ગણેશ ચાલીસા Meaning — Line by Line
गणेश चालीसा
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of ગણેશ ચાલીસા with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
Jump to a verse ▾
- Doha 1. Jaya ganapati sadaguna sadana, kavivara badana kripala vighna harana mamgala karana, jaya jaya girijalala
- Doha 2. Jaya jaya jaya ganapati ganaraju mamgala bharana karana shubhah kaju
- Chaupai 1. Jai gajabadana sadana sukhadata vishva vinayaka buddhi vidhata
- Chaupai 2. Vakra tunda shuchi shunda suhavana tilaka tripunda bhala mana bhavana
- Chaupai 3. Rajata mani muktana ura mala svarna mukuta shira nayana vishala
- Chaupai 4. Pustaka pani kuthara trishulam modaka bhoga sugandhita phulam
- Chaupai 5. Sundara pitambara tana sajita charana paduka muni mana rajita
- Chaupai 6. Dhani shiva suvana shadanana bhrata gauri lalana vishva-vikhyata
- Chaupai 7. Riddhi-siddhi tava chamvara sudhare mushaka vahana sohata dvare
- Chaupai 8. Kahau janma shubha katha tumhari ati shuchi pavana mamgalakari
- Chaupai 9. Eka samaya giriraja kumari putra hetu tapa kinha bhari
- Chaupai 10. Bhayo yajna jaba purna anupa taba pahumchyo tuma dhari dvija rupa
- Chaupai 11. Atithi jani ke gauri sukhari bahuvidhi seva kari tumhari
- Chaupai 12. Ati prasanna havai tuma vara dinha matu putra hita jo tapa kinha
- Chaupai 13. Milahi putra tuhi, buddhi vishala bina garbha dharana yahi kala
- Chaupai 14. Gananayaka guna jnana nidhana pujita prathama rupa bhagavana
- Chaupai 15. Asa kahi antardhana rupa havai palana para balaka svarupa havai
- Chaupai 16. Bani shishu rudana jabahim tuma thana lakhi mukha sukha nahim gauri samana
- Chaupai 17. Sakala magana, sukhamamgala gavahim nabha te surana, sumana varshavahim
- Chaupai 18. Shambhu, uma, bahudana lutavahim sura munijana, suta dekhana avahim
- Chaupai 19. Lakhi ati ananda mamgala saja dekhana bhi aye shani raja
- Chaupai 20. Nija avaguna guni shani mana mahim balaka, dekhana chahata nahim
- Chaupai 21. Girija kachhu mana bheda badhayo utsava mora, na shani tuhi bhayo
- Chaupai 22. Kahata lage shani, mana sakuchai ka karihau, shishu mohi dikhai
- Chaupai 23. Nahim vishvasa, uma ura bhayau shani som balaka dekhana kahayau
- Chaupai 24. Padatahim shani driga kona prakasha balaka sira uड़i gayo akasha
- Chaupai 25. Girija giri vikala havai dharani so duhkha dasha gayo nahim varani
- Chaupai 26. Hahakara machyau kailasha shani kinhom lakhi suta ko nasha
- Chaupai 27. Turata garuड़ chaढ़i vishnu sidhayo kati chakra so gaja sira laye
- Chaupai 28. Balaka ke dhada़ upara dharayo prana mantra paढ़i shamkara darayo
- Chaupai 29. Nama ganesha shambhu taba kinhe prathama pujya buddhi nidhi, vara dinhe
- Chaupai 30. Buddhi pariksha jaba shiva kinha prithvi kara pradakshina linha
- Chaupai 31. Chale shadanana, bharami bhulai rache baitha tuma buddhi upai
- Chaupai 32. Charana matu-pitu ke dhara linhem tinake sata pradakshina kinhem
- Chaupai 33. Dhani ganesha kahi shiva hiye harashe nabha te surana sumana bahu barase
- Chaupai 34. Tumhari mahima buddhi baड़ai shesha sahasamukha sake na gai
- Chaupai 35. Maim matihina malina dukhari karahum kauna vidhi vinaya tumhari
- Chaupai 36. Bhajata ramasundara prabhudasa jaga prayaga, kakara, durvasa
- Chaupai 37. Aba prabhu daya dina para kijai apani shakti bhakti kuchha dijai
- Closing Doha. Shri ganesha yaha chalisa, patha karai kara dhyana nita nava mamgala griha basai, lahe jagata sanmana
Jaya ganapati sadaguna sadana, kavivara badana kripala vighna harana mamgala karana, jaya jaya girijalala
जय गणपति सदगुण सदन, कविवर बदन कृपाल । विघ्न हरण मंगल करण, जय जय गिरिजालाल ॥
Jaya ganapati sadaguna sadana, kavivara badana kripala vighna harana mamgala karana, jaya jaya girijalala
Meaningગણપતિની જય, સદ્ગુણોના ધામ, કવિજનો દ્વારા વંદિત કૃપાળુ મુખવાળા; વિઘ્નોના હર્તા અને સર્વ મંગલના કર્તા — જય જય ગિરિજા (પાર્વતી)ના લાલ!
Jaya jaya jaya ganapati ganaraju mamgala bharana karana shubhah kaju
जय जय जय गणपति गणराजू । मंगल भरण करण शुभः काजू ॥
Jaya jaya jaya ganapati ganaraju mamgala bharana karana shubhah kaju
Meaningજય જય જય ગણપતિ, ગણોના રાજા; જે સૌને મંગલથી ભરે અને દરેક શુભ કાર્ય સિદ્ધ કરે છે.
Jai gajabadana sadana sukhadata vishva vinayaka buddhi vidhata
जै गजबदन सदन सुखदाता । विश्व विनायका बुद्धि विधाता ॥
Jai gajabadana sadana sukhadata vishva vinayaka buddhi vidhata
Meaningજય ગજમુખ, સુખના ધામ અને દાતા; વિશ્વના સ્વામી (વિનાયક) અને બુદ્ધિના વિધાતા.
Vakra tunda shuchi shunda suhavana tilaka tripunda bhala mana bhavana
वक्र तुण्ड शुची शुण्ड सुहावना । तिलक त्रिपुण्ड भाल मन भावन ॥
Vakra tunda shuchi shunda suhavana tilaka tripunda bhala mana bhavana
Meaningવક્રતુંડ અને ઉજ્જ્વળ, સુંદર સૂંઢવાળા; આપના ભાલ પર ત્રિપુંડ તિલક મનને મોહે છે.
Rajata mani muktana ura mala svarna mukuta shira nayana vishala
राजत मणि मुक्तन उर माला । स्वर्ण मुकुट शिर नयन विशाला ॥
Rajata mani muktana ura mala svarna mukuta shira nayana vishala
Meaningઆપના વક્ષ પર મણિ અને મોતીની માળા સુશોભિત છે; શિર પર સ્વર્ણ મુકુટ અને વિશાળ નેત્ર.
Pustaka pani kuthara trishulam modaka bhoga sugandhita phulam
पुस्तक पाणि कुठार त्रिशूलं । मोदक भोग सुगन्धित फूलं ॥
Pustaka pani kuthara trishulam modaka bhoga sugandhita phulam
Meaningહાથમાં પુસ્તક, કુઠાર અને ત્રિશૂલ; મોદકનો ભોગ અને સુગંધિત પુષ્પ.
Sundara pitambara tana sajita charana paduka muni mana rajita
सुन्दर पीताम्बर तन साजित । चरण पादुका मुनि मन राजित ॥
Sundara pitambara tana sajita charana paduka muni mana rajita
Meaningસુંદર પીતાંબરથી શરીર સુસજ્જિત; આપની ચરણ-પાદુકાઓ મુનિઓના મનને આનંદિત કરે છે.
Dhani shiva suvana shadanana bhrata gauri lalana vishva-vikhyata
धनि शिव सुवन षडानन भ्राता । गौरी लालन विश्व-विख्याता ॥
Dhani shiva suvana shadanana bhrata gauri lalana vishva-vikhyata
Meaningધન્ય છો આપ, છ મુખવાળા કાર્તિકેયના ભાઈ અને શિવના પુત્ર; ગૌરીના લાડકા, વિશ્વમાં વિખ્યાત.
Riddhi-siddhi tava chamvara sudhare mushaka vahana sohata dvare
ऋद्धि-सिद्धि तव चंवर सुधारे । मुषक वाहन सोहत द्वारे ॥
Riddhi-siddhi tava chamvara sudhare mushaka vahana sohata dvare
Meaningઋદ્ધિ અને સિદ્ધિ આપ પર રાજસી ચામર ઢોળે છે; આપનું મૂષક વાહન દ્વાર પર શોભા આપે છે.
Kahau janma shubha katha tumhari ati shuchi pavana mamgalakari
कहौ जन्म शुभ कथा तुम्हारी । अति शुची पावन मंगलकारी ॥
Kahau janma shubha katha tumhari ati shuchi pavana mamgalakari
Meaningહવે હું આપના જન્મની મંગલમય કથા કહું છું — અતિ પવિત્ર, પાવન અને સર્વ મંગલ આપનારી.
Eka samaya giriraja kumari putra hetu tapa kinha bhari
एक समय गिरिराज कुमारी । पुत्र हेतु तप कीन्हा भारी ॥
Eka samaya giriraja kumari putra hetu tapa kinha bhari
Meaningએક સમયે પર્વતરાજની પુત્રી (પાર્વતી)એ પુત્રની કામનાથી કઠોર તપ કર્યું.
Bhayo yajna jaba purna anupa taba pahumchyo tuma dhari dvija rupa
भयो यज्ञ जब पूर्ण अनूपा । तब पहुंच्यो तुम धरी द्विज रूपा ॥
Bhayo yajna jaba purna anupa taba pahumchyo tuma dhari dvija rupa
Meaningજ્યારે એ અનુપમ યજ્ઞ પૂર્ણ થયો, ત્યારે આપ બ્રાહ્મણનું રૂપ ધારણ કરી પધાર્યા.
Atithi jani ke gauri sukhari bahuvidhi seva kari tumhari
अतिथि जानी के गौरी सुखारी । बहुविधि सेवा करी तुम्हारी ॥
Atithi jani ke gauri sukhari bahuvidhi seva kari tumhari
Meaningઅતિથિ જાણીને ગૌરી પ્રસન્ન થયાં અને એમણે અનેક રીતે આપની સેવા કરી.
Ati prasanna havai tuma vara dinha matu putra hita jo tapa kinha
अति प्रसन्न हवै तुम वर दीन्हा । मातु पुत्र हित जो तप कीन्हा ॥
Ati prasanna havai tuma vara dinha matu putra hita jo tapa kinha
Meaningઅત્યંત પ્રસન્ન થઈને આપે એ તપનું વરદાન આપ્યું જે એમણે પુત્ર માટે કર્યું હતું:
Milahi putra tuhi, buddhi vishala bina garbha dharana yahi kala
मिलहि पुत्र तुहि, बुद्धि विशाला । बिना गर्भ धारण यहि काला ॥
Milahi putra tuhi, buddhi vishala bina garbha dharana yahi kala
Meaning"તને વિશાળ બુદ્ધિવાળો પુત્ર પ્રાપ્ત થશે — અને આ જ ક્ષણે, ગર્ભ ધારણ કર્યા વગર.
Gananayaka guna jnana nidhana pujita prathama rupa bhagavana
गणनायक गुण ज्ञान निधाना । पूजित प्रथम रूप भगवाना ॥
Gananayaka guna jnana nidhana pujita prathama rupa bhagavana
Meaningએ ગણોનો નાયક, ગુણ અને જ્ઞાનનો ભંડાર, સર્વ દેવોમાં પ્રથમ પૂજ્ય ભગવાન હશે."
Asa kahi antardhana rupa havai palana para balaka svarupa havai
अस कही अन्तर्धान रूप हवै । पालना पर बालक स्वरूप हवै ॥
Asa kahi antardhana rupa havai palana para balaka svarupa havai
Meaningએમ કહીને એ બ્રાહ્મણ અંતર્ધાન થઈ ગયો, અને પારણા પર બાળકનું રૂપ ધારણ કરી લીધું.
Bani shishu rudana jabahim tuma thana lakhi mukha sukha nahim gauri samana
बनि शिशु रुदन जबहिं तुम ठाना । लखि मुख सुख नहिं गौरी समाना ॥
Bani shishu rudana jabahim tuma thana lakhi mukha sukha nahim gauri samana
Meaningજ્યારે શિશુ રૂપે આપે રુદન આરંભ્યું, ત્યારે આપનું મુખ જોઈને ગૌરીનો આનંદ સમાતો ન હતો.
Sakala magana, sukhamamgala gavahim nabha te surana, sumana varshavahim
सकल मगन, सुखमंगल गावहिं । नाभ ते सुरन, सुमन वर्षावहिं ॥
Sakala magana, sukhamamgala gavahim nabha te surana, sumana varshavahim
Meaningસૌ આનંદમાં મગ્ન થઈને સુખ-મંગલના ગીત ગાવા લાગ્યા; આકાશથી દેવો પુષ્પ વરસાવવા લાગ્યા.
Shambhu, uma, bahudana lutavahim sura munijana, suta dekhana avahim
शम्भु, उमा, बहुदान लुटावहिं । सुर मुनिजन, सुत देखन आवहिं ॥
Shambhu, uma, bahudana lutavahim sura munijana, suta dekhana avahim
Meaningશંભુ (શિવ) અને ઉમાએ ઘણું દાન લૂંટાવ્યું; દેવો અને મુનિજનો પુત્રને જોવા આવ્યા.
Lakhi ati ananda mamgala saja dekhana bhi aye shani raja
लखि अति आनन्द मंगल साजा । देखन भी आये शनि राजा ॥
Lakhi ati ananda mamgala saja dekhana bhi aye shani raja
Meaningઆનંદ અને મંગલનો આ ઉત્સવ જોઈને શનિ રાજા પણ દર્શન કરવા આવ્યા.
Nija avaguna guni shani mana mahim balaka, dekhana chahata nahim
निज अवगुण गुनि शनि मन माहीं । बालक, देखन चाहत नाहीं ॥
Nija avaguna guni shani mana mahim balaka, dekhana chahata nahim
Meaningપોતાના દોષને મનમાં સ્મરીને શનિ બાળકને જોવા નહોતા ઇચ્છતા.
Girija kachhu mana bheda badhayo utsava mora, na shani tuhi bhayo
गिरिजा कछु मन भेद बढायो । उत्सव मोर, न शनि तुही भायो ॥
Girija kachhu mana bheda badhayo utsava mora, na shani tuhi bhayo
Meaningગિરિજાના મનમાં કંઈક ભેદ વધ્યો: "મારા ઉત્સવમાં શું શનિને પણ મારા પુત્રને જોવો ન ગમ્યો?"
Kahata lage shani, mana sakuchai ka karihau, shishu mohi dikhai
कहत लगे शनि, मन सकुचाई । का करिहौ, शिशु मोहि दिखाई ॥
Kahata lage shani, mana sakuchai ka karihau, shishu mohi dikhai
Meaningશનિ મનમાં સંકોચ કરતાં કહેવા લાગ્યા: "જો હું બાળકને જોઉં તો શું થશે?"
Nahim vishvasa, uma ura bhayau shani som balaka dekhana kahayau
नहिं विश्वास, उमा उर भयऊ । शनि सों बालक देखन कहयऊ ॥
Nahim vishvasa, uma ura bhayau shani som balaka dekhana kahayau
Meaningઉમાના હૃદયમાં કોઈ શંકા ન ઊઠી; એમણે શનિને બાળકને જોવા કહ્યું.
Padatahim shani driga kona prakasha balaka sira uड़i gayo akasha
पदतहिं शनि दृग कोण प्रकाशा । बालक सिर उड़ि गयो अकाशा ॥
Padatahim shani driga kona prakasha balaka sira uड़i gayo akasha
Meaningજેવી શનિની તિરછી દૃષ્ટિની કિરણ પડી, બાળકનું માથું આકાશમાં ઊડી ગયું.
Girija giri vikala havai dharani so duhkha dasha gayo nahim varani
गिरिजा गिरी विकल हवै धरणी । सो दुःख दशा गयो नहीं वरणी ॥
Girija giri vikala havai dharani so duhkha dasha gayo nahim varani
Meaningગિરિજા વ્યાકુળ થઈને ધરતી પર પડી ગયાં; એ દુખની દશાનું વર્ણન થઈ શકતું નથી.
Hahakara machyau kailasha shani kinhom lakhi suta ko nasha
हाहाकार मच्यौ कैलाशा । शनि कीन्हों लखि सुत को नाशा ॥
Hahakara machyau kailasha shani kinhom lakhi suta ko nasha
Meaningકૈલાસ પર હાહાકાર મચી ગયો — જોવાયું કે શનિએ પુત્રનો નાશ કરી દીધો.
Turata garuड़ chaढ़i vishnu sidhayo kati chakra so gaja sira laye
तुरत गरुड़ चढ़ि विष्णु सिधायो । काटी चक्र सो गज सिर लाये ॥
Turata garuड़ chaढ़i vishnu sidhayo kati chakra so gaja sira laye
Meaningતરત જ વિષ્ણુ ગરુડ પર સવાર થઈને નીકળ્યા; ચક્રથી એક માથું કાપીને હાથીનું માથું લઈ આવ્યા.
Balaka ke dhada़ upara dharayo prana mantra paढ़i shamkara darayo
बालक के धड़ ऊपर धारयो । प्राण मन्त्र पढ़ि शंकर डारयो ॥
Balaka ke dhada़ upara dharayo prana mantra paढ़i shamkara darayo
Meaningએને બાળકના ધડ પર મૂક્યું, અને શંકરે પ્રાણ-મંત્ર વાંચીને એને જીવિત કરી દીધો.
Nama ganesha shambhu taba kinhe prathama pujya buddhi nidhi, vara dinhe
नाम गणेश शम्भु तब कीन्हे । प्रथम पूज्य बुद्धि निधि, वर दीन्हे ॥
Nama ganesha shambhu taba kinhe prathama pujya buddhi nidhi, vara dinhe
Meaningત્યારે શંભુએ એમને ગણેશ નામ આપ્યું, અને પ્રથમ પૂજ્ય હોવા તથા બુદ્ધિના ભંડારનું વરદાન આપ્યું.
Buddhi pariksha jaba shiva kinha prithvi kara pradakshina linha
बुद्धि परीक्षा जब शिव कीन्हा । पृथ्वी कर प्रदक्षिणा लीन्हा ॥
Buddhi pariksha jaba shiva kinha prithvi kara pradakshina linha
Meaningજ્યારે શિવે એમની બુદ્ધિની પરીક્ષા લીધી, ત્યારે બંને ભાઈઓએ પૃથ્વીની પ્રદક્ષિણા કરવાની હતી.
Chale shadanana, bharami bhulai rache baitha tuma buddhi upai
चले षडानन, भरमि भुलाई । रचे बैठ तुम बुद्धि उपाई ॥
Chale shadanana, bharami bhulai rache baitha tuma buddhi upai
Meaningછ મુખવાળા કાર્તિકેય ભ્રમિત થઈને ભટકવા લાગ્યા; પણ આપે એક ચતુર ઉપાય રચી લીધો.
Charana matu-pitu ke dhara linhem tinake sata pradakshina kinhem
चरण मातु-पितु के धर लीन्हें । तिनके सात प्रदक्षिण कीन्हें ॥
Charana matu-pitu ke dhara linhem tinake sata pradakshina kinhem
Meaningઆપે પોતાનાં માતા-પિતાનાં ચરણ પકડ્યાં, અને એમની સાત વાર પ્રદક્ષિણા કરી.
Dhani ganesha kahi shiva hiye harashe nabha te surana sumana bahu barase
धनि गणेश कही शिव हिये हरषे । नभ ते सुरन सुमन बहु बरसे ॥
Dhani ganesha kahi shiva hiye harashe nabha te surana sumana bahu barase
Meaning"ધન્ય છે ગણેશ!" શિવે કહ્યું, એમનું હૃદય આનંદિત થયું; આકાશથી દેવોએ અનેક પુષ્પ વરસાવ્યાં.
Tumhari mahima buddhi baड़ai shesha sahasamukha sake na gai
तुम्हरी महिमा बुद्धि बड़ाई । शेष सहसमुख सके न गाई ॥
Tumhari mahima buddhi baड़ai shesha sahasamukha sake na gai
Meaningઆપની મહિમા અને બુદ્ધિની મહાનતાને સહસ્ર મુખવાળા શેષ પણ ગાઈ ન શક્યા.
Maim matihina malina dukhari karahum kauna vidhi vinaya tumhari
मैं मतिहीन मलीन दुखारी । करहूं कौन विधि विनय तुम्हारी ॥
Maim matihina malina dukhari karahum kauna vidhi vinaya tumhari
Meaningહું મંદબુદ્ધિ, મલિન અને દુખી છું — કઈ રીતે હું આપની યોગ્ય સ્તુતિ કરું?
Bhajata ramasundara prabhudasa jaga prayaga, kakara, durvasa
भजत रामसुन्दर प्रभुदासा । जग प्रयाग, ककरा, दुर्वासा ॥
Bhajata ramasundara prabhudasa jaga prayaga, kakara, durvasa
Meaningપ્રયાગના (કકરા નિવાસી, દુર્વાસા વંશના) રામસુંદર પ્રભુદાસ આપનું ભજન કરે છે.
Aba prabhu daya dina para kijai apani shakti bhakti kuchha dijai
अब प्रभु दया दीना पर कीजै । अपनी शक्ति भक्ति कुछ दीजै ॥
Aba prabhu daya dina para kijai apani shakti bhakti kuchha dijai
Meaningહવે હે પ્રભુ, આ દીન પર દયા કરો; આપની શક્તિ અને ભક્તિમાંથી કંઈક મને પ્રદાન કરો.
Shri ganesha yaha chalisa, patha karai kara dhyana nita nava mamgala griha basai, lahe jagata sanmana
श्री गणेश यह चालीसा, पाठ करै कर ध्यान । नित नव मंगल गृह बसै, लहे जगत सन्मान ॥
Shri ganesha yaha chalisa, patha karai kara dhyana nita nava mamgala griha basai, lahe jagata sanmana
Meaningજે કોઈ આ ગણેશ ચાલીસાનો એકાગ્ર મન અને ધ્યાનથી પાઠ કરે છે — એના ઘરમાં નિત નવું મંગલ વસે છે, અને એ જગતમાં સન્માન પામે છે.
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: Hindu devotional tradition (Chalisa literature)
Author: Unknown (folk composition in the Chalisa tradition)
Period: Medieval period
ગણેશ ચાલીસા ભગવાન ગણેશની જન્મ-કથા માટે અનેક પુરાણ-સ્રોતોમાંથી લેવાઈ છે. આ ચાલીસામાં વર્ણવેલી કથા જણાવે છે કે પાર્વતીએ પુત્ર-પ્રાપ્તિ માટે કઠોર તપ કર્યું, ત્યારે એક દિવ્ય બ્રાહ્મણ (સ્વયં ગણેશ છદ્મ રૂપમાં) પ્રગટ થયા, તેમને આશીર્વાદ આપ્યા અને પછી પારણા પર શિશુ રૂપે પ્રગટ થયા. શિવ પુરાણના અન્ય સંસ્કરણમાં પાર્વતી દ્વારા ચંદનના લેપથી ગણેશની રચનાનું વર્ણન છે. સંસ્કરણ ગમે તે હોય, સૌ આ વાતે સંમત છે કે ગણેશ શિવ-પાર્વતીના પ્રથમ પુત્ર છે અને સૌ દેવો પહેલાં પૂજાવાનું પરમ સ્થાન ધરાવે છે.
Frequently Asked Questions
ગણેશ સૌ દેવો પહેલાં શા માટે પૂજાય છે?▼
ગણેશ ચાલીસાનો પાઠ કરવાનો શ્રેષ્ઠ દિવસ કયો છે?▼
ગણેશને કયા ભોગ પ્રિય છે?▼
ગણેશ ચાલીસા કોણે લખી?▼
શું વિદ્યાર્થીઓ પરીક્ષા પહેલાં ગણેશ ચાલીસા વાંચી શકે?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →