Mantra.Tips

શ્રી હનુમત્ સ્તોત્રમ્ Meaning — Line by Line

श्री हनुमत् स्तोत्रम्

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of શ્રી હનુમત્ સ્તોત્રમ્ with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Verse 1. Akshaadi-raakshasaharam dashakantha-darpa-
  2. Verse 2. Maam pashya pashya dayayaa nija-drishtipaataih,
  3. Verse 3. Aapadbhyo raksha sarvatra aanjaneya namo'stu te,
  4. Verse 4. Dehi me sampado nityam trilochana namo'stu te,
  5. Verse 5. Ucchaataya ripoon sarvaan mohanam kuru bhoobhujaam,
  6. Verse 6. Sanjeeva-parvatoddhaara mama duhkham nivaaraya,
  7. Verse 7. Evam stutvaa hanoomantam narah shraddhaa-samanvitah,
  8. Verse 8. Markateesha mahotsaaha sarvashoka-vinaashaka,
Verse 1#

Akshaadi-raakshasaharam dashakantha-darpa-

अक्षादिराक्षसहरं दशकण्ठदर्प- निर्मूलनं रघुवराङ्घ्रिसरोजभक्तम्। सीताविषह्यघनदुःखनिवारकं तं वायोः सुतं गिलितभानुमहं नमामि॥१॥

Akshaadi-raakshasaharam dashakantha-darpa- nirmoolanam raghuvaraanghri-saroja-bhaktam, Seetaa-vishahya-ghana-duhkha-nivaarakam tam Vaayoh sutam gilitabhaanum aham namaami. (1)

Meaningઅક્ષ આદિ રાક્ષસોનો સંહાર કરનાર, દશમુખ રાવણના દર્પનું નિર્મૂલન કરનાર, રઘુશ્રેષ્ઠ રામના ચરણકમળોના ભક્ત, સીતાના અસહ્ય ઘોર દુઃખનું નિવારણ કરનાર, (બાળપણમાં) સૂર્યને ગળી જનાર તે પવનપુત્રને હું પ્રણામ કરું છું.

Verse 2#

Maam pashya pashya dayayaa nija-drishtipaataih,

मां पश्य पश्य दयया निजदृष्टिपातैः मां रक्ष रक्ष परितो रिपुदुःखपुञ्जात्। वश्यं कुरु त्रिजगतां वसुधाधिपानां मे देहि देहि महतीं वसुधां श्रियं च॥२॥

Maam pashya pashya dayayaa nija-drishtipaataih, Maam raksha raksha parito ripu-duhkha-punjaat, Vashyam kuru trijagataam vasudhaadhipaanaam, Me dehi dehi mahateem vasudhaam shriyam cha. (2)

Meaningમને જુઓ, મને જુઓ તમારી કૃપાદૃષ્ટિના નિપાતથી; મારી રક્ષા કરો, ચારે બાજુથી શત્રુઓથી ઉત્પન્ન દુઃખ-સમૂહથી મારી રક્ષા કરો; ત્રણે લોક અને ભૂપતિઓને મારે વશ કરો; મને વિશાળ ભૂમિ (સમૃદ્ધિ) અને શ્રી (ધન) પ્રદાન કરો.

Verse 3#

Aapadbhyo raksha sarvatra aanjaneya namo'stu te,

आपद्भ्यो रक्ष सर्वत्र आञ्जनेय नमोऽस्तु ते। बन्धनं छेदयाशु त्वं कपिवर्य नमोऽस्तु ते॥३॥

Aapadbhyo raksha sarvatra aanjaneya namo'stu te, Bandhanam chhedayaashu tvam kapivarya namo'stu te. (3)

Meaningસર્વત્ર આપત્તિઓથી મારી રક્ષા કરો, હે આંજનેય! તમને પ્રણામ; મારા બંધનને શીઘ્ર કાપી નાખો, હે કપિશ્રેષ્ઠ! તમને પ્રણામ.

Verse 4#

Dehi me sampado nityam trilochana namo'stu te,

देहि मे सम्पदो नित्यं त्रिलोचन नमोऽस्तु ते। दुष्टरोगान् हन हन रामदूत नमोऽस्तु ते॥४॥

Dehi me sampado nityam trilochana namo'stu te, Dushtarogaan hana hana raamadoota namo'stu te. (4)

Meaningમને સદા સંપત્તિ પ્રદાન કરો, હે ત્રિલોચન! તમને પ્રણામ; મારા દુષ્ટ રોગોનો નાશ કરો, નાશ કરો, હે રામદૂત! તમને પ્રણામ.

Verse 5#

Ucchaataya ripoon sarvaan mohanam kuru bhoobhujaam,

उच्चाटय रिपून् सर्वान् मोहनं कुरु भूभुजाम्। विद्वेषिणो मारय त्वं त्रिमूर्त्यात्मक सर्वदा॥५॥

Ucchaataya ripoon sarvaan mohanam kuru bhoobhujaam, Vidveshino maaraya tvam trimoortyaatmaka sarvadaa. (5)

Meaningમારા સમસ્ત શત્રુઓનું ઉચ્ચાટન કરો, (વિરોધી) રાજાઓને મોહિત કરો; મારા દ્વેષીઓનો સંહાર કરો, હે ત્રિમૂર્તિસ્વરૂપ! સદા (મારી રક્ષા કરો).

Verse 6#

Sanjeeva-parvatoddhaara mama duhkham nivaaraya,

सञ्जीवपर्वतोद्धार मम दुःखं निवारय। घोरानुपद्रवान् सर्वान् नाशयाक्षासुरान्तक॥६॥

Sanjeeva-parvatoddhaara mama duhkham nivaaraya, Ghoraan upadravaan sarvaan naashaya-akshaasuraantaka. (6)

Meaningહે સંજીવની પર્વતનો ઉદ્ધાર કરનાર! મારા દુઃખનું નિવારણ કરો; સમસ્ત ઘોર ઉપદ્રવોનો નાશ કરો, હે અક્ષાસુરનો અંત કરનાર!

Verse 7#

Evam stutvaa hanoomantam narah shraddhaa-samanvitah,

एवं स्तुत्वा हनूमन्तं नरः श्रद्धासमन्वितः। पुत्रपौत्रादिसहितः सर्वान् कामानवाप्नुयात्॥७॥

Evam stutvaa hanoomantam narah shraddhaa-samanvitah, Putra-pautraadi-sahitah sarvaan kaamaan avaapnuyaat. (7)

Meaningઆ રીતે હનુમાનની સ્તુતિ કરીને શ્રદ્ધાયુક્ત મનુષ્ય પુત્ર-પૌત્ર આદિ સહિત સમસ્ત કામનાઓ પ્રાપ્ત કરે છે.

Verse 8#

Markateesha mahotsaaha sarvashoka-vinaashaka,

मर्कटेश महोत्साह सर्वशोकविनाशक। शत्रून् संहर मां रक्ष श्रियं दत्वा मां भर॥८॥

Markateesha mahotsaaha sarvashoka-vinaashaka, Shatroon samhara maam raksha shriyam datvaa cha maam bhara. (8)

Meaningહે મહાન ઉત્સાહવાળા વાનરેશ! હે સમસ્ત શોકનો નાશ કરનાર! મારા શત્રુઓનો સંહાર કરો, મારી રક્ષા કરો, અને શ્રી પ્રદાન કરીને મારું ભરણ-પોષણ કરો.

Word-by-Word Breakdown

अक्षादिराक्षसहरम्
akshaadi-raakshasa-haram
અક્ષ (રાવણપુત્ર) આદિ રાક્ષસોનો સંહાર કરનાર
दशकण्ठदर्पनिर्मूलनम्
dashakantha-darpa-nirmoolanam
દશમુખ (રાવણ)ના દર્પનું નિર્મૂલન કરનાર
रघुवराङ्घ्रिसरोजभक्तम्
raghuvara-anghri-saroja-bhaktam
રઘુશ્રેષ્ઠ રામના ચરણકમળોના ભક્ત
सीताविषह्यघनदुःखनिवारकम्
seetaa-vishahya-ghana-duhkha-nivaarakam
સીતાના અસહ્ય ઘોર દુઃખનું નિવારણ કરનાર
गिलितभानुम्
gilita-bhaanum
જેણે (બાળપણમાં) સૂર્યને ગળી લીધો
वायोः सुतं नमामि
vaayoh sutam namaami
તે પવનપુત્રને હું પ્રણામ કરું છું
मां पश्य पश्य दयया
maam pashya pashya dayayaa
મને જુઓ, મને જુઓ કૃપાપૂર્વક
निजदृष्टिपातैः
nija-drishtipaataih
તમારી (કૃપામય) દૃષ્ટિના નિપાતથી
मां रक्ष रक्ष
maam raksha raksha
મારી રક્ષા કરો, મારી રક્ષા કરો
रिपुदुःखपुञ्जात्
ripu-duhkha-punjaat
શત્રુઓથી ઉત્પન્ન દુઃખ-સમૂહથી
वश्यं कुरु त्रिजगताम्
vashyam kuru trijagataam
ત્રણે લોકને મારે વશ / અનુકૂળ કરો
देहि महतीं वसुधां श्रियं च
dehi mahateem vasudhaam shriyam cha
મને વિશાળ ભૂમિ (સમૃદ્ધિ) અને શ્રી (ધન) પ્રદાન કરો
आपद्भ्यो रक्ष सर्वत्र
aapadbhyo raksha sarvatra
સર્વત્ર આપત્તિઓથી (મારી) રક્ષા કરો
आञ्जनेय नमोऽस्तु ते
aanjaneya namo'stu te
હે આંજનેય (અંજના-પુત્ર), તમને પ્રણામ
बन्धनं छेदय
bandhanam chhedaya
(મારા) બંધનને કાપી નાખો
कपिवर्य
kapivarya
હે કપિશ્રેષ્ઠ (વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ)
देहि मे सम्पदः
dehi me sampadah
મને સંપત્તિ / સમૃદ્ધિ પ્રદાન કરો
दुष्टरोगान् हन हन
dushtarogaan hana hana
મારા દુષ્ટ રોગોનો નાશ કરો, નાશ કરો
रामदूत
raamadoota
હે રામદૂત (રામના દૂત)
उच्चाटय रिपून् सर्वान्
ucchaataya ripoon sarvaan
મારા સમસ્ત શત્રુઓનું ઉચ્ચાટન / વિચલન કરો
त्रिमूर्त्यात्मक
trimoortyaatmaka
હે ત્રિમૂર્તિસ્વરૂપ (બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, શિવ સ્વરૂપ)
सञ्जीवपर्वतोद्धार
sanjeeva-parvata-uddhaara
હે સંજીવની પર્વતનો ઉદ્ધાર કરનાર
अक्षासुरान्तक
akshaasura-antaka
હે અક્ષાસુરનો અંત કરનાર
श्रद्धासमन्वितः
shraddhaa-samanvitah
શ્રદ્ધાથી યુક્ત
सर्वान् कामानवाप्नुयात्
sarvaan kaamaan avaapnuyaat
સમસ્ત કામનાઓ પ્રાપ્ત કરે છે
मर्कटेश महोत्साह
markateesha mahotsaaha
હે વાનરેશ, મહાન ઉત્સાહવાળા

Origin & History

Source: Traditional Sanskrit Hanuman hymn

Author: Traditional (anonymous)

Period: Traditional devotional period

હનુમત્ સ્તોત્રમ્ તે વિશાળ સંસ્કૃત પ્રાર્થનાઓના સમૂહનો અંગ છે જેમાં ભક્ત રામાયણમાં હનુમાનનાં મહાન કાર્યો — અક્ષનો વધ, રાવણના દર્પનું મર્દન, શોકમગ્ન સીતાને સાંત્વના, સૂર્યને ગળવા બાળપણની છલાંગ, અને સંજીવની પર્વતનું લાવવું — સ્મરીને તેમની સમક્ષ આત્મીય, આર્ત યાચનાઓ રાખે છે. તેનું સ્વરૂપ શરણાગતિનું છે — પ્રથમ શ્લોકમાં હનુમાનની સ્તુતિ કરીને ભક્ત બાકીના શ્લોકોમાં પોતાની વ્યક્તિગત જરૂરિયાતો ઠાલવે છે, એ વિશ્વાસથી કે રામનો રક્ષક શ્રદ્ધાપૂર્વક ઉપાસના કરનારની પણ રક્ષા અને ભરણ-પોષણ કરશે.

Frequently Asked Questions

હનુમત્ સ્તોત્રમ્ શું છે?
હનુમત્ સ્તોત્રમ્ ('અક્ષાદિરાક્ષસહરમ્'થી શરૂ) ભગવાન હનુમાનનું આઠ શ્લોકવાળું સંસ્કૃત સ્તોત્ર છે. વિશેષ રૂપે તે રામાયણમાં હનુમાનના પરાક્રમોની સ્તુતિને શત્રુઓથી રક્ષા, બંધન-મુક્તિ, રોગ-નાશ તથા સમૃદ્ધિ અને ધન માટેની સાહસિક, પ્રત્યક્ષ પ્રાર્થનાઓ સાથે જોડે છે.
આ અન્ય હનુમાન સ્તોત્રોથી કેવી રીતે ભિન્ન છે?
જ્યાં અનેક હનુમાન સ્તોત્રો માત્ર વર્ણનાત્મક છે, ત્યાં હનુમત્ સ્તોત્રમ્ અત્યંત યાચનાત્મક છે — લગભગ દરેક શ્લોકમાં એક સક્રિય યાચના છે ('મારી રક્ષા કરો', 'મારા રોગોનો નાશ કરો', 'મને સમૃદ્ધિ આપો', 'મારા બંધન કાપો'). તેથી તે એવા ભક્તોને પ્રિય છે જે પોતાનાં વિશેષ કષ્ટોને સીધાં હનુમાન સમક્ષ રાખવા ઇચ્છે છે.
અંતિમ શ્લોક શું વચન આપે છે?
ફલશ્રુતિ (શ્લોક 7) કહે છે કે જે શ્રદ્ધાળુ મનુષ્ય આ રીતે હનુમાનની સ્તુતિ કરે છે, તે પુત્ર-પૌત્ર સહિત સમસ્ત કામનાઓ પ્રાપ્ત કરે છે. સમાપન શ્લોક પછી હનુમાનને 'મર્કટેશ' (વાનરેશ) તરીકે સંબોધી શત્રુઓના નાશ, ભક્તની રક્ષા અને સમૃદ્ધિથી ભરણ-પોષણની પ્રાર્થના કરે છે.
મારે હનુમત્ સ્તોત્રમ્ ક્યારે પાઠ કરવું જોઈએ?
તેને મંગળવાર અને શનિવારે, જે હનુમાનને પ્રિય છે, તથા સવારની પૂજામાં પાઠ કરવું શ્રેષ્ઠ છે. તેની રક્ષાત્મક અને સમૃદ્ધિદાયક પ્રાર્થનાઓને કારણે, અનેક લોકો વ્યક્તિગત મુશ્કેલી, રોગ, અથવા શત્રુઓના વિરોધ સમયે પણ તેને પાઠ કરે છે.

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →