હનુમાન ચાલીસા Meaning — Line by Line
हनुमान चालीसा
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of હનુમાન ચાલીસા with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
Jump to a verse ▾
- Doha 1. Shri Guru Charan Saroj Raj, Nij Manu Mukuru Sudhari.
- Doha 2. Buddhiheen Tanu Jaanike, Sumirau Pavan-Kumar.
- Chaupai 1. Jai Hanuman Gyan Gun Sagar.
- Chaupai 2. Ram Doot Atulit Bal Dhama.
- Chaupai 3. Mahabir Bikram Bajrangi.
- Chaupai 4. Kanchan Baran Biraj Subesa.
- Chaupai 5. Hath Bajra Au Dhwaja Birajai.
- Chaupai 6. Shankar Suvan Kesarinandan.
- Chaupai 7. Vidyavan Guni Ati Chatur.
- Chaupai 8. Prabhu Charitra Sunibe Ko Rasiya.
- Chaupai 9. Sukshma Roop Dhari Siyahi Dikhava.
- Chaupai 10. Bheem Roop Dhari Asur Sanhare.
- Chaupai 11. Laay Sajeevan Lakhan Jiyaye.
- Chaupai 12. Raghupati Keenhi Bahut Badai.
- Chaupai 13. Sahas Badan Tumharo Jas Gavai.
- Chaupai 14. Sanakadik Brahmadi Muneesa.
- Chaupai 15. Jam Kuber Digpal Jahan Te.
- Chaupai 16. Tum Upkar Sugrivahi Keenha.
- Chaupai 17. Tumharo Mantra Vibheeshan Mana.
- Chaupai 18. Jug Sahastra Jojan Par Bhanu.
- Chaupai 19. Prabhu Mudrika Meli Mukh Mahi.
- Chaupai 20. Durgam Kaj Jagat Ke Jete.
- Chaupai 21. Ram Duare Tum Rakhware.
- Chaupai 22. Sab Sukh Lahai Tumhari Sarna.
- Chaupai 23. Apan Tej Samharo Aapai.
- Chaupai 24. Bhoot Pishach Nikat Nahi Aavai.
- Chaupai 25. Nase Rog Harai Sab Peera.
- Chaupai 26. Sankat Te Hanuman Chhudavai.
- Chaupai 27. Sab Par Ram Tapasvi Raja.
- Chaupai 28. Aur Manorath Jo Koi Lavai.
- Chaupai 29. Charon Jug Partap Tumhara.
- Chaupai 30. Sadhu Sant Ke Tum Rakhware.
- Chaupai 31. Ashta Siddhi Nau Nidhi Ke Data.
- Chaupai 32. Ram Rasayan Tumhare Pasa.
- Chaupai 33. Tumhare Bhajan Ram Ko Pavai.
- Chaupai 34. Ant Kaal Raghubar Pur Jai.
- Chaupai 35. Aur Devata Chitt Na Dharai.
- Chaupai 36. Sankat Katai Mitai Sab Peera.
- Chaupai 37. Jai Jai Jai Hanuman Gosai.
- Chaupai 38. Jo Sat Bar Path Kar Koi.
- Chaupai 39. Jo Yah Padhai Hanuman Chalisa.
- Chaupai 40. Tulsidas Sada Hari Chera.
- Closing Doha. Pavan Tanay Sankat Haran, Mangal Murti Roop.
Shri Guru Charan Saroj Raj, Nij Manu Mukuru Sudhari.
श्रीगुरु चरन सरोज रज, निज मनु मुकुरु सुधारि। बरनउँ रघुबर बिमल जसु, जो दायकु फल चारि॥
Shri Guru Charan Saroj Raj, Nij Manu Mukuru Sudhari. Baranau Raghubar Bimal Jasu, Jo Dayaku Phal Chari.
Meaningમારા ગુરુના ચરણકમળોની ધૂળથી મન રૂપી દર્પણને સ્વચ્છ કરીને, હું શ્રીરામના એ નિર્મળ યશનું વર્ણન કરું છું, જે જીવનનાં ચારે ફળ પ્રદાન કરે છે.
Buddhiheen Tanu Jaanike, Sumirau Pavan-Kumar.
बुद्धिहीन तनु जानिके, सुमिरौं पवन-कुमार। बल बुद्धि बिद्या देहु मोहिं, हरहु कलेस बिकार॥
Buddhiheen Tanu Jaanike, Sumirau Pavan-Kumar. Bal Buddhi Vidya Dehu Mohi, Harahu Kalesh Bikaar.
Meaningમારા શરીરને બુદ્ધિહીન જાણીને, હું પવનપુત્રનું સ્મરણ કરું છું. મને બળ, બુદ્ધિ અને વિદ્યા આપો, અને મારા સમસ્ત ક્લેશ અને વિકાર દૂર કરો.
Jai Hanuman Gyan Gun Sagar.
जय हनुमान ज्ञान गुन सागर। जय कपीस तिहुँ लोक उजागर॥
Jai Hanuman Gyan Gun Sagar. Jai Kapis Tihun Lok Ujagar.
Meaningહે હનુમાન, જ્ઞાન અને ગુણના સાગર, તમારો જય હો. હે વાનરોના સ્વામી, ત્રણે લોકના પ્રકાશક, તમારો જય હો.
Ram Doot Atulit Bal Dhama.
राम दूत अतुलित बल धामा। अंजनि-पुत्र पवनसुत नामा॥
Ram Doot Atulit Bal Dhama. Anjani-Putra Pavansut Nama.
Meaningરામના દૂત, અતુલનીય બળના ધામ. અંજની-પુત્ર અને પવનસુત નામથી વિખ્યાત.
Mahabir Bikram Bajrangi.
महाबीर बिक्रम बजरंगी। कुमति निवार सुमति के संगी॥
Mahabir Bikram Bajrangi. Kumati Nivar Sumati Ke Sangi.
Meaningમહાન વીર, વજ્ર સમાન બળશાળી. કુબુદ્ધિનો નાશ કરનાર, સુબુદ્ધિના સાથી.
Kanchan Baran Biraj Subesa.
कंचन बरन बिराज सुबेसा। कानन कुंडल कुंचित केसा॥
Kanchan Baran Biraj Subesa. Kanan Kundal Kunchit Kesa.
Meaningસ્વર્ણ વર્ણના, સુંદર વેશથી શોભતા. કાનમાં કુંડળ અને વાંકડિયા કેશ.
Hath Bajra Au Dhwaja Birajai.
हाथ बज्र औ ध्वजा बिराजै। काँधे मूँज जनेऊ साजै॥
Hath Bajra Au Dhwaja Birajai. Kandhe Moonj Janeu Sajai.
Meaningહાથમાં વજ્ર અને ધ્વજા શોભે છે. ખભા પર મૂંજના જનોઈની શોભા.
Shankar Suvan Kesarinandan.
संकर सुवन केसरीनंदन। तेज प्रताप महा जग बंदन॥
Shankar Suvan Kesarinandan. Tej Pratap Maha Jag Bandan.
Meaningશિવના અવતાર, કેસરીના આનંદ. તમારું તેજ અને પ્રતાપ સમસ્ત સંસારમાં વંદનીય છે.
Vidyavan Guni Ati Chatur.
विद्यावान गुनी अति चातुर। राम काज करिबे को आतुर॥
Vidyavan Guni Ati Chatur. Ram Kaj Karibe Ko Aatur.
Meaningવિદ્યાવાન, ગુણવાન અને અત્યંત ચતુર. રામનું કાર્ય કરવા સદા આતુર.
Prabhu Charitra Sunibe Ko Rasiya.
प्रभु चरित्र सुनिबे को रसिया। राम लखन सीता मन बसिया॥
Prabhu Charitra Sunibe Ko Rasiya. Ram Lakhan Sita Man Basiya.
Meaningતમે પ્રભુનાં ચરિત્ર સાંભળવામાં આનંદ લો છો. રામ, લક્ષ્મણ અને સીતા તમારા હૃદયમાં વસે છે.
Sukshma Roop Dhari Siyahi Dikhava.
सूक्ष्म रूप धरि सियहिं दिखावा। बिकट रूप धरि लंक जरावा॥
Sukshma Roop Dhari Siyahi Dikhava. Bikat Roop Dhari Lanka Jarava.
Meaningસૂક્ષ્મ રૂપ ધારણ કરી તમે સીતા સમક્ષ પ્રગટ થયા. વિકટ રૂપ ધારણ કરી તમે લંકા બાળી.
Bheem Roop Dhari Asur Sanhare.
भीम रूप धरि असुर संहारे। रामचंद्र के काज सवाँरे॥
Bheem Roop Dhari Asur Sanhare. Ramachandra Ke Kaj Savare.
Meaningવિશાળ રૂપ ધારણ કરી તમે અસુરોનો સંહાર કર્યો. તમે શ્રીરામનાં સમસ્ત કાર્ય સંવાર્યાં.
Laay Sajeevan Lakhan Jiyaye.
लाय सजीवन लखन जियाये। श्रीरघुबीर हरषि उर लाये॥
Laay Sajeevan Lakhan Jiyaye. Shri Raghubir Harashi Ur Laye.
Meaningસંજીવની લાવીને તમે લક્ષ્મણને જીવિત કર્યા. શ્રીરઘુવીરે હર્ષિત થઈ તમને હૃદયે લગાવ્યા.
Raghupati Keenhi Bahut Badai.
रघुपति कीन्हीं बहुत बड़ाई। तुम मम प्रिय भरतहि सम भाई॥
Raghupati Keenhi Bahut Badai. Tum Mam Priya Bharatahi Sam Bhai.
Meaningરઘુપતિએ તમારી ખૂબ પ્રશંસા કરી, એમ કહીને: તમે મને ભરત ભાઈ સમાન પ્રિય છો.
Sahas Badan Tumharo Jas Gavai.
सहस बदन तुम्हरो जस गावैं। अस कहि श्रीपति कंठ लगावैं॥
Sahas Badan Tumharo Jas Gavai. As Kahi Shripati Kanth Lagavai.
Meaningસહસ્ર મુખવાળા શેષ તમારો યશ ગાય છે. એમ કહીને શ્રીપતિએ તમને કંઠે લગાવ્યા.
Sanakadik Brahmadi Muneesa.
सनकादिक ब्रह्मादि मुनीसा। नारद सारद सहित अहीसा॥
Sanakadik Brahmadi Muneesa. Narad Sarad Sahit Aheesa.
Meaningસનક આદિ ઋષિ, બ્રહ્મા આદિ દેવતા, નારદ, સરસ્વતી અને શેષનાગ — સૌ તમારી સ્તુતિ કરે છે.
Jam Kuber Digpal Jahan Te.
जम कुबेर दिगपाल जहाँ ते। कबि कोबिद कहि सकें कहाँ ते॥
Jam Kuber Digpal Jahan Te. Kabi Kobid Kahi Sake Kahan Te.
Meaningયમ, કુબેર અને દિશાઓના રક્ષક — કવિ અને વિદ્વાન પણ તમારા યશનું પૂર્ણ વર્ણન કરી શકતા નથી.
Tum Upkar Sugrivahi Keenha.
तुम उपकार सुग्रीवहिं कीन्हा। राम मिलाय राज पद दीन्हा॥
Tum Upkar Sugrivahi Keenha. Ram Milay Raj Pad Deenha.
Meaningતમે સુગ્રીવ પર મોટો ઉપકાર કર્યો. તેને રામ સાથે મેળવી રાજપદ અપાવ્યું.
Tumharo Mantra Vibheeshan Mana.
तुम्हरो मंत्र विभीषन माना। लंकेश्वर भए सब जग जाना॥
Tumharo Mantra Vibheeshan Mana. Lankeshwar Bhaye Sab Jag Jana.
Meaningવિભીષણે તમારો મંત્ર (સલાહ) માન્યો. આખું જગત જાણે છે કે તે લંકાનો સ્વામી બન્યો.
Jug Sahastra Jojan Par Bhanu.
जुग सहस्र जोजन पर भानू। लील्यो ताहि मधुर फल जानू॥
Jug Sahastra Jojan Par Bhanu. Leelyo Tahi Madhur Phal Janu.
Meaningહજારો યોજન દૂર રહેલા સૂર્યને — તમે મધુર ફળ સમજીને ગળી ગયા.
Prabhu Mudrika Meli Mukh Mahi.
प्रभु मुद्रिका मेलि मुख माहीं। जलधि लाँघि गये अचरज नाहीं॥
Prabhu Mudrika Meli Mukh Mahi. Jaladhi Langhi Gaye Acharaj Nahi.
Meaningપ્રભુની વીંટી મુખમાં રાખીને, તમે સમુદ્ર ઓળંગી ગયા — એમાં કોઈ આશ્ચર્ય નથી.
Durgam Kaj Jagat Ke Jete.
दुर्गम काज जगत के जेते। सुगम अनुग्रह तुम्हरे तेते॥
Durgam Kaj Jagat Ke Jete. Sugam Anugrah Tumhare Tete.
Meaningસંસારનાં સમસ્ત દુર્ગમ કાર્ય તમારી કૃપાથી સુગમ થઈ જાય છે.
Ram Duare Tum Rakhware.
राम दुआरे तुम रखवारे। होत न आज्ञा बिनु पैसारे॥
Ram Duare Tum Rakhware. Hot Na Aagya Binu Paisare.
Meaningતમે રામના દ્વારના રક્ષક છો. તમારી અનુમતિ વિના કોઈ પ્રવેશ કરી શકતું નથી.
Sab Sukh Lahai Tumhari Sarna.
सब सुख लहैं तुम्हारी सरना। तुम रक्षक काहू को डर ना॥
Sab Sukh Lahai Tumhari Sarna. Tum Rakshak Kahu Ko Dar Na.
Meaningજે તમારી શરણ લે છે, તેમને સમસ્ત સુખ પ્રાપ્ત થાય છે. તમે રક્ષક હો તો કોઈનો ભય નથી.
Apan Tej Samharo Aapai.
आपन तेज सम्हारो आपै। तीनों लोक हाँक तें काँपै॥
Apan Tej Samharo Aapai. Teenon Lok Hank Te Kanpai.
Meaningતમારા તેજને તમે જ સંભાળી શકો છો. તમારી હુંકારથી ત્રણે લોક કાંપી ઊઠે છે.
Bhoot Pishach Nikat Nahi Aavai.
भूत पिशाच निकट नहिं आवै। महाबीर जब नाम सुनावै॥
Bhoot Pishach Nikat Nahi Aavai. Mahabir Jab Nam Sunavai.
Meaningભૂત અને પિશાચ નજીક આવતા નથી, જ્યારે મહાવીર હનુમાનનું નામ સંભળાય છે.
Nase Rog Harai Sab Peera.
नासै रोग हरै सब पीरा। जपत निरंतर हनुमत बीरा॥
Nase Rog Harai Sab Peera. Japat Nirantar Hanumat Beera.
Meaningવીર હનુમાનનો નિરંતર જપ કરવાથી સર્વ રોગ નષ્ટ થાય છે અને સર્વ પીડા દૂર થાય છે.
Sankat Te Hanuman Chhudavai.
संकट तें हनुमान छुडावै। मन क्रम बचन ध्यान जो लावै॥
Sankat Te Hanuman Chhudavai. Man Kram Bachan Dhyan Jo Lavai.
Meaningજે મન, વચન અને કર્મથી ધ્યાન ધરે છે, હનુમાન તેમને સર્વ સંકટોથી છોડાવે છે.
Sab Par Ram Tapasvi Raja.
सब पर राम तपस्वी राजा। तिन के काज सकल तुम साजा॥
Sab Par Ram Tapasvi Raja. Tin Ke Kaj Sakal Tum Saja.
Meaningરામ સર્વોચ્ચ તપસ્વી રાજા છે. તેમનાં સમસ્ત કાર્ય તમે સંવારો છો.
Aur Manorath Jo Koi Lavai.
और मनोरथ जो कोई लावै। सोइ अमित जीवन फल पावै॥
Aur Manorath Jo Koi Lavai. Soi Amit Jeevan Phal Pavai.
Meaningજે કોઈ પણ મનોકામના લઈને તમારી પાસે આવે છે, તે અક્ષય જીવન-ફળ પ્રાપ્ત કરે છે.
Charon Jug Partap Tumhara.
चारों जुग परताप तुम्हारा। है परसिद्ध जगत उजियारा॥
Charon Jug Partap Tumhara. Hai Parsiddh Jagat Ujiyara.
Meaningચારે યુગમાં તમારો પ્રતાપ વ્યાપ્ત છે. તમારી કીર્તિ સમસ્ત સંસારને પ્રકાશિત કરે છે.
Sadhu Sant Ke Tum Rakhware.
साधु-संत के तुम रखवारे। असुर निकंदन राम दुलारे॥
Sadhu Sant Ke Tum Rakhware. Asur Nikandan Ram Dulare.
Meaningતમે સાધુ-સંતોના રક્ષક છો. અસુરોના નાશક, રામના દુલારા.
Ashta Siddhi Nau Nidhi Ke Data.
अष्ट सिद्धि नौ निधि के दाता। अस बर दीन जानकी माता॥
Ashta Siddhi Nau Nidhi Ke Data. As Bar Deen Janaki Mata.
Meaningતમે આઠ સિદ્ધિઓ અને નવ નિધિઓ પ્રદાન કરો છો. માતા જાનકીએ તમને આ વરદાન આપ્યું છે.
Ram Rasayan Tumhare Pasa.
राम रसायन तुम्हरे पासा। सदा रहो रघुपति के दासा॥
Ram Rasayan Tumhare Pasa. Sada Raho Raghupati Ke Dasa.
Meaningરામભક્તિનું રસાયણ તમારી પાસે છે. તમે સદા રઘુપતિના દાસ બની રહો છો.
Tumhare Bhajan Ram Ko Pavai.
तुम्हरे भजन राम को पावै। जनम-जनम के दुख बिसरावै॥
Tumhare Bhajan Ram Ko Pavai. Janam Janam Ke Dukh Bisravai.
Meaningતમારા ભજનથી મનુષ્ય રામને પ્રાપ્ત કરે છે. જન્મ-જન્મનાં દુઃખ મટી જાય છે.
Ant Kaal Raghubar Pur Jai.
अंत काल रघुबर पुर जाई। जहाँ जन्म हरि-भक्त कहाई॥
Ant Kaal Raghubar Pur Jai. Jahan Janma Hari Bhakt Kahai.
Meaningઅંતકાળે મનુષ્ય રામના ધામ જાય છે. અને જ્યાં પણ જન્મ લે, હરિ-ભક્ત કહેવાય છે.
Aur Devata Chitt Na Dharai.
और देवता चित्त न धरई। हनुमत सेइ सर्ब सुख करई॥
Aur Devata Chitt Na Dharai. Hanumat Sei Sarb Sukh Karai.
Meaningકોઈ અન્ય દેવતાનું ધ્યાન કર્યા વિના, એકલા હનુમાન જ સમસ્ત સુખ પ્રદાન કરે છે.
Sankat Katai Mitai Sab Peera.
संकट कटै मिटै सब पीरा। जो सुमिरै हनुमत बलबीरा॥
Sankat Katai Mitai Sab Peera. Jo Sumirai Hanumat Balbeera.
Meaningજે બળશાળી હનુમાનનું સ્મરણ કરે છે, તેમની સર્વ વિપત્તિઓ દૂર થાય છે અને સર્વ પીડા સમાપ્ત થાય છે.
Jai Jai Jai Hanuman Gosai.
जै जै जै हनुमान गोसाईं। कृपा करहु गुरुदेव की नाईं॥
Jai Jai Jai Hanuman Gosai. Kripa Karahu Gurudev Ki Nai.
Meaningહે ભગવાન હનુમાન, તમારો જય હો, જય હો, જય હો! અમારા પરમ ગુરુ સમાન અમારા પર કૃપા કરો.
Jo Sat Bar Path Kar Koi.
जो सत बार पाठ कर कोई। छूटहि बंदि महा सुख होई॥
Jo Sat Bar Path Kar Koi. Chhutahi Bandi Maha Sukh Hoi.
Meaningજે કોઈ આનો સો વાર પાઠ કરે છે, તે બંધનથી મુક્ત થઈ મહાન સુખ પ્રાપ્ત કરે છે.
Jo Yah Padhai Hanuman Chalisa.
जो यह पढ़ै हनुमान चालीसा। होय सिद्धि साखी गौरीसा॥
Jo Yah Padhai Hanuman Chalisa. Hoye Siddhi Sakhi Gaureesa.
Meaningજે આ હનુમાન ચાલીસા વાંચે છે, તેને સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે — સ્વયં ભગવાન શિવ એના સાક્ષી છે.
Tulsidas Sada Hari Chera.
तुलसीदास सदा हरि चेरा। कीजै नाथ हृदय महँ डेरा॥
Tulsidas Sada Hari Chera. Keejai Nath Hriday Mah Dera.
Meaningતુલસીદાસ, જે સદા હરિના સેવક છે, પ્રાર્થના કરે છે: હે નાથ, મારા હૃદયમાં તમારો નિવાસ કરો.
Pavan Tanay Sankat Haran, Mangal Murti Roop.
पवन तनय संकट हरन, मंगल मूरति रूप। राम लखन सीता सहित, हृदय बसहु सुर भूप॥
Pavan Tanay Sankat Haran, Mangal Murti Roop. Ram Lakhan Sita Sahit, Hriday Basahu Sur Bhoop.
Meaningહે પવનપુત્ર, સંકટ હરનાર, મંગળ મૂરત — રામ, લક્ષ્મણ અને સીતા સહિત, મારા હૃદયમાં સદા નિવાસ કરો, હે દેવતાઓના રાજા.
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: Composed independently (not from a specific scripture)
Author: Goswami Tulsidas
Period: 16th century CE (circa 1574)
મુઘલ બાદશાહ ઔરંગઝેબે તુલસીદાસને ફતેહપુર સીકરીમાં કેદ કર્યા ત્યારે તેમણે આ હનુમાન ચાલીસાની રચના કરી. પરંપરા અનુસાર, ચમત્કાર બતાવવાનો ઇનકાર કરવાથી તેમને કારાવાસમાં નાખવામાં આવ્યા. ત્યાં જ તેમણે હનુમાનજીની સ્તુતિમાં આ ચાલીસ ચોપાઈઓ રચી. પાઠ પૂર્ણ થતાં જ વાનરસેનાએ નગરમાં ઉપદ્રવ મચાવ્યો, જેથી ઔરંગઝેબને તુલસીદાસને મુક્ત કરવા પડ્યા એવી કથા છે. આ ચાલીસા સંસ્કૃતના વિદ્વાનો પૂરતી મર્યાદિત ન રહેતાં સામાન્ય લોકો સુધી પહોંચે માટે અવધી ભાષામાં રચાઈ છે.
Frequently Asked Questions
હનુમાન ચાલીસા શું છે?▼
હનુમાન ચાલીસાનો કેટલી વાર પાઠ કરવો જોઈએ?▼
શું સ્ત્રીઓ હનુમાન ચાલીસાનો પાઠ કરી શકે?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →