ચતુઃશ્લોકી PDF

कान्तस्ते पुरुषोत्तमः फणिपतिः शय्यासनं वाहनं वेदात्मा विहगेश्वरो यवनिका माया जगन्मोहिनी । ब्रह्मेशादिसुरव्रजः सदयितस्त्वद्दासदासीगणः श्रीरित्येव च नाम ते भगवति ब्रूमः कथं त्वां वयम् ॥ १ ॥

kāntaste puruṣottamaḥ phaṇipatiḥ śayyāsanaṃ vāhanaṃ vedātmā vihageśvaro yavanikā māyā jaganmohinī | brahmeśādisuravrajaḥ sadayitastvaddāsadāsīgaṇaḥ śrīrityeva ca nāma te bhagavati brūmaḥ kathaṃ tvāṃ vayam || 1 ||

હે ભગવતી! આપના પતિ પુરુષોત્તમ (નારાયણ) છે, નાગરાજ શેષ આપની શય્યા અને આસન છે, વેદસ્વરૂપ પક્ષિરાજ ગરુડ આપનું વાહન છે, જગન્મોહિની માયા આપની યવનિકા (પરદો) છે; બ્રહ્મા, શિવ આદિ દેવગણ પોતાની પત્નીઓ સહિત આપના દાસ-દાસીઓનું જૂથ છે, અને 'શ્રી' જ આપનું નામ છે — તો અમે આપનું વર્ણન કેવી રીતે કરીએ?

यस्यास्ते महिमानमात्मन इव त्वद्वल्लभोऽपि प्रभुर् नालं मातुमियत्तया निरवधिं नित्यानुकूलं स्वतः । तां त्वां दास इति प्रपन्न इति च स्तोष्याम्यहं निर्भयो लोकैकेश्वरि लोकनाथदयिते दान्ते दयां ते विदन् ॥ २ ॥

yasyāste mahimānamātmana iva tvadvallabho'pi prabhur nālaṃ mātumiyattayā niravadhiṃ nityānukūlaṃ svataḥ | tāṃ tvāṃ dāsa iti prapanna iti ca stoṣyāmyahaṃ nirbhayo lokaikeśvari lokanāthadayite dānte dayāṃ te vidan || 2 ||

જેની મહિમાને આપના પ્રિયતમ સર્વસમર્થ પ્રભુ પણ પોતાની જ મહિમાની જેમ પૂર્ણ રૂપે માપી શકતા નથી — જે અસીમ અને સ્વભાવથી નિત્ય અનુકૂળ છે — તે આપને, હે લોકૈકેશ્વરી! હે લોકનાથની પ્રિયા! જિતેન્દ્રિયો પર પણ કરેલી આપની દયાને જાણીને, હું નિર્ભય થઈને 'દાસ' અને 'શરણાગત' કહીને સ્તુતિ કરીશ.

ईषत्त्वत्करुणानिरीक्षणसुधासन्धुक्षणाद्रक्ष्यते नष्टं प्राक्तदलाभतस्त्रिभुवनं सम्प्रत्यनन्तोदयम् । श्रेयो न ह्यरविन्दलोचनमनःकान्ताप्रसादादृते संसृत्यक्षरवैष्णवाध्वसु नृणां सम्भाव्यते कर्हिचित् ॥ ३ ॥

īṣattvatkaruṇānirīkṣaṇasudhāsandhukṣaṇādrakṣyate naṣṭaṃ prāktadalābhatastribhuvanaṃ sampratyanantodayam | śreyo na hyaravindalocanamanaḥkāntāprasādādṛte saṃsṛtyakṣaravaiṣṇavādhvasu nṛṇāṃ sambhāvyate karhicit || 3 ||

આપની થોડીક કરુણામયી દૃષ્ટિરૂપી અમૃતના સિંચનથી, પહેલાં તેના અભાવમાં નષ્ટ થયેલા ત્રણેય લોક હવે રક્ષિત થઈને અનંત ઉન્નતિને પ્રાપ્ત છે. કમલનયન પ્રભુના હૃદયની પ્રિયા (લક્ષ્મી) ના પ્રસાદ વિના, મનુષ્યોને સંસાર, કૈવલ્ય અથવા વૈષ્ણવ-સેવાના માર્ગ પર ક્યારેય કલ્યાણ થઈ શકતું નથી.

शान्तानन्तमहाविभूति परमं यद्ब्रह्म रूपं हरेर् मूर्तं ब्रह्म ततोऽपि तत्प्रियतरं रूपं यदत्यद्भुतम् । यान्यन्यानि यथासुखं विहरतो रूपाणि सर्वाणि तान्य् आहुः स्वैरनुरूपरूपविभवैर्गाढोपगूढानि ते ॥ ४ ॥

śāntānantamahāvibhūti paramaṃ yadbrahma rūpaṃ harer mūrtaṃ brahma tato'pi tatpriyataraṃ rūpaṃ yadatyadbhutam | yānyanyāni yathāsukhaṃ viharato rūpāṇi sarvāṇi tāny āhuḥ svairanurūparūpavibhavairgāḍhopagūḍhāni te || 4 ||

હરિનું જે શાંત, અનંત, મહાવિભૂતિમય પરમ બ્રહ્મસ્વરૂપ છે, તેનાથી પણ પ્રિયતર જે અત્યંત અદ્ભુત મૂર્ત બ્રહ્મ (દિવ્ય વિગ્રહ) છે, તથા જે અન્ય સમસ્ત રૂપ તેઓ લીલા માટે ધારણ કરે છે — આ બધાં રૂપ, ઋષિ કહે છે, પોત-પોતાના અનુરૂપ વૈભવ સાથે આપથી સઘન રૂપે આલિંગિત (અભિન્ન) છે.