బ్రహ్మజ్ఞానావలీమాలా
બ્રહ્મ જ્ઞાનાવલી માલા in Telugu · తెలుగు
మీ భాష/లిపిలో చదవండి
✦ అర్థం
బ్రహ్మ జ్ఞానావళి మాల ('బ్రహ్మజ్ఞాన రత్నాల మాల') ఆది శంకరాచార్యులకు ఆపాదించబడిన సుమారు ఇరవై శ్లోకాల ప్రసిద్ధ అద్వైత ప్రకరణం, ఒకసారి వినగానే ఇది బ్రహ్మజ్ఞానాన్ని ప్రసాదిస్తుందని చెప్పబడుతుంది. ఈ శ్లోకాలు నిరంతర, ప్రథమ పురుష ధృవీకరణ — 'అహమ్ ఏవ అహమ్ అవ్యయః', 'నేనే అవినాశి ఆత్మను' — మరియు ప్రసిద్ధ వేదాంత సారాంశం 'బ్రహ్మ సత్యం, జగత్తు మిథ్య, జీవుడు బ్రహ్మ కంటే వేరుకాదు'తో పరిసమాప్తమవుతాయి. ఇది ఆత్మ విచారణకు, తన నిజ స్వరూపంపై ధ్యానానికి శక్తివంతమైన సాధనం.
మూలం & కథ
Prakarana grantha (independent didactic treatise) ascribed to Adi Shankaracharya · Adi Shankaracharya · Classical (traditionally 8th century CE)
బ్రహ్మ జ్ఞానావళి మాల ఆది శంకరాచార్యుల ప్రకరణ రచనలలో ఒకటి — అద్వైత వేదాంత బోధనను సారాంశంగా అందించే సంక్షిప్త స్వతంత్ర గ్రంథాలు. ప్రథమ పురుషంలో ధృవీకరణాత్మక శ్లోకాల మాలగా రచించబడిన ఇది 'నేను బ్రహ్మను' అని సాక్షాత్కరించినవాని లక్షణాలను వర్ణిస్తుంది. దాని ఆరంభ శ్లోకం ఇది అందరి మోక్షం కోసమని, బ్రహ్మజ్ఞానం దీనిని ఒకసారి వినగానే ఉదయించగలదని ధైర్యంగా చెబుతుంది. ఈ స్తోత్రాన్ని ఉన్నత మోక్షార్థులు అద్వైత ఆత్మకు ప్రత్యక్ష సూచనగా ప్రియంగా భావిస్తారు, 'నేను శివుడను, జ్యోతుల జ్యోతి' అనే దీప్తిమంతమైన ప్రకటనతో ముగుస్తుంది.
✦ శాస్త్రాలలో చెప్పినట్లు
ఈ శ్లోకాల మాల ఎంత శక్తివంతమైనదంటే 'సకృత్ శ్రవణ మాత్రేణ' — ఒకసారి నిజాయితీగా వినగానే — శ్రోత హృదయం బ్రహ్మజ్ఞానం వైపు మళ్లగలదని సంప్రదాయం విశ్వసిస్తుంది; 'నేను సాక్షిని, అవినాశి ఆత్మను' అనే ఈ ధృవీకరణలో మనస్సును నిమగ్నం చేసే మోక్షార్థులు ఆ గుర్తింపులోనే జనన మరణ బంధం నుండి విముక్తులవుతారని చెప్పబడుతుంది.
అర్థంతో పూర్తి పాఠం
ఏ పంక్తిపైన అయినా లేదా ▶ బటన్పై తాకి వినండి
అసఙ్గోఽహమసఙ్గోఽహమసఙ్గోఽహం పునః పునః। సచ్చిదానన్దరూపోఽహమహమేవాహమవ్యయః॥౧॥
asaṅgo'ham asaṅgo'ham asaṅgo'haṃ punaḥ punaḥ | sac-cid-ānanda-rūpo'ham aham evāham avyayaḥ ||1||
అర్థం:నేను అసంగుడను, అసంగుడను, అసంగుడను, మరల మరల; సచ్చిదానంద స్వరూపుడను, నేనే నేను, అవ్యయుడను.
నిత్యశుద్ధవిముక్తోఽహం నిరాకారోఽహమవ్యయః। భూమానన్దస్వరూపోఽహమహమేవాహమవ్యయః॥౨॥
nitya-śuddha-vimukto'haṃ nirākāro'ham avyayaḥ | bhūmānanda-svarūpo'ham aham evāham avyayaḥ ||2||
అర్థం:నిత్యశుద్ధుడను, సదా ముక్తుడను, నిరాకారుడను, మార్పులేనివాడను; భూమానంద (అనంత ఆనంద) స్వరూపుడను, నేనే నేను, అవ్యయుడను.
నిత్యోఽహం నిరవద్యోఽహం నిరాకారోఽహముచ్యతే। పరమానన్దరూపోఽహమహమేవాహమవ్యయః॥౩॥
nityo'haṃ niravadyo'haṃ nirākāro'ham ucyate | paramānanda-rūpo'ham aham evāham avyayaḥ ||3||
అర్థం:నిత్యుడను, నిర్దోషుడను, నిరాకారుడనని చెప్పబడ్డాను; పరమానంద స్వరూపుడను, నేనే నేను, అవ్యయుడను.
శుద్ధచైతన్యరూపోఽహమాత్మారామోఽహమేవ చ। అఖణ్డానన్దరూపోఽహమహమేవాహమవ్యయః॥౪॥
śuddha-caitanya-rūpo'ham ātmārāmo'ham eva ca | akhaṇḍānanda-rūpo'ham aham evāham avyayaḥ ||4||
అర్థం:శుద్ధ చైతన్య స్వరూపుడను, ఆత్మలో సదా ఆనందించేవాడను; అఖండానంద స్వరూపుడను, నేనే నేను, అవ్యయుడను.
ప్రత్యక్చైతన్యరూపోఽహం శాన్తోఽహం ప్రకృతేః పరః। శాశ్వతానన్దరూపోఽహమహమేవాహమవ్యయః॥౫॥
pratyak-caitanya-rūpo'haṃ śānto'haṃ prakṛteḥ paraḥ | śāśvatānanda-rūpo'ham aham evāham avyayaḥ ||5||
అర్థం:అంతరంగ (ప్రత్యక్) చైతన్య స్వరూపుడను, ప్రశాంతుడను, ప్రకృతికి అతీతుడను; శాశ్వత ఆనంద స్వరూపుడను, నేనే నేను, అవ్యయుడను.
తత్త్వాతీతః పరాత్మాహం మధ్యాతీతః పరః శివః। మాయాతీతః పరంజ్యోతిరహమేవాహమవ్యయః॥౬॥
tattvātītaḥ parātmāhaṃ madhyātītaḥ paraḥ śivaḥ | māyātītaḥ paraṃ-jyotir aham evāham avyayaḥ ||6||
అర్థం:సమస్త తత్త్వాలకు అతీతుడను, పరమాత్మను; మధ్యకు అతీతుడను, పరమ శివుడను; మాయకు అతీతుడను, పరంజ్యోతిని, నేనే నేను, అవ్యయుడను.
నానారూపవ్యతీతోఽహం చిదాకారోఽహమచ్యుతః। సుఖరూపస్వరూపోఽహమహమేవాహమవ్యయః॥౭॥
nānā-rūpa-vyatīto'haṃ cid-ākāro'ham acyutaḥ | sukha-rūpa-svarūpo'ham aham evāham avyayaḥ ||7||
అర్థం:అనేక రూపాలకు అతీతుడను, చైతన్య స్వరూపుడను, క్షయరహితుడను; సుఖ స్వరూపుడను, నేనే నేను, అవ్యయుడను.
మాయాతత్కార్యదేహాది మమ నాస్త్యేవ సర్వదా। స్వప్రకాశైకరూపోఽహమహమేవాహమవ్యయః॥౮॥
māyā-tat-kārya-dehādi mama nāsty eva sarvadā | sva-prakāśaika-rūpo'ham aham evāham avyayaḥ ||8||
అర్థం:మాయ, దాని కార్యాలు — శరీరాది — నిజంగా నావి ఎన్నడూ కావు; స్వయంప్రకాశుడను, ఏకుడను, నేనే నేను, అవ్యయుడను.
గుణత్రయవ్యతీతోఽహం బ్రహ్మాదీనాం చ సాక్ష్యహమ్। అనన్తానన్దరూపోఽహమహమేవాహమవ్యయః॥౯॥
guṇa-traya-vyatīto'haṃ brahmādīnāṃ ca sākṣy aham | anantānanda-rūpo'ham aham evāham avyayaḥ ||9||
అర్థం:త్రిగుణాలకు అతీతుడను, బ్రహ్మాది దేవతలకు సాక్షిని; అనంత ఆనంద స్వరూపుడను, నేనే నేను, అవ్యయుడను.
అన్తర్యామిస్వరూపోఽహం కూటస్థః సర్వగోఽస్మ్యహమ్। పరమాత్మస్వరూపోఽహమహమేవాహమవ్యయః॥౧౦॥
antaryāmi-svarūpo'haṃ kūṭasthaḥ sarvago'smy aham | paramātma-svarūpo'ham aham evāham avyayaḥ ||10||
అర్థం:అంతర్యామి స్వరూపుడను, కూటస్థుడను, సర్వవ్యాపిని; పరమాత్మ స్వరూపుడను, నేనే నేను, అవ్యయుడను.
నిష్కలోఽహం నిష్క్రియోఽహం సర్వాత్మాద్యః సనాతనః। అపరోక్షస్వరూపోఽహమహమేవాహమవ్యయః॥౧౧॥
niṣkalo'haṃ niṣkriyo'haṃ sarvātmādyaḥ sanātanaḥ | aparokṣa-svarūpo'ham aham evāham avyayaḥ ||11||
అర్థం:నిష్కళుడను (భాగరహితుడను), నిష్క్రియుడను (అకర్తను), సర్వాత్ముడను, ఆది, నిత్యుడను; సాక్షాత్ (ప్రత్యక్ష) అనుభవ స్వరూపుడను, నేనే నేను, అవ్యయుడను.
ద్వన్ద్వాదిసాక్షిరూపోఽహమచలోఽహం సనాతనః। సర్వసాక్షిస్వరూపోఽహమహమేవాహమవ్యయః॥౧౨॥
dvandvādi-sākṣi-rūpo'ham acalo'haṃ sanātanaḥ | sarva-sākṣi-svarūpo'ham aham evāham avyayaḥ ||12||
అర్థం:ద్వంద్వాలకు సాక్షిని, నిశ్చలుడను, నిత్యుడను; సర్వ సాక్షి స్వరూపుడను, నేనే నేను, అవ్యయుడను.
ప్రజ్ఞానఘన ఏవాహం విజ్ఞానఘన ఏవ చ। అకర్తాహమభోక్తాహమహమేవాహమవ్యయః॥౧౩॥
prajñāna-ghana evāhaṃ vijñāna-ghana eva ca | akartāham abhoktāham aham evāham avyayaḥ ||13||
అర్థం:శుద్ధ విజ్ఞాన ఘనుడను నిజంగా, శుద్ధ జ్ఞాన ఘనుడను కూడా; అకర్తను, అభోక్తను, నేనే నేను, అవ్యయుడను.
నిరాధారస్వరూపోఽహం సర్వాధారోఽహమేవ చ। ఆప్తకామస్వరూపోఽహమహమేవాహమవ్యయః॥౧౪॥
nirādhāra-svarūpo'haṃ sarvādhāro'ham eva ca | āpta-kāma-svarūpo'ham aham evāham avyayaḥ ||14||
అర్థం:ఏ ఆధారమూ లేనివాడను, అయినా సర్వానికి ఆధారమైనవాడను; సదా సంతృప్తుడను, సర్వ కోరికలు తీరినవాడను, నేనే నేను, అవ్యయుడను.
తాపత్రయవినిర్ముక్తో దేహత్రయవిలక్షణః। అవస్థాత్రయసాక్ష్యస్మి చాహమేవాహమవ్యయః॥౧౫॥
tāpa-traya-vinirmukto deha-traya-vilakṣaṇaḥ | avasthā-traya-sākṣy asmi cāham evāham avyayaḥ ||15||
అర్థం:మూడు తాపాలకు అతీతుడను, మూడు శరీరాలకు భిన్నుడను, మూడు అవస్థలకు సాక్షిని, నేనే నేను, అవ్యయుడను.
దృగ్దృశ్యౌ ద్వౌ పదార్థౌ స్తః పరస్పరవిలక్షణౌ। దృగ్బ్రహ్మ దృశ్యం మాయేతి సర్వవేదాన్తడిణ్డిమః॥౧౬॥
dṛg-dṛśyau dvau padārthau staḥ paraspara-vilakṣaṇau | dṛg-brahma dṛśyaṃ māyeti sarva-vedānta-ḍiṇḍimaḥ ||16||
అర్థం:ద్రష్ట, దృశ్యం — రెండు వేరువేరు వర్గాలు; ద్రష్ట బ్రహ్మ, దృశ్యం మాయ — ఇదే సమస్త వేదాంత ఢిండిమం (నగారా ఘోష).
అహం సాక్షీతి యో విద్యాద్వివిచ్యైవం పునః పునః। స ఏవ ముక్తః సో విద్వానితి వేదాన్తడిణ్డిమః॥౧౭॥
ahaṃ sākṣīti yo vidyād vivicyaivaṃ punaḥ punaḥ | sa eva muktaḥ so vidvān iti vedānta-ḍiṇḍimaḥ ||17||
అర్థం:ఎవరు ఇట్లు మరల మరల విచారించి 'నేను సాక్షిని' అని తెలుసుకుంటాడో, అతడే ముక్తుడు, అతడే జ్ఞాని — ఇదే వేదాంత ఢిండిమం.
ఘటకుడ్యాదికం సర్వం మృత్తికామాత్రమేవ చ। తద్వద్బ్రహ్మ జగత్సర్వమితి వేదాన్తడిణ్డిమః॥౧౮॥
ghaṭa-kuḍyādikaṃ sarvaṃ mṛttikā-mātram eva ca | tadvad brahma jagat sarvam iti vedānta-ḍiṇḍimaḥ ||18||
అర్థం:కుండ, గోడ మొదలైనవి మట్టి తప్ప మరేమీ కానట్లే, ఈ సమస్త జగత్తు బ్రహ్మ తప్ప మరేమీ కాదు — ఇదే వేదాంత ఢిండిమం.
బ్రహ్మ సత్యం జగన్మిథ్యా జీవో బ్రహ్మైవ నాపరః। అనేన వేద్యం సచ్ఛాస్త్రమితి వేదాన్తడిణ్డిమః॥౧౯॥
brahma satyaṃ jagan mithyā jīvo brahmaiva nāparaḥ | anena vedyaṃ sac-chāstram iti vedānta-ḍiṇḍimaḥ ||19||
అర్థం:బ్రహ్మ సత్యం, జగత్తు మిథ్య, జీవుడు బ్రహ్మయే తప్ప వేరు కాదు; ఇది నిజ శాస్త్ర సిద్ధాంతంగా తెలుసుకోవాలి — ఇదే వేదాంత ఢిండిమం.
అన్తర్జ్యోతిర్బహిర్జ్యోతిః ప్రత్యగ్జ్యోతిః పరాత్పరః। జ్యోతిర్జ్యోతిః స్వయంజ్యోతిరాత్మజ్యోతిః శివోఽస్మ్యహమ్॥౨౦॥
antar-jyotir bahir-jyotiḥ pratyag-jyotiḥ parāt-paraḥ | jyotir-jyotiḥ svayaṃ-jyotir ātma-jyotiḥ śivo'smy aham ||20||
అర్థం:అంతర్ జ్యోతి, బాహ్య జ్యోతి, అంతర్యామి జ్యోతి, పరాత్పరం; జ్యోతుల జ్యోతి, స్వయంప్రకాశ జ్యోతి, ఆత్మ జ్యోతి — ఆ మంగళమయ ఆత్మను నేను.
పదం-పదం అర్థం
ఉచ్చారణ వినడానికి ఏ పదంపైన అయినా క్లిక్ చేయండి
બ્રહ્મ જ્ઞાનાવલી માલા పారాయణ ప్రయోజనాలు
ఒకసారి శ్రద్ధగా వినగానే కూడా బ్రహ్మజ్ఞానాన్ని (బ్రహ్మ-జ్ఞాన) ప్రసాదిస్తుందని చెప్పబడింది
మహా అద్వైత సత్యాలు 'అహం బ్రహ్మాస్మి' మరియు 'బ్రహ్మ సత్యం, జగత్తు మిథ్య'ను శక్తివంతంగా దృఢపరుస్తుంది
నిదిధ్యాసనకు — తన నిజ ఆత్మపై నిరంతర ధ్యానం — ఆదర్శ గ్రంథం
శరీరం, మనస్సు, గుణాలు మరియు మూడు అవస్థలతో (జాగ్రత్, స్వప్న, సుషుప్తి) తప్పుడు తాదాత్మ్యాన్ని కరిగిస్తుంది
గాఢమైన, స్థిరమైన శాంతిని, మూడు తాపాల (తాపత్రయం) నుండి విముక్తిని పెంపొందిస్తుంది
మోక్షార్థులు దైనందిన వేదాంత స్వాధ్యాయం మరియు చింతనకు తరచుగా ఉపయోగిస్తారు
બ્રહ્મ જ્ઞાનાવલી માલા పారాయణ విధి
ప్రశాంత, శుభ్రమైన ప్రదేశంలో తూర్పు లేదా ఉత్తర దిశగా ముఖం పెట్టి నిశ్శబ్దంగా కూర్చోండి. శ్లోకాలను మెల్లగా పఠించండి, ప్రతి ప్రథమ పురుష ధృవీకరణ ('నేను సాక్షిని… నేనే అవినాశి ఆత్మను') హృదయంలో నిలవనివ్వండి. ముగింపు బోధన 'బ్రహ్మ సత్యం, జగత్తు మిథ్య, జీవుడే బ్రహ్మ'పై చింతించండి. ఒక్క శ్రద్ధాపూర్వక పారాయణం కూడా ఫలప్రదమని చెప్పబడింది; చాలామంది దీనిని చింతన, ఆత్మ విచారణలో భాగంగా ప్రతిరోజూ పఠిస్తారు.
తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు
ఇవి కూడా చదవండి
ॐ
పూర్తి બ્રહ્મ જ્ઞાનાવલી માલાను శ్లోకం-శ్లోకం అర్థంతో చదవండి, లేదా మరిన్ని పవిత్ర పాఠాలు చూడండి