Mantra.Tips

દુર્ગા આરતી — જય અંબે ગૌરી Meaning — Line by Line

दुर्गा आरती — जय अम्बे गौरी

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of દુર્ગા આરતી — જય અંબે ગૌરી with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Verse 1. Jai Ambe Gauri, Maiya Jai Shyama Gauri
  2. Verse 2. Mang Sindoor Virajat, Teeko Mrigmad Ko
  3. Verse 3. Kanak Saman Kalevar, Raktambar Raje
  4. Verse 4. Kehari Vahan Rajat, Khadg Khappar Dhari
  5. Verse 5. Kanan Kundal Shobhit, Nasagre Moti
  6. Verse 6. Shumbh Nishumbh Vidare, Mahishasur Ghati
  7. Verse 7. Chand Mund Sanhare, Shonit Bij Hare
  8. Verse 8. Brahmani Rudrani, Tum Kamla Rani
  9. Verse 9. Chaunsath Yogini Gavat, Nritya Karat Bhairon
  10. Verse 10. Tum Hi Jag Ki Mata, Tum Hi Ho Bharta
  11. Verse 11. Bhuja Char Ati Shobhit, Var Mudra Dhari
  12. Verse 12. Kanchan Thal Virajat, Agar Kapur Bati
  13. Verse 13. Shri Ambeji Ki Aarti, Jo Koi Nar Gave
Verse 1#

Jai Ambe Gauri, Maiya Jai Shyama Gauri

जय अम्बे गौरी, मैया जय श्यामा गौरी। तुमको निशदिन ध्यावत, हरि ब्रह्मा शिवरी॥ जय अम्बे गौरी॥

Jai Ambe Gauri, Maiya Jai Shyama Gauri Tumko Nishdin Dhyavat, Hari Brahma Shivri Jai Ambe Gauri

Meaningમાઁ અંબે ગૌરીની જય! વહાલી માઁ, શ્યામા ગૌરીની જય! હરિ, બ્રહ્મા અને શિવ રાત-દિવસ તારું ધ્યાન ધરે છે. માઁ અંબે ગૌરીની જય!

Verse 2#

Mang Sindoor Virajat, Teeko Mrigmad Ko

मांग सिन्दूर विराजत, टीको मृगमद को। उज्ज्वल से दो नैना, चन्द्रवदन नीको॥ जय अम्बे गौरी॥

Mang Sindoor Virajat, Teeko Mrigmad Ko Ujjwal Se Do Naina, Chandravadan Neeko Jai Ambe Gauri

Meaningતારી માંગમાં સિંદૂર શોભે છે અને કપાળે કસ્તૂરીનું તિલક સુશોભિત છે. તારાં બંને નેત્ર ઉજ્જ્વળ ચમકે છે અને ચંદ્ર સમું મુખ અતિ સુંદર છે. માઁ અંબે ગૌરીની જય!

Verse 3#

Kanak Saman Kalevar, Raktambar Raje

कनक समान कलेवर, रक्ताम्बर राजे। रक्तपुष्प गल माला, कण्ठन पर साजे॥ जय अम्बे गौरी॥

Kanak Saman Kalevar, Raktambar Raje Raktpushp Gal Mala, Kanthan Par Saje Jai Ambe Gauri

Meaningતારું શરીર શુદ્ધ સોના સમું કાંતિમાન છે અને તું રક્ત-વસ્ત્ર ધારણ કરેલ છે. લાલ પુષ્પોની માળા તારા કંઠને સુંદરતાથી શોભાવે છે. માઁ અંબે ગૌરીની જય!

Verse 4#

Kehari Vahan Rajat, Khadg Khappar Dhari

केहरि वाहन राजत, खड्ग खप्पर धारी। सुर नर मुनिजन सेवत, तिनके दुखहारी॥ जय अम्बे गौरी॥

Kehari Vahan Rajat, Khadg Khappar Dhari Sur Nar Munijan Sevat, Tinke Dukh Hari Jai Ambe Gauri

Meaningતું સિંહ પર વૈભવથી બિરાજમાન છે, હાથમાં ખડ્ગ અને ખપ્પર ધારણ કરી. દેવ, મનુષ્ય અને મુનિજન તારી સેવા કરે છે — તું તેમના દુઃખ હરનારી છે. માઁ અંબે ગૌરીની જય!

Verse 5#

Kanan Kundal Shobhit, Nasagre Moti

कानन कुण्डल शोभित, नासाग्रे मोती। कोटिक चन्द्र दिवाकर, सम राजत ज्योती॥ जय अम्बे गौरी॥

Kanan Kundal Shobhit, Nasagre Moti Kotik Chandra Divakar, Sam Rajat Jyoti Jai Ambe Gauri

Meaningતારા કાનમાં કુંડળ સુંદરતાથી શોભે છે અને નાકના અગ્ર ભાગે મોતી સુશોભિત છે. તારી આભા કરોડો ચંદ્ર અને સૂર્ય સમાન ચમકે છે. માઁ અંબે ગૌરીની જય!

Verse 6#

Shumbh Nishumbh Vidare, Mahishasur Ghati

शुम्भ निशुम्भ विदारे, महिषासुर घाती। धूम्रविलोचन नैना, निशदिन मदमाती॥ जय अम्बे गौरी॥

Shumbh Nishumbh Vidare, Mahishasur Ghati Dhumravilochan Naina, Nishdin Madmati Jai Ambe Gauri

Meaningતેં શુંભ અને નિશુંભનો સંહાર કર્યો અને મહિષાસુરનો વધ કર્યો. તારા ધૂમ્ર-નેત્રોની દૃષ્ટિથી તું સદા દિવ્ય શક્તિમાં મદમાતી રહે છે. માઁ અંબે ગૌરીની જય!

Verse 7#

Chand Mund Sanhare, Shonit Bij Hare

चण्ड मुण्ड संहारे, शोणित बीज हरे। मधु कैटभ दोउ मारे, सुर भयहीन करे॥ जय अम्बे गौरी॥

Chand Mund Sanhare, Shonit Bij Hare Madhu Kaitabh Dou Mare, Sur Bhayahin Kare Jai Ambe Gauri

Meaningતેં ચંડ અને મુંડનો સંહાર કર્યો અને રક્તબીજ દૈત્યનો નાશ કર્યો. તેં મધુ અને કૈટભ બંનેનો વધ કરી દેવોને ભયરહિત કર્યા. માઁ અંબે ગૌરીની જય!

Verse 8#

Brahmani Rudrani, Tum Kamla Rani

ब्रह्माणी रुद्राणी, तुम कमला रानी। आगम निगम बखानी, तुम शिव पटरानी॥ जय अम्बे गौरी॥

Brahmani Rudrani, Tum Kamla Rani Agam Nigam Bakhani, Tum Shiv Patrani Jai Ambe Gauri

Meaningતું બ્રહ્માણી, રુદ્રાણી અને કમલા (લક્ષ્મી) છે, હે રાણી! આગમ અને નિગમ તારી સ્તુતિ ગાય છે — તું શિવની પરમ પટરાણી છે. માઁ અંબે ગૌરીની જય!

Verse 9#

Chaunsath Yogini Gavat, Nritya Karat Bhairon

चौँसठ योगिनी गावत, नृत्य करत भैरों। बाजत ताल मृदंगा, अरु बाजत डमरू॥ जय अम्बे गौरी॥

Chaunsath Yogini Gavat, Nritya Karat Bhairon Bajat Taal Mridanga, Aru Bajat Damru Jai Ambe Gauri

Meaningચોસઠ યોગિનીઓ તારો યશ ગાય છે અને ભૈરવ આનંદમાં નૃત્ય કરે છે. મૃદંગ પર તાલ વાગે છે અને શિવનું ડમરુ વાગે છે. માઁ અંબે ગૌરીની જય!

Verse 10#

Tum Hi Jag Ki Mata, Tum Hi Ho Bharta

तुम ही जग की माता, तुम ही हो भर्ता। भक्तन की दुख हर्ता, सुख सम्पत्ति कर्ता॥ जय अम्बे गौरी॥

Tum Hi Jag Ki Mata, Tum Hi Ho Bharta Bhaktan Ki Dukh Harta, Sukh Sampatti Karta Jai Ambe Gauri

Meaningતું જ જગતની માતા છે, તું જ તેની પાલનહાર છે. તું ભક્તોના દુઃખ હરે છે અને સુખ-સંપત્તિ આપે છે. માઁ અંબે ગૌરીની જય!

Verse 11#

Bhuja Char Ati Shobhit, Var Mudra Dhari

भुजा चार अति शोभित, वर मुद्रा धारी। मनवांछित फल पावत, सेवत नर नारी॥ जय अम्बे गौरी॥

Bhuja Char Ati Shobhit, Var Mudra Dhari Manvanchhit Phal Pavat, Sevat Nar Nari Jai Ambe Gauri

Meaningતારી ચાર ભુજાઓ મહાન તેજથી શોભે છે, વરમુદ્રા ધારણ કરી. જે નર-નારી તારી સેવા કરે છે તેઓ મનવાંછિત ફળ પ્રાપ્ત કરે છે. માઁ અંબે ગૌરીની જય!

Verse 12#

Kanchan Thal Virajat, Agar Kapur Bati

कंचन थाल विराजत, अगर कपूर बाती। मालकेतु में राजत, कोटि रतन ज्योती॥ जय अम्बे गौरी॥

Kanchan Thal Virajat, Agar Kapur Bati Malketu Mein Rajat, Koti Ratan Jyoti Jai Ambe Gauri

Meaningસોનાના થાળમાં અગર અને કપૂરની વાટ બળે છે. તે મહાન જ્યોતિમાં કરોડો રત્નોની આભા ચમકે છે. માઁ અંબે ગૌરીની જય!

Verse 13#

Shri Ambeji Ki Aarti, Jo Koi Nar Gave

श्री अम्बेजी की आरती, जो कोई नर गावे। कहत शिवानन्द स्वामी, सुख सम्पत्ति पावे॥ जय अम्बे गौरी॥

Shri Ambeji Ki Aarti, Jo Koi Nar Gave Kahat Shivanand Swami, Sukh Sampatti Pave Jai Ambe Gauri

Meaningજે કોઈ શ્રી અંબેની આ આરતી ગાય છે — સ્વામી શિવાનંદ કહે છે — તે સુખ અને સંપત્તિ પ્રાપ્ત કરે છે. માઁ અંબે ગૌરીની જય!

Word-by-Word Breakdown

अम्बे
Ambe
માતા (દુર્ગાનું એક નામ)
गौरी
Gauri
ગૌરવર્ણા, પાર્વતી/દુર્ગા
श्यामा
Shyama
શ્યામવર્ણા (કાલી રૂપ)
सिन्दूर
Sindoor
માંગમાં સિંદૂર
मृगमद
Mrigmad
કસ્તૂરી (મૃગ-કસ્તૂરી તિલક)
चन्द्रवदन
Chandravadan
ચંદ્ર સમું મુખ
कनक
Kanak
સોનું
रक्ताम्बर
Raktambar
રક્ત-વસ્ત્ર
केहरि वाहन
Kehari Vahan
સિંહ વાહન (દુર્ગાનું વાહન)
खड्ग
Khadg
ખડ્ગ (તલવાર)
खप्पर
Khappar
ખપ્પર (કપાલ-પાત્ર)
शुम्भ निशुम्भ
Shumbh Nishumbh
દુર્ગા દ્વારા વધ કરાયેલા બે દૈત્ય-ભાઈ
महिषासुर
Mahishasur
દુર્ગા દ્વારા વધ કરાયેલ મહિષાસુર
धूम्रविलोचन
Dhumravilochan
દુર્ગા દ્વારા વધ કરાયેલ ધૂમ્ર-નેત્ર દૈત્ય
चण्ड मुण्ड
Chand Mund
ચામુંડા દ્વારા વધ કરાયેલા બે દૈત્ય-સેનાપતિ
शोणित बीज
Shonit Bij
રક્તબીજ — જેના રક્તથી પ્રતિરૂપ ઉત્પન્ન થતા
मधु कैटभ
Madhu Kaitabh
વિષ્ણુ/દેવી દ્વારા વધ કરાયેલા બે આદિ-દૈત્ય
ब्रह्माणी
Brahmani
બ્રહ્માની શક્તિ
रुद्राणी
Rudrani
રુદ્ર (શિવ)ની શક્તિ
चौँसठ योगिनी
Chaunsath Yogini
ચોસઠ યોગિનીઓ (દિવ્ય પરિચારિકાઓ)
भैरों
Bhairon
ભૈરવ, શિવનું ઉગ્ર રૂપ
मृदंगा
Mridanga
બે મુખ વાળું મૃદંગ
डमरू
Damru
શિવનું ડમરુ

Origin & History

Source: Hindu devotional folk tradition; references Devi Mahatmyam (Durga Saptashati)

Author: Attributed to Swami Shivananda (folk tradition)

Period: Medieval period

દુર્ગા આરતી 'જય અંબે ગૌરી' માતા દુર્ગાને સમર્પિત સૌથી લોકપ્રિય આરતી છે અને નવરાત્રિના ઉત્સવ સાથે અભિન્ન છે. તે પોતાની વિષયવસ્તુ દેવી મહાત્મ્ય (માર્કંડેય પુરાણ)માંથી લે છે, એ મહાન યુદ્ધોને સ્મરતાં જેમાં દુર્ગાએ મહિષાસુર, શુંભ-નિશુંભ, રક્તબીજ જેવા પ્રબળ રાક્ષસોનો સંહાર કર્યો. આરતી દુર્ગાને તેમના પૂર્ણ વૈભવમાં રજૂ કરે છે — સ્વર્ણકાય, રક્તાંબરધારિણી, સિંહવાહિની, ખડ્ગધારિણી, છતાં વિશ્વની કરુણામયી માતા જે ભક્તોના દુખ હરે છે. અંતિમ પદમાં સ્વામી શિવાનંદને તેનો શ્રેય તેને સંત-પ્રામાણિકતાનો ભાવ આપે છે.

Frequently Asked Questions

નવરાત્રિમાં દુર્ગા આરતી ક્યારે ગવાય છે?
દુર્ગા આરતી 'જય અંબે ગૌરી' નવરાત્રિની નવ રાતમાં દરેક સાંજે ગવાય છે. તે ઉત્સવની કેન્દ્રીય આરતી છે અને સાંજની પૂજા તથા જાગરણ (રાત્રિ-જાગરણ) પછી કરાય છે. તે દુર્ગા પૂજા સમયે અને દુર્ગા મંદિરોમાં વર્ષભર પણ ગવાય છે.
દુર્ગા આરતી 'જય અંબે ગૌરી' કોણે લખી?
અંતિમ પદ આ આરતીનો શ્રેય સ્વામી શિવાનંદને આપે છે, જોકે ચોક્કસ ઐતિહાસિક ઓળખ વિવાદાસ્પદ છે. તેને વ્યાપકપણે એક લોક ભક્તિ-રચના માનવામાં આવે છે જે ઉત્તર ભારતમાં સદીઓથી ગવાતી રહી છે.
આરતીમાં કયા રાક્ષસોનો ઉલ્લેખ છે?
આરતી પાંચ રાક્ષસ-યુદ્ધોનો ઉલ્લેખ કરે છે: શુંભ અને નિશુંભ (બે રાક્ષસ ભાઈઓ), મહિષાસુર (પાડા રાક્ષસ), ધૂમ્રવિલોચન (ધુમાડા-આંખ રાક્ષસ), ચંડ અને મુંડ (બે સેનાપતિ), રક્તબીજ (રક્ત-બીજ રાક્ષસ), અને મધુ-કૈટભ (આદિ રાક્ષસ). આ બધા દેવી મહાત્મ્યમાંથી છે.
આરતીમાં સિંહનું શું મહત્વ છે?
સિંહ (કેહરિ/સિંહ) દુર્ગાનું વાહન છે, જે શક્તિ, સાહસ અને સાર્વભૌમત્વનું પ્રતીક છે. સિંહ પર સવાર દુર્ગા દુષ્ટ શક્તિઓ પર દિવ્ય શક્તિના વિજયનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. 'કેહરિ વાહન રાજત' પદ આ ભવ્ય રૂપનું ગુણગાન કરે છે.
શું પુરુષો દુર્ગા આરતી ગાઈ શકે?
બિલકુલ. આરતી કહે છે 'સેવત નર નારી' — દુર્ગાની સેવા કરનાર નર અને નારી બંનેની મનોકામનાઓ પૂર્ણ થાય છે. દુર્ગાની પૂજા લિંગભેદ વગર સૌ માટે છે.

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →