હેતુઃ સમસ્તજગતામ્ — Word-by-Word Meaning
हेतुः समस्तजगताम्
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
हेतुः
hetuḥ
કારણ, ઉદ્ગમ
समस्तजगताम्
samasta-jagatām
સમસ્ત લોકોનું, સંપૂર્ણ બ્રહ્માંડનું
त्रिगुणा अपि
triguṇā api
જોકે ત્રણ ગુણો (સત્ત્વ, રજ, તમ) થી યુક્ત
दोषैः न ज्ञायसे
doṣaiḥ na jñāyase
તમે દોષોથી સ્પર્શાયેલા જણાતા નથી
हरिहरादिभिः अपि
hariharādibhiḥ api
હરિ (વિષ્ણુ), હર (શિવ) તથા અન્ય દેવો દ્વારા પણ
अपारा
apārā
અસીમ, અગાધ, માપથી પર
सर्वाश्रया
sarvāśrayā
સૌના આશ્રય અને શરણ
अखिलम् इदम् जगत्
akhilam idaṃ jagat
આ સંપૂર્ણ જગત
अंशभूतम्
aṃśabhūtam
તમારો એક અંશમાત્ર છે
अव्याकृता
avyākṛtā
અવ્યક્ત, અવિભાજિત
हि परमा
hi paramā
કેમ કે (તમે) પરમ છો
प्रकृतिः त्वम् आद्या
prakṛtiḥ tvam ādyā
તમે જ આદ્યા, મૂળ પ્રકૃતિ છો
Complete Translation
જોકે તમે સમસ્ત જગતનું કારણ અને ત્રણેય ગુણોથી યુક્ત છો, છતાં દોષોથી યુક્ત જણાતા નથી; હરિ, હર આદિ માટે પણ તમે અપાર છો. તમે સૌના આશ્રય છો; આ સમસ્ત જગત તમારો અંશમાત્ર છે, કેમ કે તમે જ પરમ, અવ્યક્ત, આદ્યા પ્રકૃતિ છો.
Origin & History
Source: Durga Saptashati Chapter 4
Author: Sage Markandeya (Rishi Markandeya)
Period: Ancient (c. 400–600 CE, Markandeya Purana)
દેવી માહાત્મ્યના ચોથા અધ્યાયમાં, દેવી દ્વારા મહિષાસુરનો વધ થયા પછી, ઇન્દ્ર અને દેવો તેમની સ્તુતિમાં શક્રાદિ સ્તુતિ ગાય છે. પરાક્રમના સ્તોત્રો વચ્ચે આ શ્લોક તેમના પરાત્પર સ્વરૂપ તરફ વળે છે અને તેમને સમસ્ત લોકોના અગાધ કારણ, તે આદ્યા પ્રકૃતિ ઘોષિત કરે છે જેમનું સંપૂર્ણ બ્રહ્માંડ માત્ર એક અંશ છે.
Frequently Asked Questions
'હેતુઃ સમસ્તજગતામ્' નો અર્થ શું છે?▼
તેનો અર્થ છે 'સમસ્ત લોકોનું કારણ.' દુર્ગા સપ્તશતીના ચોથા અધ્યાયનો આ શ્લોક દેવીને સંપૂર્ણ બ્રહ્માંડના ઉદ્ગમ — તે આદ્યા પ્રકૃતિ — રૂપે સંબોધે છે, જેમનાથી સર્વ ઉત્પન્ન થાય છે, છતાં જે કોઈ દોષથી અસ્પૃષ્ટ રહે છે.
દેવી માહાત્મ્યમાં આ શ્લોક કોણ બોલે છે?▼
આ શક્રાદિ સ્તુતિનો અંશ છે — દુર્ગા સપ્તશતીના ચોથા અધ્યાયમાં, દેવી દ્વારા મહિષાસુરનો વધ થયા પછી ઇન્દ્ર અને દેવોએ અર્પણ કરેલી સ્તુતિ.
અહીં દેવીને આદ્યા પ્રકૃતિ કેમ કહેવાય છે?▼
આદ્યા પ્રકૃતિ એટલે 'મૂળ, આદિમ પ્રકૃતિ.' આ શ્લોક સમજાવે છે કે જોકે દેવી જગતને રચતા ત્રણ ગુણોને ધારણ કરે છે, છતાં તેઓ તેમનો અવ્યક્ત સ્રોત છે — પરમ, અવિભાજિત અને વિષ્ણુ તથા શિવની પહોંચથી પણ પર.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →