Mantra.Tips

શ્રી દુર્ગાષ્ટકમ્ (કાત્યાયનિ મહામાયે) Meaning — Line by Line

श्री दुर्गाष्टकम्

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of શ્રી દુર્ગાષ્ટકમ્ (કાત્યાયનિ મહામાયે) with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Verse 1. katyayani mahamaye khadga-bana-dhanur-dhari |
  2. Verse 2. vasudeva-sute kali vasudeva-sahodari |
  3. Verse 3. yoga-nidre maha-nidre yoga-maye maheshwari |
  4. Verse 4. shankha-chakra-gada-pane sharngadyayudha-bahave |
  5. Verse 5. rig-yajuh-samatharvanash chatuh-samanta-lokini |
  6. Verse 6. vrishninam kula-sambhute vishnu-natha-sahodari |
  7. Verse 7. sarvajne sarvage sharve sarveshe sarva-sakshini |
  8. Verse 8. ashta-bahu mahasattve ashtami-navami-priye |
  9. Verse 9. durgashtakam idam punyam bhaktito yah pathen narah |
Verse 1#

katyayani mahamaye khadga-bana-dhanur-dhari |

कात्यायनि महामाये खड्गबाणधनुर्धरि। खड्गधारिणि चण्डि दुर्गादेवि नमोऽस्तु ते॥१॥

katyayani mahamaye khadga-bana-dhanur-dhari | khadga-dharini chandi durga-devi namo'stu te ||1||

Meaningહે કાત્યાયની, મહામાયે, ખડ્ગ-બાણ-ધનુષ ધારણ કરનારી, ખડ્ગધારિણી ચંડી — હે દેવિ દુર્ગે, આપને નમસ્કાર છે!

Verse 2#

vasudeva-sute kali vasudeva-sahodari |

वसुदेवसुते कालि वासुदेवसहोदरि। वसुन्धरे श्रिये दुर्गे दुर्गादेवि नमोऽस्तु ते॥२॥

vasudeva-sute kali vasudeva-sahodari | vasundhare shriye durge durga-devi namo'stu te ||2||

Meaningહે વસુદેવની પુત્રી કાલી, વાસુદેવ (કૃષ્ણ)ની સહોદરી, હે વસુંધરા અને શ્રી-સ્વરૂપા દુર્ગે — હે દેવિ દુર્ગે, આપને નમસ્કાર છે!

Verse 3#

yoga-nidre maha-nidre yoga-maye maheshwari |

योगनिद्रे महानिद्रे योगमाये महेश्वरि। योगसिद्धिकरि शुद्धे दुर्गादेवि नमोऽस्तु ते॥३॥

yoga-nidre maha-nidre yoga-maye maheshwari | yoga-siddhi-kari shuddhe durga-devi namo'stu te ||3||

Meaningહે યોગનિદ્રા, હે મહાનિદ્રા, હે યોગમાયા, મહેશ્વરી, યોગસિદ્ધિ આપનારી, શુદ્ધસ્વરૂપા — હે દેવિ દુર્ગે, આપને નમસ્કાર છે!

Verse 4#

shankha-chakra-gada-pane sharngadyayudha-bahave |

शङ्खचक्रगदापाणे शार्ङ्गाद्यायुधबाहवे। पीताम्बरधरे धन्ये दुर्गादेवि नमोऽस्तु ते॥४॥

shankha-chakra-gada-pane sharngadyayudha-bahave | pitambara-dhare dhanye durga-devi namo'stu te ||4||

Meaningહે શંખ, ચક્ર અને ગદા ધારણ કરનારી, શાર્ંગ આદિ આયુધોથી યુક્ત બાહુઓવાળી, પીતાંબરધારિણી, ધન્યે — હે દેવિ દુર્ગે, આપને નમસ્કાર છે!

Verse 5#

rig-yajuh-samatharvanash chatuh-samanta-lokini |

ऋग्यजुःसामाथर्वाणश्चतुःसामन्तलोकिनि। ब्रह्मस्वरूपिणि ब्राह्मि दुर्गादेवि नमोऽस्तु ते॥५॥

rig-yajuh-samatharvanash chatuh-samanta-lokini | brahma-svarupini brahmi durga-devi namo'stu te ||5||

Meaningહે ઋક્, યજુઃ, સામ અને અથર્વ — ચારેય વેદસ્વરૂપા, સર્વ લોકોમાં વ્યાપ્ત, બ્રહ્મસ્વરૂપિણી બ્રાહ્મી — હે દેવિ દુર્ગે, આપને નમસ્કાર છે!

Verse 6#

vrishninam kula-sambhute vishnu-natha-sahodari |

वृष्णीनां कुलसम्भूते विष्णुनाथसहोदरि। वृष्णिरूपधरे धन्ये दुर्गादेवि नमोऽस्तु ते॥६॥

vrishninam kula-sambhute vishnu-natha-sahodari | vrishni-rupa-dhare dhanye durga-devi namo'stu te ||6||

Meaningહે વૃષ્ણિકુળમાં જન્મ લેનારી, વિષ્ણુનાથની સહોદરી, વૃષ્ણિરૂપધારિણી, ધન્યે — હે દેવિ દુર્ગે, આપને નમસ્કાર છે!

Verse 7#

sarvajne sarvage sharve sarveshe sarva-sakshini |

सर्वज्ञे सर्वगे शर्वे सर्वेशे सर्वसाक्षिणि। सर्वामृतजटाभारे दुर्गादेवि नमोऽस्तु ते॥७॥

sarvajne sarvage sharve sarveshe sarva-sakshini | sarvamrita-jata-bhare durga-devi namo'stu te ||7||

Meaningહે સર્વજ્ઞે, સર્વવ્યાપિની, શર્વે, સર્વેશ્વરી, સૌની સાક્ષિણી, સમસ્ત અમૃતથી યુક્ત જટા ધારણ કરનારી — હે દેવિ દુર્ગે, આપને નમસ્કાર છે!

Verse 8#

ashta-bahu mahasattve ashtami-navami-priye |

अष्टबाहु महासत्त्वे अष्टमीनवमीप्रिये। अट्टहासप्रिये भद्रे दुर्गादेवि नमोऽस्तु ते॥८॥

ashta-bahu mahasattve ashtami-navami-priye | attahasa-priye bhadre durga-devi namo'stu te ||8||

Meaningહે અષ્ટભુજા મહાસત્ત્વા, અષ્ટમી-નવમી તિથિની પ્રિયા, અટ્ટહાસમાં રમનારી, ભદ્રે — હે દેવિ દુર્ગે, આપને નમસ્કાર છે!

Verse 9#

durgashtakam idam punyam bhaktito yah pathen narah |

दुर्गाष्टकमिदं पुण्यं भक्तितो यः पठेन्नरः। सर्वकाममवाप्नोति दुर्गालोकं गच्छति॥

durgashtakam idam punyam bhaktito yah pathen narah | sarva-kamam avapnoti durga-lokam sa gacchati ||

Meaningજે મનુષ્ય ભક્તિપૂર્વક આ પવિત્ર દુર્ગાષ્ટકનો પાઠ કરે છે, તે સમસ્ત કામનાઓને પ્રાપ્ત કરે છે અને દુર્ગાલોકને જાય છે.

Word-by-Word Breakdown

कात्यायनि
katyayani
હે કાત્યાયની — કાત્યાયન ઋષિના વંશમાં જન્મેલી દેવી
महामाये
mahamaye
હે મહામાયે — મહાન મોહિની શક્તિ (મહામાયા)
खड्गबाणधनुर्धरि
khadga-bana-dhanur-dhari
ખડ્ગ, બાણ અને ધનુષ ધારણ કરનારી
चण्डि
chandi
હે પ્રચંડ ચંડી
दुर्गादेवि नमोऽस्तु ते
durga-devi namo'stu te
હે દેવિ દુર્ગે, આપને નમસ્કાર છે (પ્રત્યેક શ્લોકની ટેક)
कालि
kali
હે કાલી (કાળની અંધકારમયી, સર્વ-સંહારક શક્તિ)
वासुदेवसहोदरि
vasudeva-sahodari
વાસુદેવ (કૃષ્ણ)ની સહોદરી — તેમની રક્ષા હેતુ જન્મેલી યોગમાયા
वसुन्धरे श्रिये
vasundhare shriye
હે ધન (પૃથ્વી) અને સમૃદ્ધિ (શ્રી/લક્ષ્મી)ની ધારિકા
योगनिद्रे
yoga-nidre
હે યોગનિદ્રા — વિષ્ણુની કારણનિદ્રા
योगमाये
yoga-maye
હે યોગમાયા — યોગિક માયાની દિવ્ય શક્તિ
योगसिद्धिकरि
yoga-siddhi-kari
યોગ અને આધ્યાત્મિક સિદ્ધિમાં સફળતા આપનારી
शङ्खचक्रगदापाणे
shankha-chakra-gada-pane
પોતાના હાથોમાં શંખ, ચક્ર અને ગદા ધારણ કરી
पीताम्बरधरे
pitambara-dhare
પીતાંબર (પીળું રેશમી વસ્ત્ર) ધારણ કરનારી
ऋग्यजुःसामाथर्वाण
rig-yajuh-samatharvana
આપ ઋક્, યજુઃ, સામ અને અથર્વ — ચારેય વેદ છો
ब्रह्मस्वरूपिणि
brahma-svarupini
જેમનું સ્વરૂપ જ બ્રહ્મ / પવિત્ર વેદ છે
वृष्णीनां कुलसम्भूते
vrishninam kula-sambhute
વૃષ્ણિ કુળ (કૃષ્ણના વંશ)માં જન્મેલી
सर्वज्ञे सर्वगे
sarvajne sarvage
હે સર્વજ્ઞ, સર્વવ્યાપિની
सर्वसाक्षिणि
sarva-sakshini
સૌની સાક્ષિણી (સર્વજ્ઞ દ્રષ્ટા)
अष्टबाहु
ashta-bahu
અષ્ટભુજા દેવી
अष्टमीनवमीप्रिये
ashtami-navami-priye
અષ્ટમી અને નવમી તિથિઓની પ્રિયા (દુર્ગા-પૂજાની તિથિઓ)
दुर्गालोकं स गच्छति
durga-lokam sa gacchati
તે દુર્ગાલોક (દેવીલોક)ને જાય છે

Origin & History

Source: Traditional Shakta hymn (Durga stotra literature)

Author: Unknown (traditional)

Period: Puranic era

દુર્ગાષ્ટકમ્ દિવ્ય માતાની સ્તુતિમાં રચાયેલા ભક્તિમય અષ્ટકોના સમૃદ્ધ સમૂહનો અંગ છે. તે પોતાનાં પ્રતીક દેવી માહાત્મ્ય અને ભાગવતમાંથી લે છે: દુર્ગા કાત્યાયની રૂપમાં જે મહિષાસુરનો વધ કરે છે, યોગમાયા જે કૃષ્ણની બહેન રૂપે જન્મી, ચતુર્વેદસ્વરૂપા, અને અષ્ટભુજા યોદ્ધા દેવી જેમની નવરાત્રિની અષ્ટમી-નવમીએ પૂજા થાય છે. તેનું સંક્ષિપ્ત રૂપ તેને દૈનિક પાઠ અને મહાન શરદ નવરાત્રિ ઉત્સવ માટે પ્રિય બનાવે છે.

Frequently Asked Questions

દુર્ગાષ્ટકમ્ શું છે?
તે દેવી દુર્ગાને સંબોધિત આઠ શ્લોકોનું સંસ્કૃત સ્તોત્ર (અષ્ટકમ્) છે, જે 'કાત્યાયનિ મહામાયે'થી આરંભ થાય છે. પ્રત્યેક શ્લોક દેવીના એક ભિન્ન રૂપની સ્તુતિ કરે છે અને 'દુર્ગાદેવિ નમોઽસ્તુ તે'ના નમનથી સમાપ્ત થાય છે.
અહીં દુર્ગાને વાસુદેવ-સહોદરી કેમ કહ્યા છે?
ભાગવત પરંપરામાં દેવીએ યોગમાયા રૂપમાં, કૃષ્ણ (વસુદેવ-પુત્ર)ની બહેન રૂપે જન્મ લીધો, જેથી જન્મ સમયે તેમની રક્ષા કરી શકે અને કંસના વિનાશની ઘોષણા કરી શકે. તેથી તેમને 'વાસુદેવ/વિષ્ણુની સહોદરી', તે જ યોગમાયા અને મહામાયા કહ્યા છે.
તેનો પાઠ કરવાનો સર્વોત્તમ સમય કયો છે?
નવરાત્રિના સમયે, અને વિશેષતઃ અષ્ટમી અને નવમી — આઠમી અને નવમી તિથિ — એ, જેને સ્તોત્ર દેવીની પ્રિય બતાવે છે (અષ્ટમી-નવમી-પ્રિયે). વર્ષ ભર તેનો પાઠ શુક્રવાર અને પ્રાતઃકાળે પણ કરાય છે.
તેનો પાઠ કરવાથી શું પ્રાપ્ત થાય છે?
ફલશ્રુતિ (ફલ-શ્લોક) ઘોષણા કરે છે કે જે ભક્તિપૂર્વક આ પવિત્ર દુર્ગાષ્ટકનો પાઠ કરે છે તે 'સમસ્ત કામનાઓને પ્રાપ્ત કરે છે અને દુર્ગાના ધામને જાય છે' — આ રીતે સાંસારિક પૂર્તિ અને માતા સાથે અંતિમ નિવાસ, બંનેનું વચન આપે છે.

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →