ગોવિંદાષ્ટકમ્ (સત્યં જ્ઞાનમનંતં નિત્યમ્) PDF

सत्यं ज्ञानमनन्तं नित्यमनाकाशं परमाकाशं गोष्ठप्राङ्गणरिङ्खणलोलमनायासं परमायासम् । मायाकल्पितनानाकारमनाकारं भुवनाकारं क्ष्मायानाथमनाथं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ १ ॥

Satyam jnanamanantam nityamanakasham paramakasham Goshthaprangana-rinkhana-lolamanayasam paramayasam | Maya-kalpita-nanakaramanakaram bhuvanakaram Kshmayanathamanatham pranamata govindam paramanandam || 1 ||

ગોવિંદને, પરમાનંદને પ્રણામ કરો — જે સત્ય, જ્ઞાન, અનંત અને નિત્ય છે; જે આકાશથી અબદ્ધ હોવા છતાં પરમ આકાશ છે; જે અનાયાસે જ ગોષ્ઠના આંગણમાં ભાંખોડિયાં ભરતાં આનંદ પામે છે, છતાં પરમ સાધનાનું લક્ષ્ય છે; જે માયારચિત અનેક રૂપોમાં પ્રગટ થઈને પણ સ્વયં નિરાકાર છે, જેનું સ્વરૂપ જ સમસ્ત ભુવન છે; જે પૃથ્વીના નાથ છે પણ જેનો કોઈ નાથ નથી.

मृत्स्नामत्सीहेति यशोदाताडनशैशवसन्त्रासं व्यादितवक्त्रालोकितलोकालोकचतुर्दशलोकालिम् । लोकत्रयपुरमूलस्तम्भं लोकालोकमनालोकं लोकेशं परमेशं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ २ ॥

Mritsnamatsiheti yashodatadana-shaishavasantrasam Vyadita-vaktraalokita-lokaaloka-chaturdashalokalim | Lokatraya-pura-mulastambham lokalokamanalokam Lokesham paramesham pranamata govindam paramanandam || 2 ||

ગોવિંદને, પરમાનંદને પ્રણામ કરો — જે 'તેં માટી ખાધી છે' એ યશોદાના ઠપકાથી બાળકરૂપે ભયભીત થયા, અને જેના ખુલ્લા મુખમાં યશોદાએ ચૌદે લોક જોયા; જે ત્રણે લોકના નગરોના મૂળ સ્તંભ છે; જે દૃશ્ય હોવા છતાં અદૃશ્ય છે, લોકેશ અને પરમેશ છે.

त्रैविष्टपरिपुवीरघ्नं क्षितिभारघ्नं भवरोगघ्नं कैवल्यं नवनीताहारमनाहारं भुवनाहारम् । वैमल्यस्फुटचेतोवृत्तिविशेषाभासमनाभासं शैवं केवलशान्तं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ ३ ॥

Traivishtaparipuviraghnam kshitibharaghnam bhavarogaghnam Kaivalyam navanitaharamanaharam bhuvanaharam | Vaimalya-sphuta-cheto-vritti-visheshabhasamanabhasam Shaivam kevalashantam pranamata govindam paramanandam || 3 ||

ગોવિંદને, પરમાનંદને પ્રણામ કરો — જે દેવશત્રુ વીરોના સંહારક, પૃથ્વીના ભાર અને ભવરોગના નાશક છે; જે કૈવલ્યસ્વરૂપ છે, તાજું માખણ ખાતાં છતાં અનાહાર છે, કેમ કે તેઓ જ ભુવનોના આધાર છે; જે નિર્મળ ચિત્તવૃત્તિરૂપે પ્રગટ થઈને પણ સ્વયં અનાભાસ છે, શિવ, કેવલ અને શાંત છે.

गोपालं भूलीलाविग्रहगोपालं कुलगोपालं गोपीखेलनगोवर्धनधृतिलीलालालितगोपालम् । गोभिर्निगदितगोविन्दस्फुटनामानं बहुनामानं गोपीगोचरदूरं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ ४ ॥

Gopalam bhulilavigrahagopalam kulagopalam Gopikhelana-govardhanadhritilila-lalitagopalam | Gobhirnigaditagovindasphutanaamanam bahunaamanam Gopigocharaduram pranamata govindam paramanandam || 4 ||

ગોવિંદને, પરમાનંદને પ્રણામ કરો — જે ગોપાલ છે, ભૂલોકની લીલા માટે ગોપ-રૂપધારી, કુળના ગોપાલ; જેમણે ગોપીઓ સાથે ખેલમાં ગોવર્ધન ધારણની લીલાથી ગોપાલોને આનંદિત કર્યા; જેના સ્પષ્ટ નામ 'ગોવિંદ'ને ગાયો પણ રંભીને પોકારે છે, જે બહુનામ છે, છતાં ગોપીઓની દૃષ્ટિથી પણ પર છે.

गोपीमण्डलगोष्ठीभेदं भेदावस्थमभेदाभं शश्वद्गोखुरनिर्धूतोद्गतधूलीधूसरसौभाग्यम् । श्रद्धाभक्तिगृहीतानन्दमचिन्त्यं चिन्तितसद्भावं चिन्तामणिमहिमानं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ ५ ॥

Gopimandalagoshthibhedam bhedavasthamabhedabham Shashvadgokhuranirdhutodgatadhulidhusarasaubhagyam | Shraddhabhaktigrihitanandamachintyam chintitasadbhavam Chintamanimahimanam pranamata govindam paramanandam || 5 ||

ગોવિંદને, પરમાનંદને પ્રણામ કરો — જે ગોપીમંડળોમાં ભિન્ન-ભિન્ન દેખાઈને પણ અભિન્ન છે; જેનું સૌભાગ્ય ગાયોના ખરીઓથી સદા ઊડતી ધૂળથી ધૂસરિત છે; જેનો આનંદ શ્રદ્ધા અને ભક્તિથી જ ગ્રહણ થાય છે, જે અચિંત્ય હોવા છતાં સત્પુરુષો વડે ચિંતિત સદ્ભાવ છે, ચિંતામણિ સમાન મહિમાવાન છે.

स्नानव्याकुलयोषिद्वस्त्रमुपादायागमुपारूढं व्यादित्सन्तीरथ दिग्वस्त्रा दातुमुपाकर्षन्तं ताः । निर्धूतद्वयशोकविमोहं बुद्धं बुद्धेरन्तःस्थं सत्तामात्रशरीरं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ ६ ॥

Snanavyakulayoshidvastramupadayagamuparudham Vyaditsantiratha digvastra datumupakarshantam tah | Nirdhutadvayashokavimoham buddham buddherantahstham Sattamatrashariram pranamata govindam paramanandam || 6 ||

ગોવિંદને, પરમાનંદને પ્રણામ કરો — જે સ્નાનમાં વ્યસ્ત ગોપીઓના વસ્ત્ર લઈને વૃક્ષ પર ચઢી ગયા, અને જ્યારે તેઓ નગ્ન થઈને આવી ત્યારે વસ્ત્ર દેવા તેમને પાસે બોલાવી; જે શોક અને મોહના દ્વંદ્વથી રહિત બુદ્ધસ્વરૂપ છે, બુદ્ધિની અંદર સ્થિત છે, જેનું શરીર કેવળ સત્તામાત્ર છે.

कान्तं कारणकारणमादिमनादिं कालमनाभासं कालिन्दीगतकालियशिरसि मुहुर्नृत्यन्तं नृत्यन्तम् । कालं कालकलातीतं कलिताशेषं कलिदोषघ्नं कालत्रयगतिहेतुं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ ७ ॥

Kantam karanakaranamadimanadim kalamanabhasam Kalindigatakaliyashirasi muhurnrityantam nrityantam | Kalam kalakalatitam kalitaasesham kalidoshaghnam Kalatrayagatihetum pranamata govindam paramanandam || 7 ||

ગોવિંદને, પરમાનંદને પ્રણામ કરો — જે કાંત, કારણોના કારણ, અનાદિના પણ આદિ, સ્વયં કાળ હોવા છતાં અનાભાસ છે; જે યમુનામાં કાલિયના માથા પર વારંવાર નૃત્ય કરે છે; જે કાળકળાઓથી અતીત કાળ છે, સમસ્તને વ્યાપ્ત કરનાર, કળિયુગના દોષોના નાશક, ત્રણે કાળની ગતિના હેતુ છે.

वृन्दावनभुवि वृन्दारकगणवृन्दाराधितवन्द्यायं कुन्दाभामलमन्दस्मेरसुधानन्दं सुहृदानन्दम् । वन्द्याशेषमहामुनिमानसवन्द्यानन्दपदद्वन्द्वं वन्द्याशेषगुणाब्धिं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ ८ ॥

Vrindavanabhuvi vrindarakaganavrindaradhitavandyayam Kundabhaamalamandasmera-sudhanandam suhridanandam | Vandyaasheshamahamunimanasavandyanandapadadvandvam Vandyaasheshagunabdhim pranamata govindam paramanandam || 8 ||

ગોવિંદને, પરમાનંદને પ્રણામ કરો — જે વૃંદાવનની ભૂમિમાં દેવગણોના સમૂહો વડે આરાધિત અને વંદનીય છે; જેનું મંદ અને કુંદ-પુષ્પ સમું નિર્મળ સુધામય સ્મિત આનંદદાયી છે, જે સુહૃદોના આનંદ છે; જેના આનંદમય ચરણયુગલ સમસ્ત મહામુનિઓના મનમાં વંદનીય છે, જે સમસ્ત વંદનીય ગુણોના સાગર છે.

गोविन्दाष्टकमेतदधीते गोविन्दार्पितचेता यो गोविन्दाच्युत माधव विष्णो गोकुलनायक कृष्णेति । गोविन्दाङ्घ्रिसरोजध्यानसुधाजलधौतसमस्ताघो गोविन्दं परमानन्दामृतमन्तःस्थं स तमभ्येति ॥

Govindashtakametadadhite govindarpitacheta yo Govindachyuta madhava vishno gokulanayaka krishneti | Govindanghrisarojadhyanasudhajaladhautasamastagho Govindam paramanandamritamantahstham sa tamabhyeti ||

જે ભક્ત ગોવિંદમાં ચિત્ત અર્પીને આ ગોવિંદાષ્ટકનો પાઠ કરે છે, 'ગોવિંદ! અચ્યુત! માધવ! વિષ્ણો! ગોકુલનાયક! કૃષ્ણ!' પોકારતાં — ગોવિંદના ચરણકમળોના ધ્યાનરૂપી સુધાસાગરમાં જેના સમસ્ત પાપ ધોવાઈ જાય છે — તે અંતઃસ્થિત તે પરમાનંદામૃતસ્વરૂપ ગોવિંદને પ્રાપ્ત કરે છે.