ગતં શોકો ન કર્તવ્યો (વીતેલા પર શોક ન કરો) — Word-by-Word Meaning
गतं शोको न कर्तव्यो
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
गतम्
gatam
જે વીતી ગયું, ભૂતકાળ
शोकः
śokaḥ
શોક, દુઃખ, વિલાપ
न कर्तव्यः
na kartavyaḥ
ન કરવું જોઈએ / (શોક) ન કરવો જોઈએ
भविष्यम्
bhaviṣyam
ભવિષ્ય, જે હજુ આવનાર છે
न एव
na eva
બિલકુલ નહીં, ક્યારેય નહીં
चिन्तयेत्
cintayet
ચિંતા કરવી જોઈએ / વિચારતા રહેવું જોઈએ
वर्तमानेन
vartamānena
વર્તમાન સાથે
कालेन
kālena
કાળ, સમય
वर्तयन्ति
vartayanti
જીવે છે, ચાલતા રહે છે, પોતાનું જીવન વ્યતીત કરે છે
विचक्षणाः
vicakṣaṇāḥ
બુદ્ધિમાન, વિવેકી, સ્પષ્ટ દૃષ્ટિવાળા
Complete Translation
જે વીતી ગયું તેનો શોક ન કરવો જોઈએ, અને જે આવનાર છે તેની ચિંતા પણ ન કરવી જોઈએ; બુદ્ધિમાન લોકો કેવળ વર્તમાન કાળમાં જ પોતાનું જીવન વ્યતીત કરે છે. સ્થિર મનનું રહસ્ય ચાણક્ય શીખવે છે — વીતેલાનો પશ્ચાત્તાપ અને આવનારની ચિંતા છોડીને જીવનના વર્તમાન ક્ષણમાં સંપૂર્ણપણે કર્મ કરવું.
Origin & History
Source: Chanakya Niti
Author: Chanakya (Vishnugupta / Kautilya)
Period: Ancient India (c. 4th–3rd century BCE)
ચાણક્ય, જેમની સલાહે એક સામ્રાજ્ય ઊભું કર્યું, જાણતા હતા કે મહાન કાર્યો માટે પશ્ચાત્તાપ કે ભયથી અણઢંકાયેલું મન જોઈએ. આ શ્લોક એ વ્યાવહારિક જ્ઞાનને પ્રતિબિંબિત કરે છે: તે વિચક્ષણ — સ્પષ્ટ દૃષ્ટિવાળા — ને એવા તરીકે દર્શાવે છે જે ન તો ભૂતકાળનો શોક કરે છે, ન ભવિષ્યથી ડરે છે, પરંતુ પોતાને સંપૂર્ણપણે વર્તમાનને સમર્પિત કરી દે છે, અને એ રીતે સ્પષ્ટતા અને શાંતિથી કર્મ કરે છે.
Frequently Asked Questions
'ગતં શોકો ન કર્તવ્યઃ' ક્યાંથી આવે છે?▼
આ ચાણક્ય નીતિ (નીતિ દર્પણ)નો એક પ્રસિદ્ધ શ્લોક છે, જે ચાણક્ય (કૌટિલ્ય / વિષ્ણુગુપ્ત) — નીતિ, રાજનીતિ અને વ્યાવહારિક જ્ઞાનના પ્રાચીન ભારતીય આચાર્ય — ને આરોપિત સૂક્તિઓનો સંગ્રહ છે.
આ શ્લોકનો કેન્દ્રીય બોધ શું છે?▼
કે બુદ્ધિમાન ન તો ભૂતકાળનો શોક કરે છે, ન ભવિષ્યની ચિંતા, પરંતુ વર્તમાનમાં સંપૂર્ણપણે જીવે છે. પશ્ચાત્તાપ અને ચિંતા છોડીને મનને સ્પષ્ટ અને સ્થિર રાખે છે, જે શાંતિ અને અસરકારક કર્મ બંનેનો પાયો છે.
આ શ્લોક રોજિંદા જીવનમાં કેવી રીતે ઉપયોગી છે?▼
આ અતિવિચાર માટેનો એક સંક્ષિપ્ત ઉપચાર છે. જ્યારે મન જૂના દુઃખો કે ભવિષ્યના ભયમાં ખેંચાય છે, ત્યારે આ શ્લોકને યાદ કરવાથી ધ્યાન વર્તમાનમાં પાછું લાવવામાં મદદ મળે છે, જ્યાં જ જીવન ખરેખર જીવી શકાય છે અને યોગ્ય કર્મ કરી શકાય છે.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →