ધ્યાયેદાજાનુબાહું (શ્રીરામ ધ્યાન) — Word-by-Word Meaning
ध्यायेदाजानुबाहुं (श्रीराम ध्यान)
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
ध्यायेत्
dhyayet
ધ્યાન કરવું જોઈએ
आजानुबाहुं
ajanu-bahum
જેમની ભુજાઓ ઘૂંટણ સુધી લાંબી છે (મહાપુરુષનું લક્ષણ)
धृतशरधनुषं
dhrita-shara-dhanusham
ધનુષ અને બાણ ધારણ કરેલ
बद्धपद्मासनस्थं
baddha-padmasanastham
પદ્માસનમાં દૃઢતાથી બિરાજમાન
पीतं वासो वसानं
pitam vaso vasanam
પીતાંબર (પીળાં વસ્ત્ર) ધારણ કરેલ
नवकमलदलस्पर्धिनेत्रं
nava-kamala-dala-spardhi-netram
જેમનાં નેત્રો નવીન કમળદળ સાથે સ્પર્ધા કરે છે
प्रसन्नम्
prasannam
પ્રસન્ન, સૌમ્ય, મનોહર મુખમુદ્રાવાળા
वामाङ्कारूढ
vamankarudha
ડાબી ગોદમાં બિરાજમાન
सीतामुखकमल
sita-mukha-kamala
સીતાનું મુખકમળ
मिलल्लोचनं
milal-lochanam
જેમની દૃષ્ટિ (સીતાના મુખકમળ સાથે) મળી રહી છે
नीरदाभं
niradabham
મેઘ સમાન શ્યામ અને કાંતિમાન
नानालङ्कारदीप्तं
nanalankara-diptam
અનેક આભૂષણોથી સુશોભિત
उरुजटामण्डलं
uru-jata-mandalam
વિશાળ જટામંડલ ધારણ કરેલ (મુકુટ રૂપે)
दधतम्
dadhatam
ધારણ કરતા, પહેરેલ
रामचन्द्रम्
ramachandram
શ્રીરામચંદ્ર, ભગવાન રામ
Complete Translation
શ્રીરામચંદ્રનું આ પ્રકારે ધ્યાન કરવું જોઈએ — જેમની ભુજાઓ ઘૂંટણ સુધી લાંબી છે, જે ધનુષ-બાણ ધારણ કરેલ છે, પદ્માસનમાં દૃઢ બેઠેલ છે, પીતાંબર પહેરેલ છે, જેમનાં પ્રસન્ન નેત્રો નવીન કમળદળ સાથે સ્પર્ધા કરે છે; જેમની દૃષ્ટિ ડાબી ગોદમાં બેઠેલી સીતાના મુખકમળ સાથે મળી રહી છે; જે મેઘ સમાન શ્યામ-કાંતિમાન છે, અનેક આભૂષણોથી દીપ્ત છે, અને વિશાળ જટામંડલ ધારણ કરેલ છે, એવા શ્રીરામચંદ્રનું.
Origin & History
Source: Traditional dhyana shloka of Sri Rama, recited as the meditation verse preceding the Ramaraksha Stotra and Rama worship
Author: Traditional (associated with the Ramaraksha Stotra tradition of Budha Kaushika)
Period: Classical / medieval devotional period
ધ્યાન-શ્લોકો પૂજા પૂર્વે દેવતાના રૂપને મનમાં સ્થાપિત કરે છે, અને આ શ્લોક રામ માટે એ જ ભૂમિકા ભજવે છે. પ્રસિદ્ધ રામરક્ષા સ્તોત્ર પૂર્વે મૂકાયેલો આ શ્લોક રામના શુભ ચિહ્નોને એકત્ર કરે છે — આજાનુ ભુજાઓ, કમળ-નેત્રો, ધનુષ-બાણ, પદ્માસન, પીતાંબર, મેઘશ્યામ વર્ણ અને જટા-મુકુટ — સાથે જ તેમની ગોદમાં સીતાને, જેથી ભક્તને ધ્યાન કરવા માટે સીતા-રામની એક પૂર્ણ છબી પ્રાપ્ત થાય છે.
Frequently Asked Questions
'ધ્યાયેદાજાનુબાહું' શું છે?▼
આ ભગવાન રામનું સુપ્રસિદ્ધ ધ્યાન-શ્લોક છે, જે પરંપરાગત રૂપે રામરક્ષા સ્તોત્ર અને રામ-પૂજા પૂર્વે વાંચવામાં આવે છે. તે રામના રૂપનું વિગતવાર વર્ણન કરે છે — આજાનુબાહુ, કમલનયન, ધનુષ-બાણધારી, પદ્માસનમાં ડાબી ગોદમાં સીતા સહિત બિરાજમાન.
રામને ઘૂંટણ સુધી પહોંચતી ભુજાઓવાળા કેમ વર્ણવાયા છે?▼
'આજાનુબાહુ' (ઘૂંટણ સુધી પહોંચતી ભુજાઓ) ભારતીય મૂર્તિશાસ્ત્રમાં મહાપુરુષનું પરંપરાગત લક્ષણ છે, જે બળ, ઉદારતા અને દિવ્ય મહિમાનું સૂચક છે. તે રામના અંગોના શુભ ચિહ્નોમાંનું એક છે.
આ ધ્યાન-શ્લોક ક્યારે વાંચવામાં આવે છે?▼
તેને રામરક્ષા સ્તોત્ર, અન્ય રામ-સ્તોત્રો અને ભજનો પૂર્વે પ્રારંભિક ધ્યાન-શ્લોક રૂપે વાંચવામાં આવે છે, અને દૈનિક રામ-પૂજામાં, ખાસ કરીને રામ નવમી પર, ભગવાનનું સ્મરણ કરવા માટે ગાવામાં આવે છે.
સીતાને રામની ડાબી ગોદમાં કેમ દર્શાવાય છે?▼
સીતાને 'વામાંક-આરૂઢ' (ડાબી ગોદમાં બિરાજમાન) અને તેમની દૃષ્ટિ મળતી દર્શાવવી દિવ્ય દંપતીના પ્રેમમય મિલન અને રામ એકલા નહીં પણ સીતા-રામ બંનેની સંયુક્ત ઉપાસનાની પૂર્ણતા વ્યક્ત કરે છે.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →