ધ્યાયતો વિષયાન્પુંસઃ (ભગવદ્ગીતા 2.62) — Word-by-Word Meaning
ध्यायतो विषयान्पुंसः
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
ध्यायतः
dhyāyataḥ
ચિંતન કરતાં, મનન કરતાં
विषयान्
viṣhayān
વિષયોનું (ઇન્દ્રિય-વિષયોનું)
पुंसः
puṁsaḥ
પુરુષનું, મનુષ્યનું
सङ्गः
saṅgaḥ
આસક્તિ
तेषु
teṣhu
તેમાં (વિષયોમાં)
उपजायते
upajāyate
ઉત્પન્ન થાય છે
सङ्गात्
saṅgāt
આસક્તિથી
संजायते
sañjāyate
જન્મે છે, ઉત્પન્ન થાય છે
कामः
kāmaḥ
ઇચ્છા, કામ
कामात्
kāmāt
ઇચ્છાથી
क्रोधः
krodhaḥ
ક્રોધ
अभिजायते
abhijāyate
ઉત્પન્ન થાય છે
Complete Translation
જ્યારે મનુષ્ય વિષયોનું (ઇન્દ્રિય-વિષયોનું) ચિંતન કરે છે, ત્યારે તેમાં આસક્તિ ઉત્પન્ન થાય છે; આસક્તિથી ઇચ્છા જન્મે છે, અને ઇચ્છાથી ક્રોધ ઉત્પન્ન થાય છે.
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 2, Verse 62
Author: Veda Vyasa (Lord Krishna's teaching)
Period: Itihasa (Mahabharata)
ભગવદ્ગીતાના બીજા અધ્યાય સાંખ્ય યોગમાં, ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ સ્થિતપ્રજ્ઞ પુરુષ (સ્થિર બુદ્ધિવાળા)ના લક્ષણો વર્ણવે છે. અનિયંત્રિત મનના ભયને દર્શાવવા માટે, કેવળ વિષયોનું ચિંતન કેવી રીતે આસક્તિ, પછી ઇચ્છા, પછી ક્રોધને જન્મ આપે છે તે આ શ્લોકમાં તેઓ વર્ણવે છે — એક એવી સાંકળ જે પછીના શ્લોકમાં સંપૂર્ણ વિનાશ તરફ દોરી જાય છે.
Frequently Asked Questions
ધ્યાયતો વિષયાન્પુંસઃ નો અર્થ શું છે?▼
ભગવદ્ગીતા 2.62 માંથી, તેનો અર્થ છે: 'જ્યારે મનુષ્ય વિષયોનું ચિંતન કરે છે, ત્યારે તેમાં આસક્તિ ઉત્પન્ન થાય છે; આસક્તિથી ઇચ્છા જન્મે છે, અને ઇચ્છાથી ક્રોધ ઉત્પન્ન થાય છે.' તે દર્શાવે છે કે મન વિષયો પર મનન કરીને ક્રોધ સુધી લઈ જનારી સાંકળ કેવી રીતે શરૂ કરે છે.
અહીં વર્ણવેલી પ્રસિદ્ધ 'પતનની સીડી' શું છે?▼
આ શ્લોક પછીના શ્લોક (2.63) સાથે અધોગતિની સાંકળ વર્ણવે છે: વિષયોનું ચિંતન → આસક્તિ → ઇચ્છા → ક્રોધ → મોહ → સ્મૃતિનાશ → બુદ્ધિનાશ → વિનાશ. મન કેવી રીતે પતન પામે છે તે અંગે ગીતાના સૌથી વધુ ઉલ્લેખાતા ઉપદેશોમાંનો આ એક છે.
આ શ્લોક રોજિંદા જીવનમાં કેવી રીતે મદદ કરે છે?▼
ક્રોધ અને વાસનાના મૂળને પ્રગટ કરીને, તે સાધકને શરૂઆતમાં જ હસ્તક્ષેપ કરવાની જાગૃતિ આપે છે — વિષયો પર ચિંતન કરવાના પ્રથમ તબક્કાને જ, તે ઇચ્છા અને ક્રોધમાં વધે તે પહેલાં પકડી લેવો. તે આત્મનિપુણતા અને ભાવનાત્મક સંતુલન માટેનું વ્યવહારુ માર્ગદર્શક છે.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →