હર હર મહાદેવ — Word-by-Word Meaning
हर हर महादेव
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
हर
Hara
શિવ — 'જે હરી લે છે', જે પાપ, શોક અને મૃત્યુના બંધનને દૂર કરે છે
हर हर
Hara Hara
પુનરાવર્તિત આહ્વાન — 'હે હર્તા, હે હર્તા', શિવને હૃદયથી બે વાર પોકાર
महादेव
Mahadev
મહાદેવ (મહા + દેવ) — શિવ, દેવોમાં સર્વશ્રેષ્ઠ
Complete Translation
હર હર મહાદેવ — 'હે હર (શિવ), હે મહાદેવની જય!' આ શિવ-ભક્તોનો સાર્વત્રિક જયકારો છે, જે શિવના નામને પ્રાર્થના અને ઉદ્ઘોષ — બંને રૂપમાં ઉઠાવે છે.
Origin & History
Source: Traditional jaikara (victory-cry) of Shiva devotees
Author: Ancient tradition
Period: Ancient
'હર હર મહાદેવ' શિવનો સૌથી પ્રાચીન અને સાર્વત્રિક જયઘોષ છે. કાશીમાં — શિવની પોતાની નગરીમાં — તે સદીઓથી ઘાટો પર ગૂંજતો આવ્યો છે, અને તે એ કાવડિયાઓની પોકાર છે જે પ્રભુ માટે ગંગાજળ લઈને સેંકડો માઈલ ચાલે છે. પૂજાથી પર, મહાદેવના બળનું આહ્વાન કરતા યોદ્ધાઓ દ્વારા તેને સાહસના રણઘોષ તરીકે પણ ઉઠાવાયો, જેણે પ્રાર્થના અને વીરતા વચ્ચેની રેખા ભૂંસી નાખી.
Frequently Asked Questions
હર હર મહાદેવનો અર્થ શું છે?▼
'હર' એ શિવનું એક નામ છે જેનો અર્થ છે 'હરી લેનાર' — જે પાપ, દુઃખ અને મૃત્યુના ભયને હરી લે છે. 'મહાદેવ' એટલે 'મહાન દેવ'. સાથે મળીને આ ઘોષ શિવને સમસ્ત કષ્ટોના પરમ હર્તા તરીકે વંદે છે.
તેને 'હર હર' બે વાર કેમ કહેવાય છે?▼
'હર'ને દોહરાવવું એ એક ઉત્કટ, પ્રેમભરી પોકાર છે — જાણે કોઈ પ્રિયજનનું નામ બે વાર પોકારવું. તે પ્રત્યેક બોજ હરી લે અને હાજર રહે એ માટે શિવને ભક્તની વિનંતીને તીવ્ર કરે છે.
હર હર મહાદેવ ક્યાં ઘોષાય છે?▼
તે શિવ મંદિરોમાં ગૂંજે છે — સૌથી વધુ વારાણસીના કાશી વિશ્વનાથમાં — અને કાવડ યાત્રિકોનો તથા સમગ્ર પવિત્ર શ્રાવણ માસ ભર અને મહાશિવરાત્રિએ ભક્તોનો મુખ્ય ઘોષ છે. તે લાંબા સમયથી સાહસના ઘોષ તરીકે પણ ઉઠાવાતો રહ્યો છે.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →