જય હનુમાન જ્ઞાન ગુન સાગર, જય કપીસ તિહું લોક ઉજાગર — Word-by-Word Meaning
जय हनुमान ज्ञान गुन सागर, जय कपीस तिहुँ लोक उजागर
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
जय
jai
જય — જય હો, વિજય, નમન
हनुमान
Hanuman
હનુમાન — ભગવાન હનુમાન, પવનદેવના પુત્ર
ज्ञान
gyan
જ્ઞાન — જ્ઞાન, બુદ્ધિ
गुन
gun
ગુન — ગુણ, સદ્ગુણ
सागर
sagar
સાગર — સાગર — એટલે કે જ્ઞાન અને ગુણોનો સાગર
जय
jai
જય — જય હો, વિજય
कपीस
kapis
કપીસ — વાનરોના સ્વામી (કપિ + ઈશ)
तिहुँ
tihun
તિહું — ત્રણેય (લોકોના)
लोक
lok
લોક — લોક, ભુવન
उजागर
ujagar
ઉજાગર — પ્રકાશિત કરનારા, જે ઉજાસ ફેલાવે અને યશસ્વી બનાવે છે
Complete Translation
હે હનુમાન! તમે જ્ઞાન અને ગુણોના સાગર છો, તમારી જય હો! હે કપીશ્વર (વાનરોના સ્વામી)! તમે ત્રણેય લોકોને પ્રકાશિત કરનારા છો, તમારી જય હો!
Origin & History
Source: Hanuman Chalisa (opening chaupai, verse 1)
Author: Tulsidas
Period: 16th century CE
ગોસ્વામી તુલસીદાસ, જેમણે રામચરિતમાનસની રચના કરી, એ જ મહાન સંત-કવિએ અવધીમાં હનુમાન ચાલીસાને ચાલીસ ચોપાઈઓ રૂપે રચી, જે આરંભિક અને સમાપન દોહાથી ઘેરાયેલી છે. બે આરંભિક દોહામાં પોતાના મનને પવિત્ર કરી તથા બળ, બુદ્ધિ અને વિદ્યાની પ્રાર્થના કર્યા પછી, તેઓ આ વિજયી અભિવાદનથી સ્તુતિનો આરંભ કરે છે, હનુમાનને જ્ઞાનના સાગર અને ત્રણેય લોકોના પ્રકાશક રૂપે નમન કરતાં.
Frequently Asked Questions
'જય હનુમાન જ્ઞાન ગુન સાગર'નો અર્થ શું છે?▼
તેનો અર્થ છે 'જય હો હનુમાન, જ્ઞાન અને ગુણોના સાગરની'. 'જ્ઞાન' એટલે બુદ્ધિ, 'ગુન' એટલે સદ્ગુણ, અને 'સાગર' એટલે સમુદ્ર — તેથી હનુમાનને જ્ઞાન અને સદ્ગુણ બંનેના અસીમ સાગર રૂપે સ્તુત કરવામાં આવ્યા છે.
'જય કપીસ તિહું લોક ઉજાગર'નો અર્થ શું છે?▼
'કપીસ' એટલે વાનરોના સ્વામી (વાનરરાજ હનુમાન), અને 'તિહું લોક ઉજાગર' એટલે ત્રણેય લોકો — પૃથ્વી, સ્વર્ગ અને પાતાળ — ને પ્રકાશિત કરનારા. સાથે મળીને તે હનુમાનને એ સત્તા રૂપે નમન કરે છે જેમની કીર્તિ સમગ્ર બ્રહ્માંડમાં ચમકે છે.
આ પંક્તિ હનુમાન ચાલીસામાં ક્યાં આવે છે?▼
આ હનુમાન ચાલીસાની સૌપ્રથમ ચોપાઈ છે, જે બે આરંભિક દોહા ('શ્રી ગુરુ ચરન સરોજ રજ' અને 'બુદ્ધિહીન તનુ જાનિકે') પછી તરત જ ગવાય છે. અહીંથી જ ચાલીસ સ્તુતિ-પદોનો આરંભ થાય છે.
શું હું આ પંક્તિને એકલા ગાઈ શકું?▼
હા. ભક્તો ઘણીવાર 'જય હનુમાન જ્ઞાન ગુન સાગર, જય કપીસ તિહું લોક ઉજાગર'ને એકલા વિજય-ઘોષ (જયકારા) રૂપે ગાય છે અથવા જ્ઞાન અને શુભ આરંભ માટે એક નાની પ્રાર્થના રૂપે પુનરાવર્તિત કરે છે, ખાસ કરીને મંગળવાર અને શનિવારે.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →