ભૂ સૂક્તમ્ — Word-by-Word Meaning
भू सूक्तम्
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
भूमिः भूम्ना
bhūmir bhūmnā
ભૂમિ, પોતાની વિશાળતા / પ્રચુરતાથી
द्यौः वरिणा
dyaur variṇā
દ્યુલોક, પોતાના વિસ્તાર / વ્યાપક ફેલાવાથી
अन्तरिक्षं महित्वा
antarikṣaṁ mahitvā
અંતરિક્ષ, પોતાની મહાનતા / મહિમાથી
उपस्थे ते
upasthe te
તમારી ગોદમાં / તમારી સપાટી પર
देवि अदिते
devy adite
હે દેવિ અદિતિ (અસીમ ભૂમિ / માતા)
अग्निम् अन्नम् अदे
agnim annam ade
અગ્નિ અને અન્નને હું સ્થાપું છું (પોષણ માટે)
अन्नाद्याय
annādyāya
અન્ન અને સુસ્થિતિ માટે
भूमे मातः
bhūme mātar
હે માતા ભૂમિ
निधेहि मा भद्रया
nidhehi mā bhadrayā
મને મંગળ સાથે સ્થાપો
सुप्रतिष्ठितम्
supratiṣṭhitam
સારી રીતે સુસ્થિર
सह धीभिः
saha dhībhiḥ
ઉત્તમ બુદ્ધિ / ધી સહિત
प्रजया सं रराणया
prajayā saṁ rarāṇayā
સમૃદ્ધ સંતાન / પ્રચુર પ્રજા સહિત
मधु वाताः ऋतायते
madhu vātā ṛtāyate
ઋતધર્મી (સત્યનિષ્ઠ) માટે વાયુ મધુર વહે
मधु क्षरन्ति सिन्धवः
madhu kṣaranti sindhavaḥ
નદીઓ મધુ વહાવે છે
माध्वीः नः सन्तु ओषधीः
mādhvīr naḥ santv oṣadhīḥ
ઔષધિઓ આપણા માટે મધુમય (સદ્ગુણયુક્ત) થાય
मधु नक्तम् उत उषसः
madhu naktam utoṣaso
રાત્રિ અને ઉષાઓ મધુર થાય
मधुमत् पार्थिवं रजः
madhumat pārthivaṁ rajaḥ
પૃથિવીની રજ (માટી) મધુમય થાય
मधु द्यौः अस्तु नः पिता
madhu dyaur astu naḥ pitā
દ્યુલોક, આપણા પિતા, આપણા માટે મધુર થાય
मधुमान् वनस्पतिः
madhumān vanaspatir
વનસ્પતિ (વૃક્ષોના સ્વામી) મધુમય થાય
माध्वीः गावः भवन्तु नः
mādhvīr gāvo bhavantu naḥ
આપણી ગાયો મધુમય (પ્રચુર પોષણ આપનારી) થાય
Complete Translation
ભૂમિ પોતાની વિશાળતાથી, દ્યુલોક પોતાના વિસ્તારથી, અંતરિક્ષ પોતાની મહિમાથી — હે દેવિ અદિતિ (અસીમ ભૂમાતા)! તમારી ગોદમાં હું નિત્ય પોષણ માટે અગ્નિ અને અન્નને સ્થાપું છું.
મનમાં સ્વર્ગની કામના કરતા દેવોએ અગ્નિનું યજન કર્યું અને શ્રેષ્ઠ, શીઘ્ર કર્મવાળા યજ્ઞો કર્યા.
હે માતા ભૂમિ! મને મંગળ સાથે સારી રીતે સ્થિર કરો — ઉત્તમ બુદ્ધિ અને સમૃદ્ધ સંતાન સહિત, હે દેવિ, અનુગ્રહ પ્રદાન કરતી.
ઋતધર્મી (સત્યનિષ્ઠ) માટે વાયુ મધુર વહે, નદીઓ મધુ વહાવે, ઔષધિઓ આપણા માટે મધુમય થાય.
રાત્રિ અને ઉષાઓ મધુર થાય, પૃથિવીની રજ (માટી) મધુમય થાય, આપણા પિતા દ્યુલોક આપણા માટે મધુર થાય.
વનસ્પતિ આપણા માટે મધુમય થાય, સૂર્ય મધુમાન્ થાય, અને આપણી ગાયો મધુમય (પોષણયુક્ત) થાય.
Origin & History
Source: Krishna Yajurveda (Taittiriya tradition)
Author: Vedic seers (apaurusheya — not of human authorship, by tradition)
Period: Vedic period
ભૂ સૂક્તમ્ વૈદિક સંહિતામાંથી લેવાયું છે (કૃષ્ણ યજુર્વેદની તૈત્તિરીય શાખામાં સંરક્ષિત અને મંદિર-પૂજામાં પઠિત) ભૂમિ દેવી, પૃથ્વી, ની સ્તુતિ રૂપે. પૃથ્વીને અદિતિ, અસીમ માતા, રૂપે આવાહિત કરાય છે જે પર્વતો, નદીઓ અને સમસ્ત પ્રાણીઓને પોતાના પર ધારણ કરે છે, અને જે અન્ન, અગ્નિ અને આશ્રય પ્રદાન કરે છે. તે પુરુષ, શ્રી, નીલ અને વિષ્ણુ સૂક્તો સાથે લક્ષ્મી અને વિષ્ણુ પૂજામાં વંચાતા શાસ્ત્રીય 'પંચસૂક્ત' સ્તોત્રોમાંનું એક છે.
Frequently Asked Questions
ભૂ સૂક્તમ્ શું છે?▼
ભૂ સૂક્તમ્ ભૂમિ દેવી, પૃથ્વીની દેવી (જેમને અદિતિ પણ કહેવાય છે), ની સ્તુતિમાં એક વૈદિક સૂક્ત છે. તે પૃથ્વીને સર્વધારિણી માતા રૂપે પૂજે છે અને સ્થિરતા, સમૃદ્ધિ, ફળદ્રુપ માટી તથા પ્રકૃતિ સાથે સામંજસ્યની પ્રાર્થના કરે છે.
ભૂ સૂક્તમ્નો પાઠ ક્યારે કરાય છે?▼
તેનો પાઠ ભૂમિ પૂજન (ભૂમિની ઉપાસના), ગૃહ પ્રવેશ, કૃષિ અને પાયા-સ્થાપના સમારોહો, અને લક્ષ્મી પૂજામાં કરાય છે — ઘણીવાર શ્રી સૂક્તમ્ અને નીલ સૂક્તમ્ સાથે.
ભૂ સૂક્તમ્ની 'મધુ' ઋચાઓ શું છે?▼
આ પ્રસિદ્ધ 'મધુ વાતા ઋતાયતે' ઋચાઓ છે જે પ્રાર્થના કરે છે કે વાયુ, નદીઓ, ઔષધિઓ, રાત્રિ, ઉષાઓ, માટી, વૃક્ષો, સૂર્ય અને ગાયો બધાં 'મધુ' — મધુર અને સદ્ગુણયુક્ત — થઈ જાય. તે સમસ્ત પ્રકૃતિમાં માધુર્ય, પ્રચુરતા અને સામંજસ્યનું આવાહન કરે છે.
ભૂ સૂક્તમ્ કયા દેવતાને સંબોધે છે?▼
તે ભૂમિ દેવી / પૃથ્વી, ભૂ દેવીને સંબોધે છે, જેમને વૈષ્ણવ પરંપરામાં ભૂદેવી, ભગવાન વિષ્ણુની પત્ની, રૂપે પણ પૂજાય છે. પૃથ્વીને અસીમ માતા અદિતિ રૂપે નમન કરાય છે જે સમસ્ત પ્રાણીઓને ધારણ અને પોષણ કરે છે.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →