નિર્વાણ ષટ્કમ્ (આત્મ ષટ્કમ્) Meaning — Line by Line
निर्वाण षट्कम् (आत्म षट्कम्)
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of નિર્વાણ ષટ્કમ્ (આત્મ ષટ્કમ્) with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
Jump to a verse ▾
Manobuddhyahamkarachittani naham
मनोबुद्ध्यहंकारचित्तानि नाहं न च श्रोत्रजिह्वे न च घ्राणनेत्रे । न च व्योम भूमिर्न तेजो न वायुः चिदानन्दरूपः शिवोऽहम् शिवोऽहम् ॥
Manobuddhyahamkarachittani naham Na cha shrotrajihve na cha ghrananetre Na cha vyoma bhumirna tejo na vayuh Chidanandarupah shivoham shivoham
Meaningહું મન, બુદ્ધિ, અહંકાર કે ચિત્ત નથી; ન કાન કે જિહ્વા, ન નાક કે નેત્ર; ન આકાશ, પૃથ્વી, અગ્નિ કે વાયુ. હું ચૈતન્ય અને આનંદનું સ્વરૂપ છું — હું શિવ છું, હું શિવ છું.
Na cha pranasamjno na vai panchavayuh
न च प्राणसंज्ञो न वै पञ्चवायुः न वा सप्तधातुर्न वा पञ्चकोशः । न वाक्पाणिपादं न चोपस्थपायू चिदानन्दरूपः शिवोऽहम् शिवोऽहम् ॥
Na cha pranasamjno na vai panchavayuh Na va saptadhaturna va panchakoshah Na vakpanipadam na chopasthapayu Chidanandarupah shivoham shivoham
Meaningહું પ્રાણ નથી, ન પાંચેય વાયુ; ન સાત ધાતુઓ, ન પાંચ કોશ; ન વાણી, હાથ, પગ, ન જનનેન્દ્રિય અને ગુદા. હું ચૈતન્ય અને આનંદનું સ્વરૂપ છું — હું શિવ છું, હું શિવ છું.
Na me dvesharagau na me lobhamohau
न मे द्वेषरागौ न मे लोभमोहौ मदो नैव मे नैव मात्सर्यभावः । न धर्मो न चार्थो न कामो न मोक्षः चिदानन्दरूपः शिवोऽहम् शिवोऽहम् ॥
Na me dvesharagau na me lobhamohau Mado naiva me naiva matsaryabhavah Na dharmo na chartho na kamo na mokshah Chidanandarupah shivoham shivoham
Meaningમારામાં ન દ્વેષ છે ન રાગ, ન લોભ ન મોહ; ન મદ, ન જ ઈર્ષ્યાનો કોઈ ભાવ; હું ધર્મ, અર્થ, કામ અને મોક્ષથી પર છું. હું ચૈતન્ય અને આનંદનું સ્વરૂપ છું — હું શિવ છું, હું શિવ છું.
Na punyam na papam na saukhyam na duhkham
न पुण्यं न पापं न सौख्यं न दुःखं न मन्त्रो न तीर्थं न वेदा न यज्ञाः । अहं भोजनं नैव भोज्यं न भोक्ता चिदानन्दरूपः शिवोऽहम् शिवोऽहम् ॥
Na punyam na papam na saukhyam na duhkham Na mantro na tirtham na veda na yajnah Aham bhojanam naiva bhojyam na bhokta Chidanandarupah shivoham shivoham
Meaningહું ન પુણ્ય છું ન પાપ, ન સુખ ન દુઃખ; ન મંત્ર, ન તીર્થ, ન વેદ, ન યજ્ઞ; હું ન ભોજન છું, ન ભોજ્ય, ન ભોક્તા. હું ચૈતન્ય અને આનંદનું સ્વરૂપ છું — હું શિવ છું, હું શિવ છું.
Na me mrityushamka na me jatibhedah
न मे मृत्युशंका न मे जातिभेदः पिता नैव मे नैव माता न जन्म । न बन्धुर्न मित्रं गुरुर्नैव शिष्यः चिदानन्दरूपः शिवोऽहम् शिवोऽहम् ॥
Na me mrityushamka na me jatibhedah Pita naiva me naiva mata na janma Na bandhurna mitram gururnaiva shishyah Chidanandarupah shivoham shivoham
Meaningમને મૃત્યુની શંકા નથી, ન જાતિનો કોઈ ભેદ; ન મારો પિતા છે, ન માતા, ન જ જન્મ; ન બંધુ, ન મિત્ર, ન ગુરુ, ન શિષ્ય. હું ચૈતન્ય અને આનંદનું સ્વરૂપ છું — હું શિવ છું, હું શિવ છું.
Aham nirvikalpo nirakararupo
अहं निर्विकल्पो निराकाररूपो विभुत्वाच्च सर्वत्र सर्वेन्द्रियाणाम् । न चासंगतं नैव मुक्तिर्न मेयः चिदानन्दरूपः शिवोऽहम् शिवोऽहम् ॥
Aham nirvikalpo nirakararupo Vibhutvachcha sarvatra sarvendriyanam Na chasamgatam naiva muktirna meyah Chidanandarupah shivoham shivoham
Meaningહું નિર્વિકલ્પ છું, નિરાકાર સ્વરૂપ; સર્વત્ર વ્યાપ્ત, સર્વ ઇન્દ્રિયોમાં વિદ્યમાન; ન હું બદ્ધ છું, ન મુક્ત, ન જ કોઈ જ્ઞેય વસ્તુ. હું ચૈતન્ય અને આનંદનું સ્વરૂપ છું — હું શિવ છું, હું શિવ છું.
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: Composed by Adi Shankaracharya
Author: Adi Shankaracharya
Period: 8th century CE
પરંપરા કહે છે કે યુવા શંકર, એક ગુરુની શોધમાં, ઋષિ ગોવિંદ ભગવત્પાદ દ્વારા પૂછાયેલા 'તમે કોણ છો?'ના જવાબમાં આ છ શ્લોકો — નિર્વાણ ષટ્કમ્ — ગાયા, એ ઘોષિત કરતા કે તેઓ શરીર, ઇન્દ્રિયો, મન કે અહંકાર નહીં, જન્મ કે મૃત્યુથી બંધાયેલા નહીં, પણ નિરાકાર આત્મા, સ્વયં ચૈતન્ય અને આનંદ છે: 'શિવોઽહમ્, શિવોઽહમ્.' તે અદ્વૈત વેદાંતના સૌથી સ્પષ્ટ કથનોમાંનું એક છે.
Frequently Asked Questions
નિર્વાણ ષટ્કમ્ શું છે?▼
'શિવોઽહમ્'નો શું અર્થ છે?▼
નિર્વાણ ષટ્કમ્ કોણે અને કેમ લખ્યું?▼
નિર્વાણ ષટ્કમ્ ક્યારે ગાવું જોઈએ?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →