ઈશાવાસ્યમિદં સર્વમ્ (આ બધું જ ઈશ્વરથી વ્યાપ્ત છે) — Word-by-Word Meaning
ईशावास्यमिदं सर्वम्
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
ईशा
īśā
ઈશા — ઈશ્વર દ્વારા, પરમ શાસક (ઈશ્વર) દ્વારા
वास्यम्
vāsyam
વાસ્યમ્ — વ્યાપ્ત છે, આચ્છાદિત છે, અધિષ્ઠિત છે; ઈશ્વરથી ઢંકાવા યોગ્ય
इदं सर्वम्
idaṁ sarvam
ઇદં સર્વમ્ — આ બધું જ (જે કંઈ વિદ્યમાન છે)
यत् किञ्च
yat kiñca
યત્ કિઞ્ચ — જે કંઈ પણ છે, જે કંઈ હોય
जगत्याम् जगत्
jagatyāṁ jagat
જગત્યામ્ જગત્ — આ ગતિશીલ (પરિવર્તનશીલ) જગતમાં ચાલતું; બ્રહ્માંડમાં જે કંઈ ચાલે છે
तेन त्यक्तेन
tena tyaktena
તેન ત્યક્તેન — તે ત્યાગ દ્વારા; અનાસક્તિ દ્વારા (સ્વામિત્વના ભાવને છોડીને)
भुञ्जीथाः
bhuñjīthāḥ
ભુઞ્જીથાઃ — તારે ઉપભોગ કરવો જોઈએ, પોતાનું ભરણપોષણ કરવું જોઈએ, ગ્રહણ કરવું જોઈએ
मा गृधः
mā gṛdhaḥ
મા ગૃધઃ — લોભ ન કર, લાલચુ ન બન
कस्य स्वित् धनम्
kasya svit dhanam
કસ્ય સ્વિત્ ધનમ્ — આ ધન કોનું છે? (આ ધન વાસ્તવમાં કોઈનું નથી)
Complete Translation
આ ચરાચર જગતમાં જે કંઈ છે — આ ગતિશીલ સંસારમાં જે કંઈ ચાલે છે — તે બધું જ ઈશ્વરથી વ્યાપ્ત છે. તેથી ત્યાગના ભાવથી (તેનો) ઉપભોગ કરો; કોઈના ધનનો લોભ ન કરો, કેમ કે આ ધન કોનું છે?
Origin & History
Source: Isha Upanishad, Verse 1
Author: Traditional (Upanishadic)
Period: Vedic / Upanishadic
ઈશ ઉપનિષદ, માત્ર અઢાર શ્લોકો સાથે સૌથી નાનું હોવા છતાં, અત્યંત આદરણીય છે, કેમ કે તે શુક્લ યજુર્વેદની સંહિતામાં જ સમાવિષ્ટ છે. તેનો પ્રારંભિક શ્લોક ઘોષણા કરે છે કે સમગ્ર ગતિશીલ જગત ઈશ — ઈશ્વર — થી આચ્છાદિત છે, અને સલાહ આપે છે કે મનુષ્યે તેથી સર્વ લોભથી રહિત થઈને ત્યાગ દ્વારા જીવનનો ઉપભોગ કરવો જોઈએ. આ પ્રથમ શબ્દ 'ઈશા'થી જ ઉપનિષદ તેનું નામ મેળવે છે, અને આ શ્લોક સંસારમાં રહીને ઈશ્વરના થઈને રહેવાની વેદાંતિક જીવનકળાનો પ્રિય સાર બની ગયો છે.
Frequently Asked Questions
ઈશાવાસ્યમિદં સર્વમ્ નો અર્થ શું છે?▼
તેનો અર્થ છે 'આ બધું જ ઈશ્વરથી વ્યાપ્ત છે'. આ પરિવર્તનશીલ બ્રહ્માંડમાં જે કંઈ છે તે ઈશ્વરથી અધિષ્ઠિત છે, તેથી મનુષ્યે ત્યાગપૂર્વક જીવવું જોઈએ — જે મળે તેનો લોભરહિત ઉપભોગ કરતાં, કેમ કે અંતે કોઈ ધન કોઈનું નથી.
ઈશાવાસ્યમિદં સર્વમ્ ક્યાંથી આવ્યું છે?▼
આ ઈશ ઉપનિષદનો સર્વપ્રથમ શ્લોક (શ્લોક 1) છે, જે શુક્લ યજુર્વેદ સાથે સંબંધિત છે અને વાજસનેયિ સંહિતાનો અંતિમ અધ્યાય બનાવે છે. ઉપનિષદ તેનું નામ આ પ્રારંભિક શબ્દ 'ઈશા'થી મેળવે છે.
'ત્યાગ દ્વારા ઉપભોગ' એટલે શું?▼
આ ઉપનિષદની પ્રસિદ્ધ શિક્ષા છે 'તેન ત્યક્તેન ભુઞ્જીથાઃ' — સ્વામિત્વના ભાવને છોડીને પોતાનું ભરણપોષણ અને ઉપભોગ કર. મનુષ્ય સંસારમાં રહીને, તેની ભેટોને ગ્રહણ કરતાં પણ, અંદરથી મમત્વનો ત્યાગ કરી બધું ઈશ્વરને સમર્પિત કરે છે.
આ શ્લોક 'ધન કોનું છે?' એમ કેમ પૂછે છે?▼
'મા ગૃધઃ કસ્ય સ્વિદ્ ધનમ્' — 'લોભ ન કર, આ ધન કોનું છે?' — આ પંક્તિ આપણને યાદ કરાવે છે કે વાસ્તવમાં કંઈ આપણું નથી; બધું ઈશ્વરનું છે. તે લોભ અને બીજાનું પડાવી લેવાની વૃત્તિને ઓગાળીને સંતોષ અને પ્રામાણિકતા કેળવે છે.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →