હ્રીં બીજ મંત્ર — Word-by-Word Meaning
ह्रीं बीज मंत्र
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
ॐ
Om
સૃષ્ટિનો આદિ ધ્વનિ — સૌને ધારણ કરનાર સાર્વત્રિક સ્પંદન
ह्रीं
Hreem
મહાન માયા-બીજ — દેવીનું આદિશક્તિ અને ભુવનેશ્વરી રૂપનું બીજ, બ્રહ્માંડની શાસિકા
ह
Ha
શિવ અને આકાશ/અંતરિક્ષ તત્ત્વનું પ્રતીક — શુદ્ધ ચેતના
र
Ra
અગ્નિ તત્ત્વ — દેવીની પાવન અને ઊર્જાદાયી શક્તિ
ई
Ee
મહામાયા — લોકોને જન્મ આપનાર પરમ સ્ત્રી સૃજન-શક્તિ
ं (बिन्दु)
Anusvara (Bindu)
નાસિક અનુનાદ અને શક્તિનો બિંદુ — દુઃખનું હરણ કરનાર (દુઃખ-હર)
नमः
Namah
હું નમન કરું છું, સમર્પિત થાઉં છું — સ્વયંને દિવ્ય માતાને અર્પણ કરતાં
भुवनेश्वर्यै
Bhuvaneshwaryai
ભુવનેશ્વરીને — તે દેવી જે સકળ લોકો (ભુવનો) ની રાણી અને શાસિકા છે
माया
Maya
માયા — તે બ્રહ્માંડીય સૃજન-શક્તિ જેનાથી દેવી વિશ્વ પ્રગટ કરે છે
शक्ति
Shakti
શક્તિ — ગતિશીલ દિવ્ય ઊર્જા અને સ્ત્રી-શક્તિ જે સમસ્ત સૃષ્ટિને સજીવ કરે છે
आदि शक्ति
Adi Shakti
આદિ શક્તિ — આદિમ દેવી, તે મૂળ શક્તિ જેનાથી દેવીના સમસ્ત રૂપ ઉત્પન્ન થાય છે
भुवन
Bhuvana
ભુવન — લોક, બ્રહ્માંડ — દેવી દ્વારા શાસિત અસ્તિત્વના સમસ્ત ક્ષેત્ર
बीज
Beej
બીજ — એક અક્ષર જે દેવતાની સમગ્ર શક્તિ ધારણ કરે છે
तेज
Teja
તેજ — દેવી દ્વારા પ્રદત્ત તેજ અને આધ્યાત્મિક દીપ્તિ
ह्रीं-कार
Hreemkara
હ્રીં-કાર — હ્રીંનું પવિત્ર ધ્વનિ-રૂપ, જે સ્વયં દેવીનું શરીર મનાય છે
ऐश्वर्य
Aishwarya
ઐશ્વર્ય — સાર્વભૌમત્વ અને વૈભવ — ભુવનેશ્વરીની રાણી-સમાન શક્તિ અને કૃપા
Complete Translation
ૐ હ્રીં — સકળ લોકોનું શાસન કરનાર ભુવનેશ્વરી રૂપ આદિશક્તિના માયા-બીજ એવા દિવ્ય માતાના મહાબીજમંત્રને હું પ્રણામ કરું છું. ૐ હ્રીં, વિશ્વની રાણી ભુવનેશ્વરીને નમસ્કાર.
Origin & History
Source: Tantric tradition; Shakta Agamas, Devi Bhagavata and bija-mantra texts
Author: Tantric and Vedic seers (traditional)
Period: Ancient
શાક્ત તંત્રોમાં હ્રીં માયા-બીજ અને દિવ્ય માતાના જ ધ્વનિ-શરીર રૂપે પૂજાય છે. તે 'હ' (શિવ/આકાશ), 'ર' (અગ્નિ), 'ઈ' (મહામાયા) અને બિંદુ (શક્તિનો બિંદુ) થી બનેલ છે. ભુવનેશ્વરી — જેમનું સ્વરૂપ સમસ્ત બ્રહ્માંડ છે — ના બીજ રૂપે હ્રીં સૃષ્ટિ, પાલન અને સંહારને એક અક્ષરમાં સમેટેલ કહેવાય છે, એ જ કારણ છે કે તે આટલા બધા દેવી મંત્રોના હૃદયમાં સ્થિત છે.
Frequently Asked Questions
હ્રીં બીજ મંત્રનો અર્થ શું છે?▼
હ્રીં (ह्रीं) મહાન 'માયા-બીજ' છે — દિવ્ય માતાનો આદિશક્તિ રૂપે, અને ખાસ કરીને સકળ લોકોની શાસિકા ભુવનેશ્વરીનો બીજ ધ્વનિ. તેનો કોઈ શબ્દકોશીય અર્થ નથી, પણ તે સ્ત્રી-દિવ્યતાની સંપૂર્ણ સર્જનશક્તિ ધારણ કરનાર એક ઘન ધ્વનિ છે. તેને પ્રાયઃ 'શક્તિ-પ્રણવ', દેવીનો ૐ કહેવાય છે.
હ્રીં કઈ દેવી સાથે સંકળાયેલ છે?▼
હ્રીં મુખ્યત્વે ભુવનેશ્વરી અને સાર્વભૌમ આદિશક્તિ / મહામાયાનું બીજ છે. તે દેવીને તેમના સૌથી સાર્વભૌમ રૂપમાં દર્શાવતું હોવાથી, તે દુર્ગા, લક્ષ્મી, કાળી, તારા અને અન્ય મહાવિદ્યાઓના મંત્રોમાં પણ કેન્દ્રીય બીજ રૂપે આવે છે.
શું હ્રીં મંત્ર જાતે જપવો સુરક્ષિત છે?▼
'ૐ હ્રીં નમઃ' ને ભક્તિ અને શુદ્ધ હૃદયથી જપવો વ્યાપક રીતે સુરક્ષિત અને કલ્યાણકારી મનાય છે. હ્રીં શક્તિશાળી શક્તિ-બીજ હોવાથી, પરંપરાગત ગુરુ ગહન સાધના માટે તેને કોઈ યોગ્ય ગુરુ પાસેથી ગ્રહણ કરવાની સલાહ આપે છે, પણ માતાની કૃપા માટે ભક્તિપૂર્ણ જપ સૌ માટે આવકાર્ય છે.
હ્રીં જપવાનો શ્રેષ્ઠ સમય કયો છે?▼
બ્રહ્મ મુહૂર્ત (પ્રાતઃકાળ પૂર્વેનો સમય) અને શુક્રવાર ઉત્તમ છે, અને નવરાત્રિ — ખાસ કરીને અષ્ટમી અને નવમીની રાત્રિઓ — હ્રીંથી દેવી સાધનાને તીવ્ર કરવાનો વર્ષનો સૌથી શુભ કાળ છે.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →