શ્રી ગંગા ચાલીસા — Complete Lyrics
श्री गंगा चालीसा
Sanskrit text with English transliteration and translation
Verse 1
जय जय जय जग पावनी जयति देवसरि गंग ।
जय शिव जटा निवासिनी अनुपम तुंग तरंग ॥
Jaya jaya jaya jaga pavani jayati devasari gamga
Jaya shiva jata nivasini anupama tumga taramga
જય જય જય ગંગે, જગતને પાવન કરનારી, દેવોની નદી! શિવની જટાઓમાં નિવાસ કરનારી, અનુપમ અને ઊંચી તરંગો વાળીને નમન.
Verse 2
जय जग जननि अघ खानी, आनन्द करनि गंग महरानी ।
जय भागीरथि सुरसरि माता, कलिमल मूल दलनि विखयाता ।।
Jaya jaga janani agha khani, ananda karani gamga maharani
Jaya bhagirathi surasari mata, kalimala mula dalani vikhayata
જય જગજ્જનની, પાપોનો નાશ કરનારી, આનંદ આપનારી ગંગા મહારાણી! જય ભાગીરથી, દેવોની સરિ-માતા, કળિયુગના પાપોના મૂળને નષ્ટ કરનારી રૂપે વિખ્યાત.
Verse 3
जय जय जय हनु सुता अघ अननी, भीषम की माता जग जननी ।
धवल कमल दल मम तनु साजे, लखि शत शरद चन्द्र छवि लाजे ।।
Jaya jaya jaya hanu suta agha anani, bhishama ki mata jaga janani
Dhavala kamala dala mama tanu saje, lakhi shata sharada chandra chhavi laje
જય જાહ્નવી, પાપ નાશિની, ભીષ્મની માતા અને જગજ્જનની! તમારું રૂપ કમળોના સમૂહ સમું શ્વેત શોભે છે; તેને જોઈને સો શરદ ચંદ્રોની છબી પણ લજ્જિત થાય છે.
Verse 4
वाहन मकर विमल शुचि सोहै, अमिय कलश कर लखि मन मोहै ।
जडित रत्न कंचन आभूषण, हिय मणि हार, हरणितम दूषण ।।
Vahana makara vimala shuchi sohai, amiya kalasha kara lakhi mana mohai
Jadita ratna kamchana abhushana, hiya mani hara, haranitama dushana
તમારું નિર્મળ, પવિત્ર મગર વાહન શોભે છે; હાથમાં અમૃત કળશ જોઈ મન મોહિત થાય છે. સ્વર્ણ અને જડેલા રત્નોના આભૂષણોથી સજેલાં, વક્ષ પર મણિ-હાર ધારણ કરી, તમે દરેક દોષ અને પાપના અંધકારને હરી લો છો.
Verse 5
जग पावनि त्रय ताप नसावनि, तरल तरंग तंग मन भावनि ।
जो गणपति अति पूज्य प्रधाना, तिहुं ते प्रथम गंग अस्नाना ।।
Jaga pavani traya tapa nasavani, tarala taramga tamga mana bhavani
Jo ganapati ati pujya pradhana, tihum te prathama gamga asnana
જગતની પાવની, ત્રણેય તાપોની નાશિની, તમારી તરલ, ઊઠતી તરંગો મનને ભાવે છે. જે ગણપતિ અતિ પૂજ્ય અને પ્રધાન છે, તેમનાથી પણ પહેલાં ગંગાનું સ્નાન આવે છે.
Verse 6
ब्रह्म कमण्डल वासिनी देवी श्री प्रभु पद पंकज सुख सेवी ।
साठि सहत्र सगर सुत तारयो, गंगा सागर तीरथ धारयो ।।
Brahma kamandala vasini devi shri prabhu pada pamkaja sukha sevi
Sathi sahatra sagara suta tarayo, gamga sagara tiratha dharayo
હે દેવી જે કદી બ્રહ્માના કમંડળમાં નિવાસ કરતાં, જે આનંદપૂર્વક પ્રભુના ચરણ-કમળોની સેવા કરતાં! તમે સગરના સાઠ હજાર પુત્રોનો ઉદ્ધાર કર્યો અને ગંગાસાગર તીર્થની સ્થાપના કરી.
Verse 7
अगम तरंग उठयो मन भावन, लखि तीरथ हरिद्वार सुहावन ।
तीरथ राज प्रयाग अक्षैवट, धरयौ मातु पुनि काशी करवट ।।
Agama taramga uthayo mana bhavana, lakhi tiratha haridvara suhavana
Tiratha raja prayaga akshaivata, dharayau matu puni kashi karavata
તમારી અગમ તરંગો ઊઠે છે, મનને ભાવે છે; જુઓ હરિદ્વારનું સુંદર પાવન તીર્થ. તીર્થરાજ પ્રયાગ અક્ષયવટ સહિત, અને પછી હે માતા, તમે કાશી (વારાણસી) તરફ વળ્યાં.
Verse 8
धनि धनि सुरसरि स्वर्ग की सीढ़ी, तारणि अमित पितृ पद पीढी ।
भागीरथ तप कियो अपारा, दियो ब्रह्म तब सुरसरि धारा ।।
Dhani dhani surasari svarga ki sidha़i, tarani amita pitri pada pidhi
Bhagiratha tapa kiyo apara, diyo brahma taba surasari dhara
ધન્ય ધન્ય હો દેવોની સરિ, સ્વર્ગની સીડી, અગણિત પિતૃઓની પેઢીઓને તારનારી! ભગીરથે અપાર તપ કર્યું, અને ત્યારે બ્રહ્માએ દેવસરિની ધારા છોડી.
Verse 9
जब जग जननी चल्यो लहराई, शंभु जटा महं रह्यो समाई ।
वर्ष पर्यन्त गंग महरानी, रहीं शंभु के जटा भुलानी ।।
Jaba jaga janani chalyo laharai, shambhu jata maham rahyo samai
Varsha paryanta gamga maharani, rahim shambhu ke jata bhulani
જ્યારે જગજ્જનની લહેરાતી વહી, ત્યારે શંભુ (શિવ) ની જટાઓમાં સમાઈ રહી. પૂરા એક વર્ષ સુધી ગંગા મહારાણી શિવની જટાઓમાં ખોવાઈ રહી, ભૂલાઈ રહી.
Verse 10
मुनि भागीरथ शंभुहिं ध्यायो, तब इक बूंद जटा से पायो ।
ताते मातु भई त्रय धारा, मृत्यु लोक, नभ अरु पातारा ।।
Muni bhagiratha shambhuhim dhyayo, taba ika bumda jata se payo
Tate matu bhai traya dhara, mrityu loka, nabha aru patara
મુનિ ભગીરથે શંભુનું ધ્યાન કર્યું, ત્યારે જટાઓમાંથી એક બુંદ પામી. તેમાંથી, હે માતા, તમે ત્રણ ધારાઓ બન્યાં — મૃત્યુ લોક, આકાશ અને પાતાળ માટે.
Verse 11
गई पाताल प्रभावति नामा, मन्दाकिनी गई गगन ललामा ।
मृत्यु लोक जाह्नवी सुहावनि, कलिमल हरणि अगम जग पावनि ।।
Gai patala prabhavati nama, mandakini gai gagana lalama
Mrityu loka jahnavi suhavani, kalimala harani agama jaga pavani
પાતાળમાં તમે ભગવતી નામથી ગયાં; આકાશમાં મંદાકિની, ગગનનું આભૂષણ બની ગયાં. મૃત્યુ લોકમાં તમે સુહાવની જાહ્નવી છો, કળિયુગના મળોને હરનારી, અગમ જગત-પાવની.
Verse 12
धनि मइया तव महिमा भारी, धर्म धुरि कलि कलुष कुठारी ।
मातु प्रभावति धनि मन्दाकिनी, धनि सुरसरित सकल भयनासिनी ।।
Dhani maiya tava mahima bhari, dharma dhuri kali kalusha kuthari
Matu prabhavati dhani mandakini, dhani surasarita sakala bhayanasini
ધન્ય માતા, તમારી મહિમા મહાન છે, ધર્મની ધરી, કળિયુગના કલુષને કાપનારી કુઠારી. માતા ભગવતી ધન્ય, મંદાકિની ધન્ય; ધન્ય દેવસરિ, સમસ્ત ભયની નાશિની.
Verse 13
पान करत निर्मल गंगाजल, पावत मन इच्छित अनन्त फल ।
पूरब जन्म पुण्य जब जागत, तबहिं ध्यान गंगा महं लागत ।।
Pana karata nirmala gamgajala, pavata mana ichchhita ananta phala
Puraba janma punya jaba jagata, tabahim dhyana gamga maham lagata
નિર્મળ ગંગાજળનું પાન કરવાથી અનંત ફળ, મનની દરેક ઇચ્છા પ્રાપ્ત થાય છે. પૂર્વ જન્મોનું પુણ્ય જ્યારે જાગે છે, ત્યારે જ મન ગંગાના ધ્યાનમાં લાગે છે.
Verse 14
जई पगु सुरसरि हेतु उठावहिं, तइ जगि अश्वमेध फल पावहिं ।
महा पतित जिन काहु न तारे, तिन तारे इक नाम तिहारे ।।
Jai pagu surasari hetu uthavahim, tai jagi ashvamedha phala pavahim
Maha patita jina kahu na tare, tina tare ika nama tihare
જે પણ પગ દેવસરિ માટે ઊઠાવાય છે, તેમનાથી આ જગતમાં અશ્વમેધ યજ્ઞનું ફળ મળે છે. જે મહાપાપીઓને કોઈ ન તારી શક્યું, તેમને તમારા એક નામે તારી દીધા.
Verse 15
शत योजनहू से जो ध्यावहिं, निश्चय विष्णु लोक पद पावहिं ।
नाम भजत अगणित अघ नाशै, विमल ज्ञान बल बुद्धि प्रकाशै ।।
Shata yojanahu se jo dhyavahim, nishchaya vishnu loka pada pavahim
Nama bhajata aganita agha nashai, vimala jnana bala buddhi prakashai
જે સો યોજન દૂરથી પણ તમારું ધ્યાન કરે છે, તે નિશ્ચય જ વિષ્ણુ લોકનું પદ પામે છે. તમારું નામ જપવાથી અગણિત પાપ નષ્ટ થાય છે અને નિર્મળ જ્ઞાન, બળ તથા બુદ્ધિ પ્રકાશિત થાય છે.
Verse 16
जिमि धन मूल धर्म अरु दाना, धर्म मूल गंगाजल पाना ।
तव गुण गुणन करत सुख भाजत, गृह गृह सम्पत्ति सुमति विराजत ।।
Jimi dhana mula dharma aru dana, dharma mula gamgajala pana
Tava guna gunana karata sukha bhajata, griha griha sampatti sumati virajata
જેમ ધન ધર્મ અને દાનનું મૂળ છે, તેમ ગંગાજળનું પાન ધર્મનું મૂળ છે. તમારા ગુણોનું ગુણગાન કરવાથી દુઃખ ભાગી જાય છે; ઘરઘરમાં સંપત્તિ અને સુમતિ વિરાજે છે.
Verse 17
गंगहिं नेम सहित निज ध्यावत, दुर्जनहूं सज्जन पद पावत ।
बुद्धिहीन विद्या बल पावै, रोगी रोग मुक्त ह्वै जावै ।।
Gamgahim nema sahita nija dhyavata, durjanahum sajjana pada pavata
Buddhihina vidya bala pavai, rogi roga mukta hvai javai
જે દૃઢ નિયમ સહિત ગંગાનું ધ્યાન કરે છે, દુર્જન પણ સજ્જનનું પદ પામે છે. બુદ્ધિહીન વિદ્યાનું બળ પામે છે, અને રોગી રોગથી મુક્ત થઈ જાય છે.
Verse 18
गंगा गंगा जो नर कहहीं, भूखे नंगे कबहूं न रहहीं ।
निकसत की मुख गंगा माई, श्रवण दाबि यम चलहिं पराई ।।
Gamga gamga jo nara kahahim, bhukhe namge kabahum na rahahim
Nikasata ki mukha gamga mai, shravana dabi yama chalahim parai
જે નર 'ગંગા ગંગા' કહે છે, તે કદી ભૂખ્યા-નાગા રહેતા નથી. મુખથી 'ગંગા માઈ' નીકળતાં જ, યમ કાન દાબીને ભાગી જાય છે.
Verse 19
महां अधिन अधमन कहं तारें, भए नर्क के बन्द किवारे ।
जो नर जपै गंग शत नामा, सकल सिद्ध पूरण ह्वै कामा ।।
Maham adhina adhamana kaham tarem, bhae narka ke banda kivare
Jo nara japai gamga shata nama, sakala siddha purana hvai kama
તમે મહાન અધમ અને પતિતોને પણ તારી દો છો; તેમના માટે નરકના દ્વાર બંધ થઈ જાય છે. જે નર ગંગાના સો નામ જપે છે, તેના સૌ કાર્ય સિદ્ધ અને પૂર્ણ થઈ જાય છે.
Verse 20
सब सुख भोग परम पद पावहिं, आवागमन रहित ह्वै जावहिं ।
धनि मइया सुरसरि सुखदैनी, धनि धनि तीरथ राज त्रिवेणी ।।
Saba sukha bhoga parama pada pavahim, avagamana rahita hvai javahim
Dhani maiya surasari sukhadaini, dhani dhani tiratha raja triveni
તેઓ સૌ સુખ ભોગવે છે અને પરમ પદ પામે છે, આવાગમન (જન્મ-મૃત્યુ) થી રહિત થઈ જાય છે. ધન્ય માતા દેવસરિ, સુખ આપનારી; ધન્ય ધન્ય તીર્થરાજ ત્રિવેણી.
Verse 21
ककरा ग्राम ऋषि दुर्वासा, सुन्दरदास गंगा कर दासा ।
जो यह पढ़ै गंगा चालीसा, मिलै भक्ति अविरल वागीसा ।।
Kakara grama rishi durvasa, sundaradasa gamga kara dasa
Jo yaha padha़ai gamga chalisa, milai bhakti avirala vagisa
કકરા ગ્રામમાં, ઋષિ દુર્વાસાના સ્થાને, સુંદરદાસ ગંગાના દાસ છે. જે આ ગંગા ચાલીસા વાંચે છે, તેને અવિરલ ભક્તિ અને વાણીના સ્વામી (વાગીશ) ની કૃપા મળે છે.
Want to understand every word?
Read Word-by-Word Meaning →