaraṃ bhāvaye || 5||
Meaning5. શ્રીશૈલવાસિની શ્રીમાતાનું હું ધ્યાન કરું છું — જે શ્રીનાથથી આદૃત થઈ ત્રિભુવનનું પાલન કરે છે, શ્રીચક્રમાં સંચાર કરે છે, જ્ઞાનાસક્ત મનોજય-યોગથી મહિત છે, શ્રીબિંદુ-નાદની પ્રિયા છે, જે માતંગી છે, મધુપાનમાં લોલમના છે, માહેશ્વરી અને શ્રીપ્રદા છે.
lāvaṇyādhikabhūṣitāṅgalatikāṃ lākṣārasārañjitāṃ
लावण्याधिकभूषिताङ्गलतिकां लाक्षारसारञ्जितां सेवायातसमस्तदेववनितां सीमातिगास्थां शिवाम् । वाणीवल्लभवासवप्रभृतिभिः संसेविताङ्घ्रिद्वयां श्रीशैलस्थलवासिनीं भगवतीं श्रीमातरं भावये ॥ ६॥
lāvaṇyādhikabhūṣitāṅgalatikāṃ lākṣārasārañjitāṃ sevāyātasamastadevavanitāṃ sīmātigāsthāṃ śivām | vāṇīvallabhavāsavaprabhṛtibhiḥ saṃsevitāṅghridvayāṃ śrīśailasthalavāsinīṃ bhagavatīṃ śrīmātaraṃ bhāvaye || 6||
Meaning6. શ્રીશૈલવાસિની શ્રીમાતાનું હું ધ્યાન કરું છું — જેમની અંગલતિકા લાવણ્યથી અધિક અલંકૃત છે, જે લાક્ષારસથી રંજિત છે, જેમની સેવામાં સમસ્ત દેવાંગનાઓ આવે છે, જે સીમાથી પર સ્થિત શિવા છે, અને જેમનાં બંને ચરણ બ્રહ્મા (વાણીવલ્લભ), ઇન્દ્ર (વાસવ) આદિથી સેવિત છે.
dhanyāṃ somavibhāvanīyacaritāṃ dhātrādisampūjitāṃ
धन्यां सोमविभावनीयचरितां धात्रादिसम्पूजितां वेदान्तप्रतिपादितां भगवतीं श्रीशम्भुसम्मानिताम् । नित्यं ब्रह्ममुखप्रकीर्तितयशां श्रीनारदाद्यैः स्तुतां श्रीशैलस्थलवासिनीं भगवतीं श्रीमातरं भावये ॥ ७॥
dhanyāṃ somavibhāvanīyacaritāṃ dhātrādisampūjitāṃ vedāntapratipāditāṃ bhagavatīṃ śrīśambhusammānitām | nityaṃ brahmamukhaprakīrtitayaśāṃ śrīnāradādyaiḥ stutāṃ śrīśailasthalavāsinīṃ bhagavatīṃ śrīmātaraṃ bhāvaye || 7||
Meaning7. શ્રીશૈલવાસિની શ્રીમાતાનું હું ધ્યાન કરું છું — જે ધન્યા છે, જેમનું ચરિત ચંદ્ર જેવું વિભાવનીય છે, જે બ્રહ્માદિથી સંપૂજિત છે, વેદાંત દ્વારા પ્રતિપાદિત ભગવતી છે, શ્રીશંભુથી સન્માનિત છે, જેમનો યશ બ્રહ્માના મુખથી નિત્ય કીર્તિત છે, અને જે નારદાદિથી સ્તુત છે.
gāyatrīṃ garuḍadhvajāṃ gaganagāṃ gāndharvagānapriyāṃ
गायत्रीं गरुडध्वजां गगनगां गान्धर्वगानप्रियां गम्भीरां गजगामिनीं गिरिसुतां गन्धाक्षतालङ्कृताम् । गङ्गागौतमगर्गसन्नुतपदां गां गौतमीं गोमतीं श्रीशैलस्थलवासिनीं भगवतीं श्रीमातरं भावये ॥ ८॥
gāyatrīṃ garuḍadhvajāṃ gaganagāṃ gāndharvagānapriyāṃ gambhīrāṃ gajagāminīṃ girisutāṃ gandhākṣatālaṅkṛtām | gaṅgāgautamagargasannutapadāṃ gāṃ gautamīṃ gomatīṃ śrīśailasthalavāsinīṃ bhagavatīṃ śrīmātaraṃ bhāvaye || 8||
Meaning8. શ્રીશૈલવાસિની શ્રીમાતાનું હું ધ્યાન કરું છું — જે ગાયત્રી છે, ગરુડધ્વજા છે, ગગનગા છે, ગાંધર્વ-ગાનની પ્રિયા છે, ગંભીરા છે, ગજગામિની છે, ગિરિસુતા છે, ગંધ-અક્ષતથી અલંકૃતા છે, જેમનાં પદ ગંગા-ગૌતમ-ગર્ગથી સન્નુત છે, અને જે ગૌ (પૃથ્વી), ગૌતમી (ગોદાવરી) અને ગોમતી છે.
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: Devotional hymn attributed to Adi Shankaracharya (associated with the Srisailam Shakti Peetha)
Author: Adi Shankaracharya
Period: c. 8th century CE (traditional attribution)
શ્રીશૈલ, આંધ્ર પ્રદેશમાં કૃષ્ણા નદીના કિનારે, જ્યોતિર્લિંગ (મલ્લિકાર્જુન) અને મહાશક્તિપીઠ (ભ્રમરામ્બા) — બંને રૂપે અદ્વિતીય છે. દેવી ભ્રમરી રૂપે પ્રસિદ્ધ છે, જેમણે અરુણાસુર દૈત્યના વધ માટે ભમરાઓના સમૂહનું રૂપ ધારણ કર્યું. આદિ શંકરાચાર્યે આ મહાન ક્ષેત્રની યાત્રા સમયે પરંપરાગત રીતે ભ્રમરામ્બાષ્ટકમ્ની રચના કરી, જેમાં તેમણે દેવીના સૌંદર્ય, શ્રીવિદ્યા પરંપરામાં તેમની ઉપસ્થિતિ, અને કૉસ્મિક માતા સાથે તેમની અભિન્નતાને ગૂંથી.
Frequently Asked Questions
ભ્રમરામ્બા કોણ છે?▼
ભ્રમરામ્બાષ્ટકમ્ની રચના કોણે કરી?▼
ભ્રમરામ્બાષ્ટકમ્ની ટેક શું છે?▼
આઠમો શ્લોક વિશેષ કેમ છે?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →