Mantra.Tips

ગણેશ ચાલીસા Meaning — Line by Line

गणेश चालीसा

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of ગણેશ ચાલીસા with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Doha 1. Jaya ganapati sadaguna sadana, kavivara badana kripala vighna harana mamgala karana, jaya jaya girijalala
  2. Doha 2. Jaya jaya jaya ganapati ganaraju mamgala bharana karana shubhah kaju
  3. Chaupai 1. Jai gajabadana sadana sukhadata vishva vinayaka buddhi vidhata
  4. Chaupai 2. Vakra tunda shuchi shunda suhavana tilaka tripunda bhala mana bhavana
  5. Chaupai 3. Rajata mani muktana ura mala svarna mukuta shira nayana vishala
  6. Chaupai 4. Pustaka pani kuthara trishulam modaka bhoga sugandhita phulam
  7. Chaupai 5. Sundara pitambara tana sajita charana paduka muni mana rajita
  8. Chaupai 6. Dhani shiva suvana shadanana bhrata gauri lalana vishva-vikhyata
  9. Chaupai 7. Riddhi-siddhi tava chamvara sudhare mushaka vahana sohata dvare
  10. Chaupai 8. Kahau janma shubha katha tumhari ati shuchi pavana mamgalakari
  11. Chaupai 9. Eka samaya giriraja kumari putra hetu tapa kinha bhari
  12. Chaupai 10. Bhayo yajna jaba purna anupa taba pahumchyo tuma dhari dvija rupa
  13. Chaupai 11. Atithi jani ke gauri sukhari bahuvidhi seva kari tumhari
  14. Chaupai 12. Ati prasanna havai tuma vara dinha matu putra hita jo tapa kinha
  15. Chaupai 13. Milahi putra tuhi, buddhi vishala bina garbha dharana yahi kala
  16. Chaupai 14. Gananayaka guna jnana nidhana pujita prathama rupa bhagavana
  17. Chaupai 15. Asa kahi antardhana rupa havai palana para balaka svarupa havai
  18. Chaupai 16. Bani shishu rudana jabahim tuma thana lakhi mukha sukha nahim gauri samana
  19. Chaupai 17. Sakala magana, sukhamamgala gavahim nabha te surana, sumana varshavahim
  20. Chaupai 18. Shambhu, uma, bahudana lutavahim sura munijana, suta dekhana avahim
  21. Chaupai 19. Lakhi ati ananda mamgala saja dekhana bhi aye shani raja
  22. Chaupai 20. Nija avaguna guni shani mana mahim balaka, dekhana chahata nahim
  23. Chaupai 21. Girija kachhu mana bheda badhayo utsava mora, na shani tuhi bhayo
  24. Chaupai 22. Kahata lage shani, mana sakuchai ka karihau, shishu mohi dikhai
  25. Chaupai 23. Nahim vishvasa, uma ura bhayau shani som balaka dekhana kahayau
  26. Chaupai 24. Padatahim shani driga kona prakasha balaka sira uड़i gayo akasha
  27. Chaupai 25. Girija giri vikala havai dharani so duhkha dasha gayo nahim varani
  28. Chaupai 26. Hahakara machyau kailasha shani kinhom lakhi suta ko nasha
  29. Chaupai 27. Turata garuड़ chaढ़i vishnu sidhayo kati chakra so gaja sira laye
  30. Chaupai 28. Balaka ke dhada़ upara dharayo prana mantra paढ़i shamkara darayo
  31. Chaupai 29. Nama ganesha shambhu taba kinhe prathama pujya buddhi nidhi, vara dinhe
  32. Chaupai 30. Buddhi pariksha jaba shiva kinha prithvi kara pradakshina linha
  33. Chaupai 31. Chale shadanana, bharami bhulai rache baitha tuma buddhi upai
  34. Chaupai 32. Charana matu-pitu ke dhara linhem tinake sata pradakshina kinhem
  35. Chaupai 33. Dhani ganesha kahi shiva hiye harashe nabha te surana sumana bahu barase
  36. Chaupai 34. Tumhari mahima buddhi baड़ai shesha sahasamukha sake na gai
  37. Chaupai 35. Maim matihina malina dukhari karahum kauna vidhi vinaya tumhari
  38. Chaupai 36. Bhajata ramasundara prabhudasa jaga prayaga, kakara, durvasa
  39. Chaupai 37. Aba prabhu daya dina para kijai apani shakti bhakti kuchha dijai
  40. Closing Doha. Shri ganesha yaha chalisa, patha karai kara dhyana nita nava mamgala griha basai, lahe jagata sanmana
Doha 1#

Jaya ganapati sadaguna sadana, kavivara badana kripala vighna harana mamgala karana, jaya jaya girijalala

जय गणपति सदगुण सदन, कविवर बदन कृपाल विघ्न हरण मंगल करण, जय जय गिरिजालाल

Jaya ganapati sadaguna sadana, kavivara badana kripala vighna harana mamgala karana, jaya jaya girijalala

Meaningગણપતિની જય, સદ્ગુણોના ધામ, કવિજનો દ્વારા વંદિત કૃપાળુ મુખવાળા; વિઘ્નોના હર્તા અને સર્વ મંગલના કર્તા — જય જય ગિરિજા (પાર્વતી)ના લાલ!

Doha 2#

Jaya jaya jaya ganapati ganaraju mamgala bharana karana shubhah kaju

जय जय जय गणपति गणराजू मंगल भरण करण शुभः काजू

Jaya jaya jaya ganapati ganaraju mamgala bharana karana shubhah kaju

Meaningજય જય જય ગણપતિ, ગણોના રાજા; જે સૌને મંગલથી ભરે અને દરેક શુભ કાર્ય સિદ્ધ કરે છે.

Chaupai 1#

Jai gajabadana sadana sukhadata vishva vinayaka buddhi vidhata

जै गजबदन सदन सुखदाता विश्व विनायका बुद्धि विधाता

Jai gajabadana sadana sukhadata vishva vinayaka buddhi vidhata

Meaningજય ગજમુખ, સુખના ધામ અને દાતા; વિશ્વના સ્વામી (વિનાયક) અને બુદ્ધિના વિધાતા.

Chaupai 2#

Vakra tunda shuchi shunda suhavana tilaka tripunda bhala mana bhavana

वक्र तुण्ड शुची शुण्ड सुहावना तिलक त्रिपुण्ड भाल मन भावन

Vakra tunda shuchi shunda suhavana tilaka tripunda bhala mana bhavana

Meaningવક્રતુંડ અને ઉજ્જ્વળ, સુંદર સૂંઢવાળા; આપના ભાલ પર ત્રિપુંડ તિલક મનને મોહે છે.

Chaupai 3#

Rajata mani muktana ura mala svarna mukuta shira nayana vishala

राजत मणि मुक्तन उर माला स्वर्ण मुकुट शिर नयन विशाला

Rajata mani muktana ura mala svarna mukuta shira nayana vishala

Meaningઆપના વક્ષ પર મણિ અને મોતીની માળા સુશોભિત છે; શિર પર સ્વર્ણ મુકુટ અને વિશાળ નેત્ર.

Chaupai 4#

Pustaka pani kuthara trishulam modaka bhoga sugandhita phulam

पुस्तक पाणि कुठार त्रिशूलं मोदक भोग सुगन्धित फूलं

Pustaka pani kuthara trishulam modaka bhoga sugandhita phulam

Meaningહાથમાં પુસ્તક, કુઠાર અને ત્રિશૂલ; મોદકનો ભોગ અને સુગંધિત પુષ્પ.

Chaupai 5#

Sundara pitambara tana sajita charana paduka muni mana rajita

सुन्दर पीताम्बर तन साजित चरण पादुका मुनि मन राजित

Sundara pitambara tana sajita charana paduka muni mana rajita

Meaningસુંદર પીતાંબરથી શરીર સુસજ્જિત; આપની ચરણ-પાદુકાઓ મુનિઓના મનને આનંદિત કરે છે.

Chaupai 6#

Dhani shiva suvana shadanana bhrata gauri lalana vishva-vikhyata

धनि शिव सुवन षडानन भ्राता गौरी लालन विश्व-विख्याता

Dhani shiva suvana shadanana bhrata gauri lalana vishva-vikhyata

Meaningધન્ય છો આપ, છ મુખવાળા કાર્તિકેયના ભાઈ અને શિવના પુત્ર; ગૌરીના લાડકા, વિશ્વમાં વિખ્યાત.

Chaupai 7#

Riddhi-siddhi tava chamvara sudhare mushaka vahana sohata dvare

ऋद्धि-सिद्धि तव चंवर सुधारे मुषक वाहन सोहत द्वारे

Riddhi-siddhi tava chamvara sudhare mushaka vahana sohata dvare

Meaningઋદ્ધિ અને સિદ્ધિ આપ પર રાજસી ચામર ઢોળે છે; આપનું મૂષક વાહન દ્વાર પર શોભા આપે છે.

Chaupai 8#

Kahau janma shubha katha tumhari ati shuchi pavana mamgalakari

कहौ जन्म शुभ कथा तुम्हारी अति शुची पावन मंगलकारी

Kahau janma shubha katha tumhari ati shuchi pavana mamgalakari

Meaningહવે હું આપના જન્મની મંગલમય કથા કહું છું — અતિ પવિત્ર, પાવન અને સર્વ મંગલ આપનારી.

Chaupai 9#

Eka samaya giriraja kumari putra hetu tapa kinha bhari

एक समय गिरिराज कुमारी पुत्र हेतु तप कीन्हा भारी

Eka samaya giriraja kumari putra hetu tapa kinha bhari

Meaningએક સમયે પર્વતરાજની પુત્રી (પાર્વતી)એ પુત્રની કામનાથી કઠોર તપ કર્યું.

Chaupai 10#

Bhayo yajna jaba purna anupa taba pahumchyo tuma dhari dvija rupa

भयो यज्ञ जब पूर्ण अनूपा तब पहुंच्यो तुम धरी द्विज रूपा

Bhayo yajna jaba purna anupa taba pahumchyo tuma dhari dvija rupa

Meaningજ્યારે એ અનુપમ યજ્ઞ પૂર્ણ થયો, ત્યારે આપ બ્રાહ્મણનું રૂપ ધારણ કરી પધાર્યા.

Chaupai 11#

Atithi jani ke gauri sukhari bahuvidhi seva kari tumhari

अतिथि जानी के गौरी सुखारी बहुविधि सेवा करी तुम्हारी

Atithi jani ke gauri sukhari bahuvidhi seva kari tumhari

Meaningઅતિથિ જાણીને ગૌરી પ્રસન્ન થયાં અને એમણે અનેક રીતે આપની સેવા કરી.

Chaupai 12#

Ati prasanna havai tuma vara dinha matu putra hita jo tapa kinha

अति प्रसन्न हवै तुम वर दीन्हा मातु पुत्र हित जो तप कीन्हा

Ati prasanna havai tuma vara dinha matu putra hita jo tapa kinha

Meaningઅત્યંત પ્રસન્ન થઈને આપે એ તપનું વરદાન આપ્યું જે એમણે પુત્ર માટે કર્યું હતું:

Chaupai 13#

Milahi putra tuhi, buddhi vishala bina garbha dharana yahi kala

मिलहि पुत्र तुहि, बुद्धि विशाला बिना गर्भ धारण यहि काला

Milahi putra tuhi, buddhi vishala bina garbha dharana yahi kala

Meaning"તને વિશાળ બુદ્ધિવાળો પુત્ર પ્રાપ્ત થશે — અને આ જ ક્ષણે, ગર્ભ ધારણ કર્યા વગર.

Chaupai 14#

Gananayaka guna jnana nidhana pujita prathama rupa bhagavana

गणनायक गुण ज्ञान निधाना पूजित प्रथम रूप भगवाना

Gananayaka guna jnana nidhana pujita prathama rupa bhagavana

Meaningએ ગણોનો નાયક, ગુણ અને જ્ઞાનનો ભંડાર, સર્વ દેવોમાં પ્રથમ પૂજ્ય ભગવાન હશે."

Chaupai 15#

Asa kahi antardhana rupa havai palana para balaka svarupa havai

अस कही अन्तर्धान रूप हवै पालना पर बालक स्वरूप हवै

Asa kahi antardhana rupa havai palana para balaka svarupa havai

Meaningએમ કહીને એ બ્રાહ્મણ અંતર્ધાન થઈ ગયો, અને પારણા પર બાળકનું રૂપ ધારણ કરી લીધું.

Chaupai 16#

Bani shishu rudana jabahim tuma thana lakhi mukha sukha nahim gauri samana

बनि शिशु रुदन जबहिं तुम ठाना लखि मुख सुख नहिं गौरी समाना

Bani shishu rudana jabahim tuma thana lakhi mukha sukha nahim gauri samana

Meaningજ્યારે શિશુ રૂપે આપે રુદન આરંભ્યું, ત્યારે આપનું મુખ જોઈને ગૌરીનો આનંદ સમાતો ન હતો.

Chaupai 17#

Sakala magana, sukhamamgala gavahim nabha te surana, sumana varshavahim

सकल मगन, सुखमंगल गावहिं नाभ ते सुरन, सुमन वर्षावहिं

Sakala magana, sukhamamgala gavahim nabha te surana, sumana varshavahim

Meaningસૌ આનંદમાં મગ્ન થઈને સુખ-મંગલના ગીત ગાવા લાગ્યા; આકાશથી દેવો પુષ્પ વરસાવવા લાગ્યા.

Chaupai 18#

Shambhu, uma, bahudana lutavahim sura munijana, suta dekhana avahim

शम्भु, उमा, बहुदान लुटावहिं सुर मुनिजन, सुत देखन आवहिं

Shambhu, uma, bahudana lutavahim sura munijana, suta dekhana avahim

Meaningશંભુ (શિવ) અને ઉમાએ ઘણું દાન લૂંટાવ્યું; દેવો અને મુનિજનો પુત્રને જોવા આવ્યા.

Chaupai 19#

Lakhi ati ananda mamgala saja dekhana bhi aye shani raja

लखि अति आनन्द मंगल साजा देखन भी आये शनि राजा

Lakhi ati ananda mamgala saja dekhana bhi aye shani raja

Meaningઆનંદ અને મંગલનો આ ઉત્સવ જોઈને શનિ રાજા પણ દર્શન કરવા આવ્યા.

Chaupai 20#

Nija avaguna guni shani mana mahim balaka, dekhana chahata nahim

निज अवगुण गुनि शनि मन माहीं बालक, देखन चाहत नाहीं

Nija avaguna guni shani mana mahim balaka, dekhana chahata nahim

Meaningપોતાના દોષને મનમાં સ્મરીને શનિ બાળકને જોવા નહોતા ઇચ્છતા.

Chaupai 21#

Girija kachhu mana bheda badhayo utsava mora, na shani tuhi bhayo

गिरिजा कछु मन भेद बढायो उत्सव मोर, शनि तुही भायो

Girija kachhu mana bheda badhayo utsava mora, na shani tuhi bhayo

Meaningગિરિજાના મનમાં કંઈક ભેદ વધ્યો: "મારા ઉત્સવમાં શું શનિને પણ મારા પુત્રને જોવો ન ગમ્યો?"

Chaupai 22#

Kahata lage shani, mana sakuchai ka karihau, shishu mohi dikhai

कहत लगे शनि, मन सकुचाई का करिहौ, शिशु मोहि दिखाई

Kahata lage shani, mana sakuchai ka karihau, shishu mohi dikhai

Meaningશનિ મનમાં સંકોચ કરતાં કહેવા લાગ્યા: "જો હું બાળકને જોઉં તો શું થશે?"

Chaupai 23#

Nahim vishvasa, uma ura bhayau shani som balaka dekhana kahayau

नहिं विश्वास, उमा उर भयऊ शनि सों बालक देखन कहयऊ

Nahim vishvasa, uma ura bhayau shani som balaka dekhana kahayau

Meaningઉમાના હૃદયમાં કોઈ શંકા ન ઊઠી; એમણે શનિને બાળકને જોવા કહ્યું.

Chaupai 24#

Padatahim shani driga kona prakasha balaka sira uड़i gayo akasha

पदतहिं शनि दृग कोण प्रकाशा बालक सिर उड़ि गयो अकाशा

Padatahim shani driga kona prakasha balaka sira uड़i gayo akasha

Meaningજેવી શનિની તિરછી દૃષ્ટિની કિરણ પડી, બાળકનું માથું આકાશમાં ઊડી ગયું.

Chaupai 25#

Girija giri vikala havai dharani so duhkha dasha gayo nahim varani

गिरिजा गिरी विकल हवै धरणी सो दुःख दशा गयो नहीं वरणी

Girija giri vikala havai dharani so duhkha dasha gayo nahim varani

Meaningગિરિજા વ્યાકુળ થઈને ધરતી પર પડી ગયાં; એ દુખની દશાનું વર્ણન થઈ શકતું નથી.

Chaupai 26#

Hahakara machyau kailasha shani kinhom lakhi suta ko nasha

हाहाकार मच्यौ कैलाशा शनि कीन्हों लखि सुत को नाशा

Hahakara machyau kailasha shani kinhom lakhi suta ko nasha

Meaningકૈલાસ પર હાહાકાર મચી ગયો — જોવાયું કે શનિએ પુત્રનો નાશ કરી દીધો.

Chaupai 27#

Turata garuड़ chaढ़i vishnu sidhayo kati chakra so gaja sira laye

तुरत गरुड़ चढ़ि विष्णु सिधायो काटी चक्र सो गज सिर लाये

Turata garuड़ chaढ़i vishnu sidhayo kati chakra so gaja sira laye

Meaningતરત જ વિષ્ણુ ગરુડ પર સવાર થઈને નીકળ્યા; ચક્રથી એક માથું કાપીને હાથીનું માથું લઈ આવ્યા.

Chaupai 28#

Balaka ke dhada़ upara dharayo prana mantra paढ़i shamkara darayo

बालक के धड़ ऊपर धारयो प्राण मन्त्र पढ़ि शंकर डारयो

Balaka ke dhada़ upara dharayo prana mantra paढ़i shamkara darayo

Meaningએને બાળકના ધડ પર મૂક્યું, અને શંકરે પ્રાણ-મંત્ર વાંચીને એને જીવિત કરી દીધો.

Chaupai 29#

Nama ganesha shambhu taba kinhe prathama pujya buddhi nidhi, vara dinhe

नाम गणेश शम्भु तब कीन्हे प्रथम पूज्य बुद्धि निधि, वर दीन्हे

Nama ganesha shambhu taba kinhe prathama pujya buddhi nidhi, vara dinhe

Meaningત્યારે શંભુએ એમને ગણેશ નામ આપ્યું, અને પ્રથમ પૂજ્ય હોવા તથા બુદ્ધિના ભંડારનું વરદાન આપ્યું.

Chaupai 30#

Buddhi pariksha jaba shiva kinha prithvi kara pradakshina linha

बुद्धि परीक्षा जब शिव कीन्हा पृथ्वी कर प्रदक्षिणा लीन्हा

Buddhi pariksha jaba shiva kinha prithvi kara pradakshina linha

Meaningજ્યારે શિવે એમની બુદ્ધિની પરીક્ષા લીધી, ત્યારે બંને ભાઈઓએ પૃથ્વીની પ્રદક્ષિણા કરવાની હતી.

Chaupai 31#

Chale shadanana, bharami bhulai rache baitha tuma buddhi upai

चले षडानन, भरमि भुलाई रचे बैठ तुम बुद्धि उपाई

Chale shadanana, bharami bhulai rache baitha tuma buddhi upai

Meaningછ મુખવાળા કાર્તિકેય ભ્રમિત થઈને ભટકવા લાગ્યા; પણ આપે એક ચતુર ઉપાય રચી લીધો.

Chaupai 32#

Charana matu-pitu ke dhara linhem tinake sata pradakshina kinhem

चरण मातु-पितु के धर लीन्हें तिनके सात प्रदक्षिण कीन्हें

Charana matu-pitu ke dhara linhem tinake sata pradakshina kinhem

Meaningઆપે પોતાનાં માતા-પિતાનાં ચરણ પકડ્યાં, અને એમની સાત વાર પ્રદક્ષિણા કરી.

Chaupai 33#

Dhani ganesha kahi shiva hiye harashe nabha te surana sumana bahu barase

धनि गणेश कही शिव हिये हरषे नभ ते सुरन सुमन बहु बरसे

Dhani ganesha kahi shiva hiye harashe nabha te surana sumana bahu barase

Meaning"ધન્ય છે ગણેશ!" શિવે કહ્યું, એમનું હૃદય આનંદિત થયું; આકાશથી દેવોએ અનેક પુષ્પ વરસાવ્યાં.

Chaupai 34#

Tumhari mahima buddhi baड़ai shesha sahasamukha sake na gai

तुम्हरी महिमा बुद्धि बड़ाई शेष सहसमुख सके गाई

Tumhari mahima buddhi baड़ai shesha sahasamukha sake na gai

Meaningઆપની મહિમા અને બુદ્ધિની મહાનતાને સહસ્ર મુખવાળા શેષ પણ ગાઈ ન શક્યા.

Chaupai 35#

Maim matihina malina dukhari karahum kauna vidhi vinaya tumhari

मैं मतिहीन मलीन दुखारी करहूं कौन विधि विनय तुम्हारी

Maim matihina malina dukhari karahum kauna vidhi vinaya tumhari

Meaningહું મંદબુદ્ધિ, મલિન અને દુખી છું — કઈ રીતે હું આપની યોગ્ય સ્તુતિ કરું?

Chaupai 36#

Bhajata ramasundara prabhudasa jaga prayaga, kakara, durvasa

भजत रामसुन्दर प्रभुदासा जग प्रयाग, ककरा, दुर्वासा

Bhajata ramasundara prabhudasa jaga prayaga, kakara, durvasa

Meaningપ્રયાગના (કકરા નિવાસી, દુર્વાસા વંશના) રામસુંદર પ્રભુદાસ આપનું ભજન કરે છે.

Chaupai 37#

Aba prabhu daya dina para kijai apani shakti bhakti kuchha dijai

अब प्रभु दया दीना पर कीजै अपनी शक्ति भक्ति कुछ दीजै

Aba prabhu daya dina para kijai apani shakti bhakti kuchha dijai

Meaningહવે હે પ્રભુ, આ દીન પર દયા કરો; આપની શક્તિ અને ભક્તિમાંથી કંઈક મને પ્રદાન કરો.

Closing Doha#

Shri ganesha yaha chalisa, patha karai kara dhyana nita nava mamgala griha basai, lahe jagata sanmana

श्री गणेश यह चालीसा, पाठ करै कर ध्यान नित नव मंगल गृह बसै, लहे जगत सन्मान

Shri ganesha yaha chalisa, patha karai kara dhyana nita nava mamgala griha basai, lahe jagata sanmana

Meaningજે કોઈ આ ગણેશ ચાલીસાનો એકાગ્ર મન અને ધ્યાનથી પાઠ કરે છે — એના ઘરમાં નિત નવું મંગલ વસે છે, અને એ જગતમાં સન્માન પામે છે.

Word-by-Word Breakdown

गणपति
Ganapati
ગણપતિ — ગણો (દિવ્ય સમૂહો)ના સ્વામી
गणराजू
Ganraju
ગણરાજુ — ગણોના રાજા
विघ्न हरण
Vighna Haran
વિઘ્ન હરણ — વિઘ્નોના હર્તા
गजबदन
Gajbadan
ગજબદન — ગજમુખ
विनायक
Vinayak
વિનાયક — પરમ નાયક, વિઘ્નહર્તા
बुद्धि विधाता
Buddhi Vidhata
બુદ્ધિ વિધાતા — બુદ્ધિના દાતા
वक्र तुण्ड
Vakra Tunda
વક્રતુંડ — વાંકી સૂંઢવાળા
त्रिपुण्ड
Tripund
ત્રિપુંડ — ભાલ પર ત્રણ પવિત્ર રેખાઓ
मोदक
Modak
મોદક — મીઠો લાડુ, ગણેશનો પ્રિય ભોગ
मूषक
Mushak
મૂષક — ઉંદર, ગણેશનું વાહન
पीताम्बर
Pitambar
પીતાંબર — પીળું વસ્ત્ર
गिरिजालाल
Girijalal
ગિરિજાલાલ — ગિરિજા (પાર્વતી)ના પ્રિય પુત્ર
षडानन
Shadanan
ષડાનન — છ મુખવાળા (કાર્તિકેય, ગણેશના ભાઈ)
ऋद्धि सिद्धि
Riddhi Siddhi
ઋદ્ધિ સિદ્ધિ — સમૃદ્ધિ અને સિદ્ધિ (ગણેશની પત્નીઓ)
कुठार
Kuthar
કુઠાર — કુહાડી (ગણેશનું અસ્ત્ર)
गणनायक
Gananayak
ગણનાયક — ગણોના નાયક
गौरी ललन
Gauri Lalan
ગૌરી લલન — ગૌરી (પાર્વતી)ના લાડકા
शम्भु
Shambhu
શંભુ — શિવ, ગણેશના પિતા
संकट मोचन
Sankat Mochan
સંકટ મોચન — સંકટોથી મુક્તિ આપનાર
मंगल
Mangal
મંગલ — મંગલમયતા
सुमन
Suman
સુમન — પુષ્પ

Origin & History

Source: Hindu devotional tradition (Chalisa literature)

Author: Unknown (folk composition in the Chalisa tradition)

Period: Medieval period

ગણેશ ચાલીસા ભગવાન ગણેશની જન્મ-કથા માટે અનેક પુરાણ-સ્રોતોમાંથી લેવાઈ છે. આ ચાલીસામાં વર્ણવેલી કથા જણાવે છે કે પાર્વતીએ પુત્ર-પ્રાપ્તિ માટે કઠોર તપ કર્યું, ત્યારે એક દિવ્ય બ્રાહ્મણ (સ્વયં ગણેશ છદ્મ રૂપમાં) પ્રગટ થયા, તેમને આશીર્વાદ આપ્યા અને પછી પારણા પર શિશુ રૂપે પ્રગટ થયા. શિવ પુરાણના અન્ય સંસ્કરણમાં પાર્વતી દ્વારા ચંદનના લેપથી ગણેશની રચનાનું વર્ણન છે. સંસ્કરણ ગમે તે હોય, સૌ આ વાતે સંમત છે કે ગણેશ શિવ-પાર્વતીના પ્રથમ પુત્ર છે અને સૌ દેવો પહેલાં પૂજાવાનું પરમ સ્થાન ધરાવે છે.

Frequently Asked Questions

ગણેશ સૌ દેવો પહેલાં શા માટે પૂજાય છે?
હિંદુ પરંપરા અનુસાર ભગવાન શિવે ઘોષણા કરી હતી કે કોઈ પણ દેવતા અને કોઈ પણ શુભ કાર્ય પહેલાં ગણેશ પૂજાશે. તેથી જ દરેક હિંદુ વિધિ ગણેશની પ્રાર્થનાથી શરૂ થાય છે — વિઘ્નહર્તાએ માર્ગ મોકળો કરવો પડે, ત્યારે જ કોઈ કાર્ય સફળ થાય.
ગણેશ ચાલીસાનો પાઠ કરવાનો શ્રેષ્ઠ દિવસ કયો છે?
બુધવાર ગણેશનો દિવસ છે અને સૌથી શુભ મનાય છે. તેમ છતાં ચાલીસા કોઈ પણ દિવસે વાંચી શકાય, ખાસ કરીને મહત્ત્વનાં કાર્યો, પરીક્ષાઓ કે નવા આરંભ પહેલાં.
ગણેશને કયા ભોગ પ્રિય છે?
મોદક (મીઠા લાડુ) ગણેશનો પ્રિય ભોગ છે. અન્ય ભોગમાં દૂર્વા ઘાસ, લાલ ફૂલ, લાડુ, નારિયેળ અને ગોળ સામેલ છે. સંખ્યા 21 પવિત્ર મનાય છે — 21 મોદક કે 21 દૂર્વા અર્પણ કરવી પરંપરાગત છે.
ગણેશ ચાલીસા કોણે લખી?
હિંદુ ભક્તિ પરંપરાની મોટાભાગની ચાલીસાઓની જેમ ગણેશ ચાલીસાના ચોક્કસ રચયિતા જાણીતા નથી. તે એ જ ચાલીસ ચોપાઈ સ્વરૂપને અનુસરે છે જેને તુલસીદાસે હનુમાન ચાલીસામાં પ્રચલિત કર્યું.
શું વિદ્યાર્થીઓ પરીક્ષા પહેલાં ગણેશ ચાલીસા વાંચી શકે?
હા, આ સૌથી પ્રચલિત પરંપરાઓમાંની એક છે. ગણેશ બુદ્ધિ અને વિવેકના દેવ (બુદ્ધિ વિધાતા) છે. સમગ્ર ભારતના વિદ્યાર્થીઓ પરીક્ષા પહેલાં સ્પષ્ટતા, સ્મૃતિ અને સફળતા માટે ગણેશ ચાલીસા વાંચે છે.

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →