Mantra.Tips

સંકટ મોચન હનુમાનાષ્ટક Meaning — Line by Line

संकट मोचन हनुमानाष्टक

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of સંકટ મોચન હનુમાનાષ્ટક with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Verse 1. Baalpana Son Hanumant Ati Khelen.
  2. Verse 2. Baalpana Mein Khelat Tahan Dekhe Phalan Ki Baari.
  3. Verse 3. Anjani Putra Balwant Shankar Suvan.
  4. Verse 4. Danav Dalan Rankarm Ati Bhayankara.
  5. Verse 5. Sarnaagat Ki Raksha Sankat Ko Harain.
  6. Verse 6. Jai Jai Jai Hanuman Gosain.
  7. Verse 7. Pavan Putra Balwant Bajrangi.
  8. Verse 8. Jai Jai Jai Hanumant Agadha.
Verse 1#

Baalpana Son Hanumant Ati Khelen.

बालपना सों हनुमंत अति खेलें। दुर्गम काज सवारत सहज में मेलें॥ कीन्हों एक पारन तों सों रबि मग में धायो। जब भागवत बखानत ताहि ग्रसन को धायो॥१॥

Baalpana Son Hanumant Ati Khelen. Durgam Kaaj Savarat Sahaj Mein Melen. Keenho Ek Paaran To Son Rabi Mag Mein Dhayo. Jab Bhagavat Bakhanat Tahi Grasan Ko Dhayo.

Meaningબાળપણમાં હનુમાન બહુ આનંદથી રમતા; દુર્ગમ કાર્યોને તેઓ સહજમાં પૂર્ણ કરી દેતા. એક છલાંગમાં તેઓ સૂર્યના માર્ગ તરફ ઊડ્યા; શાસ્ત્રો કહે છે, તેઓ સૂર્યને ગળી જવા દોડ્યા.

Verse 2#

Baalpana Mein Khelat Tahan Dekhe Phalan Ki Baari.

बालपना में खेलत तहँ देखे फलन की बारी। मन में भई उमंग ताहि खावत ग्रसन को धारी॥ पाँव तर दाबत धरनी को धरत गिरि भारी। मारुत नंदन महाबली बल अतुल अति भारी॥२॥

Baalpana Mein Khelat Tahan Dekhe Phalan Ki Baari. Man Mein Bhayi Umang Tahi Khavat Grasan Ko Dhari. Panv Tar Dabat Dharni Ko Dharat Giri Bhari. Marut Nandan Mahabali Bal Atul Ati Bhari.

Meaningબાળપણમાં રમતાં તેમણે ફળોની વાડી જોઈ; બહુ ઉત્સાહથી તેઓ એ બધાંને ખાઈ જવા દોડ્યા. પગ નીચે પૃથ્વીને દબાવી તેમણે ભારે પર્વતો ઊંચક્યા. પવનપુત્ર અતુલનીય ને અપરિમિત બળવાળા છે.

Verse 3#

Anjani Putra Balwant Shankar Suvan.

अंजनि पुत्र बलवंत शंकर सुवन। केसरी नंदन रामदूत प्रिय भगवन॥ लंक विदेश को सुन करत बजरंग। हे प्रभु बीर हनूमान स्वामी चरन मंग॥३॥

Anjani Putra Balwant Shankar Suvan. Kesari Nandan Ramdoot Priya Bhagwan. Lank Videsh Ko Sun Karat Bajrang. He Prabhu Beer Hanuman Swami Charan Mang.

Meaningઅંજનિપુત્ર, બળવાન, શિવના અવતાર; કેસરીનંદન, રામના પ્રિય દૂત. વિદેશ લંકાનો સમાચાર સાંભળી બજરંગ ત્યાં દોડ્યા. હે પ્રભુ, વીર હનુમાન, હું તમારા ચરણોની શરણ માગું છું.

Verse 4#

Danav Dalan Rankarm Ati Bhayankara.

दानवदलन रणकर्म अति भयंकर। जिनके भय से काँपत सदा रजनीचर॥ नित्य बिराजत सिय राम के दरबार में। कीरति बिमल विराजत त्रिभुवन संसार में॥४॥

Danav Dalan Rankarm Ati Bhayankara. Jinke Bhay Se Kanpat Sada Rajnichar. Nitya Birajat Siya Ram Ke Darbar Mein. Keerti Bimal Birajat Tribhuvan Sansar Mein.

Meaningદાનવોનું દલન કરનાર, રણકર્મમાં અતિ ભયંકર; જેમના ભયથી નિશાચર સદા કાંપે છે. તેઓ નિત્ય સીતા-રામના દરબારમાં વિરાજે છે; તેમની નિર્મળ કીર્તિ ત્રણેય લોકમાં શોભે છે.

Verse 5#

Sarnaagat Ki Raksha Sankat Ko Harain.

सरनागत की रक्षा संकट को हरैं। जो सुमिरत हिय हरषत मोद मंगल भरैं॥ ऐसे प्रभु हनुमान सदा जन के हितकारी। मोरे दोष बिचारि केहि नाथ टारी॥५॥

Sarnaagat Ki Raksha Sankat Ko Harain. Jo Sumirat Hiy Harshat Mod Mangal Bharain. Aise Prabhu Hanuman Sada Jan Ke Hitkari. More Dosh Bichari Kehi Nath Na Tari.

Meaningતેઓ શરણાગતની રક્ષા કરી સંકટ હરે છે; જે તેમને સ્મરે છે તેમનું હૃદય હર્ષ ને મંગળથી ભરાય છે. એવા પ્રભુ હનુમાન સદા ભક્તોના હિતકારી છે. હે નાથ, મારા દોષ વિચારી મને ન ઠુકરાવો.

Verse 6#

Jai Jai Jai Hanuman Gosain.

जय जय जय हनुमान गोसाईं। तुम बिन और कोऊ सहाई॥ राम दूत अतुलित बल धामा। बड़े भाग मोहि मिले श्रीरामा॥६॥

Jai Jai Jai Hanuman Gosain. Tum Bin Aur Na Kou Sahai. Ram Doot Atulit Bal Dhama. Bade Bhag Mohi Mile Shrirama.

Meaningજય જય જય હનુમાન ગોસાંઈ! તમારા વિના બીજો કોઈ સહાયક નથી. હે રામના દૂત, અતુલિત બળના ધામ. મહા ભાગ્યે મને તમારા દ્વારા શ્રીરામ મળ્યા.

Verse 7#

Pavan Putra Balwant Bajrangi.

पवन पुत्र बलवंत बजरंगी। महाबीर कुमति निवार सुमति के संगी॥ संकट मोचन हनुमान बिरद तुम्हारो। संकट से मोहि आन उबारो॥७॥

Pavan Putra Balwant Bajrangi. Mahabir Kumati Nivar Sumati Ke Sangi. Sankat Mochan Hanuman Birad Tumharo. Sankat Se Mohi Aan Ubaro.

Meaningપવનપુત્ર, બળવાન બજરંગી; મહાવીર, કુમતિ દૂર કરી સુમતિ આપનાર. 'સંકટ મોચન' તમારું બિરુદ (યશ) છે. હે પ્રભુ, આવીને મને સર્વ સંકટોમાંથી ઉગારો.

Verse 8#

Jai Jai Jai Hanumant Agadha.

जय जय जय हनुमंत अगाधा। करहु कृपा गुरुदेव समाना॥ जो सत बार पाठ कर कोई। संकट मिटे सदा सुख होई॥८॥

Jai Jai Jai Hanumant Agadha. Karahu Kripa Gurudev Samana. Jo Sat Bar Path Kar Koi. Sankat Mite Sada Sukh Hoi.

Meaningજય જય જય અગાધ હનુમંત! ગુરુદેવ સમાન કૃપા કરો. જે કોઈ આનો સો વાર પાઠ કરે, તેના સંકટ મટી જાય ને સદા સુખ થાય.

Word-by-Word Breakdown

बालपना
Baalpana
બાળપણ
दुर्गम काज
Durgam Kaaj
દુર્ગમ (કઠિન) કાર્ય
सवारत
Savarat
સંવારે, પૂર્ણ કરે છે
रबि
Rabi
સૂર્ય
ग्रसन
Grasan
ગળવું, ગ્રસવું
फलन की बारी
Phalan Ki Baari
ફળોની વાડી
उमंग
Umang
ઉમંગ, ઉત્સાહ
धरनी
Dharni
પૃથ્વી
गिरि
Giri
પર્વત
मारुत नंदन
Marut Nandan
પવનદેવના પુત્ર (મારુતિ)
अतुल
Atul
અતુલ, અપરિમિત
अंजनि पुत्र
Anjani Putra
અંજનીના પુત્ર
शंकर सुवन
Shankar Suvan
શિવના અવતાર
केसरी नंदन
Kesari Nandan
કેસરીના પુત્ર
रामदूत
Ramdoot
શ્રીરામના દૂત
बजरंग
Bajrang
વજ્ર સમાન દેહવાળા
दानवदलन
Danav Dalan
દાનવોનું દલન કરનાર
रणकर्म
Rankarm
રણકર્મ, યુદ્ધ-કર્મ
रजनीचर
Rajnichar
નિશાચર (રાક્ષસ)
दरबार
Darbar
દરબાર, રાજસભા
कीरति बिमल
Keerti Bimal
નિર્મળ કીર્તિ/યશ
त्रिभुवन
Tribhuvan
ત્રણેય લોક
सरनागत
Sarnaagat
શરણાગત
संकट मोचन
Sankat Mochan
સંકટોમાંથી ઉદ્ધાર કરનાર
बिरद
Birad
બિરુદ, યશ, ઉપાધિ
उबारो
Ubaro
ઉગારવું, બચાવવું
अगाधा
Agadha
અગાધ, અથાહ, ગંભીર
कृपा
Kripa
કૃપા, દયા
गुरुदेव
Gurudev
ગુરુદેવ, દિવ્ય ગુરુ
सुख
Sukh
સુખ, આનંદ

Origin & History

Source: Composed by Tulsidas, associated with Sankat Mochan Temple, Varanasi

Author: Goswami Tulsidas

Period: 16th century CE

તુલસીદાસે આ અષ્ટકની રચના વારાણસીમાં કરી, જ્યાં તેમને ભગવાન હનુમાનનાં પ્રત્યક્ષ દર્શન થયાં હોવાનું મનાય છે. તેમણે એ જ સ્થાને પ્રસિદ્ધ સંકટ મોચન હનુમાન મંદિરની સ્થાપના કરી, જ્યાં તેમને આ દિવ્ય અનુભૂતિ થઈ. આ સ્તોત્ર હનુમાનના સંકટોના પરમ નિવારક રૂપને પ્રગટ કરે છે અને આ પવિત્ર મંદિરની મૂળ પ્રાર્થના બની.

Frequently Asked Questions

સંકટ મોચન હનુમાનાષ્ટક શું છે?
સંકટ મોચન હનુમાનાષ્ટક ભગવાન હનુમાનને સમર્પિત આઠ ચોપાઈઓનું સ્તોત્ર છે, જે તેમને 'સંકટોમાંથી ઉગારનાર' (સંકટ મોચન) કહીને સ્તુતિ કરે છે. તેમાં હનુમાનની બાળલીલા, અપાર બળ, રામ પ્રત્યેની ભક્તિ તથા શરણાગત ભક્તોની રક્ષાના તેમના વચનનું વર્ણન છે.
સંકટ મોચન હનુમાનાષ્ટકની રચના કોણે કરી?
સંકટ મોચન હનુમાનાષ્ટક ગોસ્વામી તુલસીદાસ દ્વારા રચિત મનાય છે, જેમણે હનુમાન ચાલીસા અને રામચરિતમાનસની પણ રચના કરી. તે વારાણસીના સંકટ મોચન હનુમાન મંદિર સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલ છે, જેની સ્થાપના તુલસીદાસે કરી હોવાનું મનાય છે.
સંકટ મોચન હનુમાનાષ્ટક કેટલી વાર વાંચવું જોઈએ?
ઉત્તમ ફળ માટે તેને રોજ 8 વાર વાંચો, કેમ કે તેમાં 8 ચોપાઈઓ છે (અષ્ટક એટલે આઠ). અતિ આવશ્યક જરૂરિયાત માટે તેને 108 વાર વાંચો. સંપૂર્ણ અનુષ્ઠાન માટે તેને સતત 40 દિવસ સુધી રોજ વિના ખંડ વાંચો.
આ પ્રાર્થનાનો પાઠ કરવાનો શ્રેષ્ઠ સમય કયો છે?
શ્રેષ્ઠ સમય વહેલી સવાર (બ્રહ્મ મુહૂર્ત) અથવા સંધ્યા સમય છે. મંગળવાર અને શનિવાર ખાસ શુભ છે. છતાં સંકટ કે વિપત્તિ સમયે તેને કોઈ પણ સમયે સાચી ભક્તિથી વાંચી શકાય.
શું આ સ્તોત્રનો પાઠ આરોગ્ય સમસ્યાઓ માટે કરી શકાય?
હા, સંકટ મોચન હનુમાનાષ્ટકનો પાઠ આરોગ્ય સંબંધી કષ્ટોમાં રાહત માટે વ્યાપક રીતે થાય છે, કેમ કે હનુમાનને રોગહર્તા અને સર્વ પીડાઓ દૂર કરનાર મનાય છે. અનેક ભક્તો નિયમિત ભક્તિપૂર્ણ પાઠ પછી આરોગ્યમાં સુધારાનો અનુભવ જણાવે છે.

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →