સૂર્ય ચાલીસા — Complete Lyrics
सूर्य चालीसा
Sanskrit text with English transliteration and translation
Verse 1
कनक बदन कुण्डल मकर,मुक्ता माला अङ्ग।
पद्मासन स्थित ध्याइए,शंख चक्र के सङ्ग॥
Kanaka badana kundala makara,mukta mala anga
Padmasana sthita dhyaie,shamkha chakra ke sanga
સ્વર્ણ સમાન દેહવાળા, મકરાકાર કુંડળ તથા અંગો પર મોતીની માળા ધારણ કરેલા — શંખ અને ચક્ર સાથે કમળાસન પર બિરાજમાન તેમનું ધ્યાન કરો.
Verse 2
जय सविता जय जयति दिवाकर!।सहस्रांशु! सप्ताश्व तिमिरहर॥
Jaya savita jaya jayati divakara!sahasramshu! saptashva timirahara
જય હો સવિતા; જય હો, જય હો દિવાકર (દિવસના કર્તા)! હે હજાર કિરણોવાળા, સાત અશ્વોવાળા, અંધકારના નાશક!
Verse 3
भानु! पतंग! मरीची! भास्कर!।सविता हंस! सुनूर विभाकर॥
Bhanu! patamga! marichi! bhaskara!savita hamsa! sunura vibhakara
હે ભાનુ! પતંગ! મરીચિ! ભાસ્કર! સવિતા! હંસ! હે તેજસ્વી પ્રકાશ-કર્તા!
Verse 4
विवस्वान! आदित्य! विकर्तन।मार्तण्ड हरिरूप विरोचन॥
Vivasvana! aditya! vikartanamartanda harirupa virochana
હે વિવસ્વાન! આદિત્ય! વિકર્તન! માર્તંડ, હરિના રૂપ, વિરોચન!
Verse 5
अम्बरमणि! खग! रवि कहलाते।वेद हिरण्यगर्भ कह गाते॥
Ambaramani! khaga! ravi kahalateveda hiranyagarbha kaha gate
આકાશના મણિ (અંબરમણિ), ગગનના પક્ષી (ખગ), આપ રવિ કહેવાઓ છો; વેદ આપને હિરણ્યગર્ભ કહીને ગાય છે.
Verse 6
सहस्रांशु प्रद्योतन, कहिकहि।मुनिगन होत प्रसन्न मोदलहि॥
Sahasramshu pradyotana, kahikahimunigana hota prasanna modalahi
'સહસ્રાંશુ, સર્વ-પ્રકાશક' કહેતા મુનિગણ પ્રસન્ન થઈ આનંદ પામે છે.
Verse 7
अरुण सदृश सारथी मनोहर।हांकत हय साता चढ़ि रथ पर॥
Aruna sadrisha sarathi manoharahamkata haya sata chaढ़i ratha para
અરુણ સમાન આપનો મનોહર સારથિ, રથ પર આરૂઢ થઈ સાત અશ્વોને હાંકે છે.
Verse 8
मंडल की महिमा अति न्यारी।तेज रूप केरी बलिहारी॥
Mamdala ki mahima ati nyariteja rupa keri balihari
આપના મંડળની મહિમા અતિ અદ્ભુત છે; હું આપના તેજોમય રૂપ પર બલિહારી જાઉં છું.
Verse 9
उच्चैःश्रवा सदृश हय जोते।देखि पुरन्दर लज्जित होते॥
Uchchaihshrava sadrisha haya jotedekhi purandara lajjita hote
ઉચ્ચૈઃશ્રવા સમાન અશ્વોને જોડીને, જોતાં જ ઇન્દ્ર (પુરંદર) પણ લજ્જિત થઈ જાય છે.
Verse 10
मित्र मरीचि भानु अरुण भास्कर।सविता सूर्य अर्क खग कलिकर॥
Mitra marichi bhanu aruna bhaskarasavita surya arka khaga kalikara
મિત્ર, મરીચિ, ભાનુ, અરુણ, ભાસ્કર; સવિતા, સૂર્ય, અર્ક, ખગ, યુગોના કર્તા —
Verse 11
पूषा रवि आदित्य नाम लै।हिरण्यगर्भाय नमः कहिकै॥
Pusha ravi aditya nama laihiranyagarbhaya namah kahikai
— પૂષા, રવિ, આદિત્ય નામ લઈ, અને 'હિરણ્યગર્ભાય નમઃ' કહીને,
Verse 12
द्वादस नाम प्रेम सों गावैं।मस्तक बारह बार नवावैं॥
Dvadasa nama prema som gavaimmastaka baraha bara navavaim
— આ બાર નામોને પ્રેમથી ગાઈ, તથા બાર વાર મસ્તક નમાવી,
Verse 13
चार पदारथ जन सो पावै।दुःख दारिद्र अघ पुंज नसावै॥
Chara padaratha jana so pavaiduhkha daridra agha pumja nasavai
— તે ભક્ત ચારે પુરુષાર્થોને પ્રાપ્ત કરે છે; દુઃખ, દરિદ્રતા અને પાપોના પુંજ નાશ પામે છે.
Verse 14
नमस्कार को चमत्कार यह।विधि हरिहर को कृपासार यह॥
Namaskara ko chamatkara yahavidhi harihara ko kripasara yaha
આ નમસ્કારનો ચમત્કાર છે — આ બ્રહ્મા, હરિ અને હરની કૃપાનો સાર છે.
Verse 15
सेवै भानु तुमहिं मन लाई।अष्टसिद्धि नवनिधि तेहिं पाई॥
Sevai bhanu tumahim mana laiashtasiddhi navanidhi tehim pai
હે ભાનુ, જે પણ આપની ભક્તિપૂર્ણ મનથી સેવા કરે છે, તે અષ્ટ સિદ્ધિઓ અને નવ નિધિઓ પ્રાપ્ત કરે છે.
Verse 16
बारह नाम उच्चारन करते।सहस जनम के पातक टरते॥
Baraha nama uchcharana karatesahasa janama ke pataka tarate
બાર નામોનું ઉચ્ચારણ કરવાથી હજાર જન્મોના પાપ મટી જાય છે.
Verse 17
उपाख्यान जो करते तवजन।रिपु सों जमलहते सोतेहि छन॥
Upakhyana jo karate tavajanaripu som jamalahate sotehi chhana
જે ભક્ત આપની મહિમાનું વર્ણન કરે છે, તે તે જ ક્ષણે શત્રુ પર, જાણે યમરાજ સમાન, વિજય મેળવે છે.
Verse 18
धन सुत जुत परिवार बढ़तु है।प्रबल मोह को फंद कटतु है॥
Dhana suta juta parivara badha़tu haiprabala moha ko phamda katatu hai
તેનું ધન, પુત્ર અને પરિવાર વધે છે; મોહનો પ્રબળ ફાંસો કપાઈ જાય છે.
Verse 19
अर्क शीश को रक्षा करते।रवि ललाट पर नित्य बिहरते॥
Arka shisha ko raksha karateravi lalata para nitya biharate
અર્ક મારા શીશની રક્ષા કરે; રવિ સદા મારા લલાટ પર બિરાજે.
Verse 20
सूर्य नेत्र पर नित्य विराजत।कर्ण देस पर दिनकर छाजत॥
Surya netra para nitya virajatakarna desa para dinakara chhajata
સૂર્ય સદા મારા નેત્રો પર બિરાજે; દિનકર મારા કર્ણ-પ્રદેશને છાયા આપે.
Verse 21
भानु नासिका वासकरहुनित।भास्कर करत सदा मुखको हित॥
Bhanu nasika vasakarahunitabhaskara karata sada mukhako hita
ભાનુ સદા મારી નાસિકા પર વાસ કરે; ભાસ્કર સદા મારા મુખનું હિત કરે.
Verse 22
ओंठ रहैं पर्जन्य हमारे।रसना बीच तीक्ष्ण बस प्यारे॥
Omtha rahaim parjanya hamarerasana bicha tikshna basa pyare
પર્જન્ય મારા હોઠ પર બિરાજે; હે પ્રિય, તીક્ષ્ણ કિરણોવાળા મારી જીભ પર વાસ કરે.
Verse 23
कंठ सुवर्ण रेत की शोभा।तिग्म तेजसः कांधे लोभा॥
Kamtha suvarna reta ki shobhatigma tejasah kamdhe lobha
મારા કંઠ પર સ્વર્ણ-રેતની શોભા હો; તીવ્ર તેજસ્વી મારા ખભા પર આનંદ કરે.
Verse 24
पूषां बाहू मित्र पीठहिं पर।त्वष्टा वरुण रहत सुउष्णकर॥
Pusham bahu mitra pithahim paratvashta varuna rahata suushnakara
પૂષા મારી ભુજાઓ પર, મિત્ર મારી પીઠ પર; ત્વષ્ટા અને વરુણ કોમળ ઊષ્મા આપતા બિરાજે.
Verse 25
युगल हाथ पर रक्षा कारन।भानुमान उरसर्म सुउदरचन॥
Yugala hatha para raksha karanabhanumana urasarma suudarachana
મારા બંને હાથ પર રક્ષા હો; ભાનુમાન મારી છાતી અને પેટ પર ઊષ્મા આપે.
Verse 26
बसत नाभि आदित्य मनोहर।कटिमंह, रहत मन मुदभर॥
Basata nabhi aditya manoharakatimamha, rahata mana mudabhara
મનોહર આદિત્ય મારી નાભિ પર વાસ કરે છે; મારી કમર પર તે મનને આનંદથી ભરતા બિરાજે છે.
Verse 27
जंघा गोपति सविता बासा।गुप्त दिवाकर करत हुलासा॥
Jamgha gopati savita basagupta divakara karata hulasa
ગોપતિ સવિતા મારી જાંઘો પર વાસ કરે છે; ગુપ્ત દિવાકર હર્ષ પ્રદાન કરે છે.
Verse 28
विवस्वान पद की रखवारी।बाहर बसते नित तम हारी॥
Vivasvana pada ki rakhavaribahara basate nita tama hari
વિવસ્વાન મારા ચરણોની રક્ષા કરે છે; અંધકારના નાશક સદા બહાર વાસ કરે છે.
Verse 29
सहस्रांशु सर्वांग सम्हारै।रक्षा कवच विचित्र विचारे॥
Sahasramshu sarvamga samharairaksha kavacha vichitra vichare
સહસ્રાંશુ મારા સમસ્ત અંગોની રક્ષા કરે છે — એક અદ્ભુત, સુવિચારિત રક્ષા-કવચ.
Verse 30
अस जोजन अपने मन माहीं।भय जगबीच करहुं तेहि नाहीं॥
Asa jojana apane mana mahimbhaya jagabicha karahum tehi nahim
જે પણ આનું મનમાં ચિંતન કરે છે, તેને સંસારમાં ક્યાંય ભય રહેતો નથી.
Verse 31
दद्रु कुष्ठ तेहिं कबहु न व्यापै।जोजन याको मन मंह जापै॥
Dadru kushtha tehim kabahu na vyapaijojana yako mana mamha japai
જે આને મનમાં જપે છે, તેને દાદર અને કુષ્ઠ ક્યારેય વ્યાપતા નથી.
Verse 32
अंधकार जग का जो हरता।नव प्रकाश से आनन्द भरता॥
Amdhakara jaga ka jo haratanava prakasha se ananda bharata
જે સંસારના અંધકારને હરે છે અને તેને નવીન પ્રકાશ અને આનંદથી ભરે છે,
Verse 33
ग्रह गन ग्रसि न मिटावत जाही।कोटि बार मैं प्रनवौं ताही॥
Graha gana grasi na mitavata jahikoti bara maim pranavaum tahi
— જેમને ગ્રહ ન તો ગ્રસી શકે છે ન મિટાવી શકે છે — તેમને હું કરોડો વાર પ્રણામ કરું છું.
Verse 34
मंद सदृश सुत जग में जाके।धर्मराज सम अद्भुत बांके॥
Mamda sadrisha suta jaga mem jakedharmaraja sama adbhuta bamke
જેમના પુત્ર મંદ (શનિ) સમાન સંસારમાં છે; અદ્ભુત અને શ્રેષ્ઠ, ધર્મરાજ (યમ) સમાન —
Verse 35
धन्य-धन्य तुम दिनमनि देवा।किया करत सुरमुनि नर सेवा॥
Dhanya-dhanya tuma dinamani devakiya karata suramuni nara seva
— ધન્ય છો, ધન્ય છો આપ, હે દિનમણિ, હે દેવ; દેવ, મુનિ અને મનુષ્ય સદા આપની સેવા કરે છે.
Verse 36
भक्ति भावयुत पूर्ण नियम सों।दूर हटतसो भवके भ्रम सों॥
Bhakti bhavayuta purna niyama somdura hatataso bhavake bhrama som
ભક્તિ અને નિયમોના પૂર્ણ પાલનથી મનુષ્ય સાંસારિક અસ્તિત્વના ભ્રમોથી દૂર થાય છે.
Verse 37
परम धन्य सों नर तनधारी।हैं प्रसन्न जेहि पर तम हारी॥
Parama dhanya som nara tanadharihaim prasanna jehi para tama hari
પરમ ધન્ય છે તે દેહધારી આત્મા જેના પર અંધકારના નાશક પ્રસન્ન થાય છે.
Verse 38
अरुण माघ महं सूर्य फाल्गुन।मधु वेदांग नाम रवि उदयन॥
Aruna magha maham surya phalgunamadhu vedamga nama ravi udayana
માઘમાં અરુણ, ફાલ્ગુનમાં સૂર્ય; મધુ (ચૈત્રમાં), ઉદિત રવિનું નામ વેદાંગ છે;
Verse 39
भानु उदय बैसाख गिनावै।ज्येष्ठ इन्द्र आषाढ़ रवि गावै॥
Bhanu udaya baisakha ginavaijyeshtha indra ashadha़ ravi gavai
— વૈશાખમાં ઉદિત થતા ભાનુ ગણાય છે; જ્યેષ્ઠમાં ઇન્દ્ર, અષાઢમાં રવિ કહીને ગવાય છે;
Verse 40
यम भादों आश्विन हिमरेता।कातिक होत दिवाकर नेता॥
Yama bhadom ashvina himaretakatika hota divakara neta
— ભાદ્રપદમાં યમ, આશ્વિનમાં 'હિમરેતા'; કાર્તિકમાં દિવાકર નેતા છે;
Verse 41
अगहन भिन्न विष्णु हैं पूसहिं।पुरुष नाम रवि हैं मलमासहिं॥
Agahana bhinna vishnu haim pusahimpurusha nama ravi haim malamasahim
— અગહનમાં 'ભિન્ન', પોષમાં વિષ્ણુ; મલમાસમાં તેમનું નામ 'પુરુષ' છે.
Verse 42
भानु चालीसा प्रेम युत,गावहिं जे नर नित्य।
सुख सम्पत्ति लहि बिबिध,होंहिं सदा कृतकृत्य॥
Bhanu chalisa prema yuta,gavahim je nara nitya
Sukha sampatti lahi bibidha,homhim sada kritakritya
જે પણ પ્રેમપૂર્વક પ્રતિદિન ભાનુ (સૂર્ય) ચાલીસા ગાય છે, તે વિવિધ સુખ અને સમૃદ્ધિ પામે છે, અને સદા કૃતકૃત્ય થાય છે.
Want to understand every word?
Read Word-by-Word Meaning →