વિષ્ણુ ચાલીસા Meaning — Line by Line
विष्णु चालीसा
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of વિષ્ણુ ચાલીસા with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
Jump to a verse ▾
- Doha 1. Vishnu sunie vinaya, sevaka ki chitalaya
- Doha 2. Namo vishnu bhagavana kharari
- Chaupai 1. Prabala jagata mem shakti tumhari
- Chaupai 2. Sundara rupa manohara surata
- Chaupai 3. Tana para pitambara ati sohata
- Chaupai 4. Shamkha chakra kara gada biraje
- Chaupai 5. Satya dharma mada lobha na gaje
- Chaupai 6. Santabhakta sajjana manaramjana
- Chaupai 7. Sukha upajaya kashta saba bhamjana
- Chaupai 8. Papa kata bhava sindhu utarana
- Chaupai 9. Karata aneka rupa prabhu dharana
- Chaupai 10. Dharani dhenu bana tumahim pukara
- Chaupai 11. Bhara utara asura dala mara
- Chaupai 12. Apa varaha rupa banaya
- Chaupai 13. Dhara matsya tana sindhu banaya
- Chaupai 14. Amilakha asurana dvanda machaya
- Chaupai 15. Devana ko amrita pana karaya
- Chaupai 16. Kurma rupa dhara sindhu majhaya
- Chaupai 17. Shamkara ka tuma phanda chhuda़aya
- Chaupai 18. Vedana ko jaba asura dubaya
- Chaupai 19. Mohita banakara khalahi nachaya
- Chaupai 20. Asura jalamdhara ati baladai
- Chaupai 21. Hara para shiva sakala banai
- Chaupai 22. Sumirana kina tumhem shivarani
- Chaupai 23. Taba tuma bane munishvara jnani
- Chaupai 24. Dekhata tina danuja shaitani
- Chaupai 25. Ho sparsha dharma kshati mani
- Chaupai 26. Tumane dhuru prahalada ubare
- Chaupai 27. Ganika aura ajamila tare
- Chaupai 28. Harahu sakala samtapa hamare
- Chaupai 29. Dekhahun maim nija darasha tumhare
- Chaupai 30. Chahata apaka sevaka darshana
- Chaupai 31. Janum nahim yogya japa pujana
- Chaupai 32. Shiladaya santosha sulakshana
- Chaupai 33. Karahun apaka kisa vidhi pujana
- Chaupai 34. Karahun pranama kauna vidhisumirana
- Chaupai 35. Sura muni karata sada sivakai
- Chaupai 36. Dina dukhina para sada sahai
- Chaupai 37. Papa dosha samtapa nashao
- Chaupai 38. Suta sampati de sukha upajao
- Closing Doha. Nigama sada ye vinaya sunavai
Vishnu sunie vinaya, sevaka ki chitalaya
विष्णु सुनिए विनय, सेवक की चितलाय। कीरत कुछ वर्णन करूँ, दीजै ज्ञान बताय॥
Vishnu sunie vinaya, sevaka ki chitalaya Kirata kuchha varnana karun, dijai jnana bataya
Meaningહે વિષ્ણુ, મારી વિનંતી સાંભળો અને તમારા સેવક તરફ મન લગાવો; હું તમારી મહિમાનો કંઈક અંશ ગાઈશ — મને, હું પ્રાર્થના કરું છું, એમ કરવાની બુદ્ધિ આપો.
Namo vishnu bhagavana kharari
नमो विष्णु भगवान खरारी। कष्ट नशावन अखिल बिहारी॥
Namo vishnu bhagavana kharari Kashta nashavana akhila bihari
Meaningભગવાન વિષ્ણુને નમસ્કાર, ખર (અસુરોના શત્રુ)ના સંહારક, કષ્ટોના નાશક, જે સમસ્ત લોકોમાં વ્યાપીને વિહરે છે.
Prabala jagata mem shakti tumhari
प्रबल जगत में शक्ति तुम्हारी। त्रिभुवन फैल रही उजियारी॥
Prabala jagata mem shakti tumhari Tribhuvana phaila rahi ujiyari
Meaningસમસ્ત સંસારમાં તમારી શક્તિ પ્રબળ છે; તમારું તેજ ત્રણે લોકમાં ફેલાઈ રહ્યું છે.
Sundara rupa manohara surata
सुन्दर रूप मनोहर सूरत। सरल स्वभाव मोहनी मूरत॥
Sundara rupa manohara surata Sarala svabhava mohani murata
Meaningસુંદર છે તમારું રૂપ અને મનોહર તમારું મુખ; સરળ તમારો સ્વભાવ અને મોહિની તમારી મૂર્તિ.
Tana para pitambara ati sohata
तन पर पीताम्बर अति सोहत। बैजन्ती माला मन मोहत॥
Tana para pitambara ati sohata Baijanti mala mana mohata
Meaningતમારા શરીર પર પીતાંબર અતિ શોભે છે, અને વૈજયંતી માળા મનને મોહી લે છે.
Shamkha chakra kara gada biraje
शंख चक्र कर गदा बिराजे। देखत दैत्य असुर दल भाजे॥
Shamkha chakra kara gada biraje Dekhata daitya asura dala bhaje
Meaningશંખ, ચક્ર અને ગદા તમારા હાથોમાં શોભે છે; જોતાં જ અસુરોના દળ ભાગી જાય છે.
Satya dharma mada lobha na gaje
सत्य धर्म मद लोभ न गाजे। काम क्रोध मद लोभ न छाजे॥
Satya dharma mada lobha na gaje Kama krodha mada lobha na chhaje
Meaningજ્યાં સત્ય અને ધર્મ છે, ત્યાં મદ અને લોભ ગર્જી શકતા નથી; કામ, ક્રોધ, મદ અને લોભને સ્થાન મળતું નથી.
Santabhakta sajjana manaramjana
सन्तभक्त सज्जन मनरंजन। दनुज असुर दुष्टन दल गंजन॥
Santabhakta sajjana manaramjana Danuja asura dushtana dala gamjana
Meaningતમે સંત, ભક્ત અને સજ્જનોના મનને આનંદિત કરો છો, અને દાનવ, અસુર તથા દુષ્ટોના દળનો સંહાર કરો છો.
Sukha upajaya kashta saba bhamjana
सुख उपजाय कष्ट सब भंजन। दोष मिटाय करत जन सज्जन॥
Sukha upajaya kashta saba bhamjana Dosha mitaya karata jana sajjana
Meaningતમે સુખ ઉપજાવો છો અને દરેક કષ્ટનો નાશ કરો છો; દોષ મિટાવી જનોને સજ્જન બનાવો છો.
Papa kata bhava sindhu utarana
पाप काट भव सिन्धु उतारण। कष्ट नाशकर भक्त उबारण॥
Papa kata bhava sindhu utarana Kashta nashakara bhakta ubarana
Meaningતમે પાપ કાપીને જીવોને ભવસાગરથી પાર ઉતારો છો; કષ્ટ નાશ કરી તમારા ભક્તોને ઉગારો છો.
Karata aneka rupa prabhu dharana
करत अनेक रूप प्रभु धारण। केवल आप भक्ति के कारण॥
Karata aneka rupa prabhu dharana Kevala apa bhakti ke karana
Meaningપ્રભુ અનેક અને વિવિધ રૂપ ધારણ કરે છે — કેવળ પોતાના ભક્તોના પ્રેમના કારણે.
Dharani dhenu bana tumahim pukara
धरणि धेनु बन तुमहिं पुकारा। तब तुम रूप राम का धारा॥
Dharani dhenu bana tumahim pukara Taba tuma rupa rama ka dhara
Meaningજ્યારે પૃથ્વીએ ગાય બનીને તમને પોકાર્યા, ત્યારે તમે રામનું રૂપ ધારણ કર્યું;
Bhara utara asura dala mara
भार उतार असुर दल मारा। रावण आदिक को संहारा॥
Bhara utara asura dala mara Ravana adika ko samhara
Meaning— અને તેનો ભાર ઉતારી તમે અસુર દળોનો સંહાર કર્યો અને રાવણ આદિને માર્યા.
Apa varaha rupa banaya
आप वाराह रूप बनाया। हिरण्याक्ष को मार गिराया॥
Apa varaha rupa banaya Hiranyaksha ko mara giraya
Meaningતમે વરાહનું રૂપ બનાવ્યું અને અસુર હિરણ્યાક્ષને મારી ગિરાવ્યો.
Dhara matsya tana sindhu banaya
धर मत्स्य तन सिन्धु बनाया। चौदह रतनन को निकलाया॥
Dhara matsya tana sindhu banaya Chaudaha ratanana ko nikalaya
Meaningમત્સ્ય રૂપ ધારણ કરી તમે સિંધુમાં વિચર્યા, અને ચૌદ રત્નોને બહાર કાઢ્યાં.
Amilakha asurana dvanda machaya
अमिलख असुरन द्वन्द मचाया। रूप मोहनी आप दिखाया॥
Amilakha asurana dvanda machaya Rupa mohani apa dikhaya
Meaningજ્યારે અસુરોએ અનંત દ્વંદ્વ મચાવ્યું, ત્યારે તમે મોહિની રૂપ દેખાડ્યું;
Devana ko amrita pana karaya
देवन को अमृत पान कराया। असुरन को छबि से बहलाया॥
Devana ko amrita pana karaya Asurana ko chhabi se bahalaya
Meaning— તમે દેવોને અમૃતપાન કરાવ્યું, જ્યારે અસુરોને પોતાની છબિથી બહેલાવ્યા.
Kurma rupa dhara sindhu majhaya
कूर्म रूप धर सिन्धु मझाया। मन्द्राचल गिरि तुरत उठाया॥
Kurma rupa dhara sindhu majhaya Mandrachala giri turata uthaya
Meaningકૂર્મ રૂપ ધારણ કરી તમે સિંધુને થામ્યો, તરત જ મંદરાચલ પર્વતને ઉઠાવ્યો.
Shamkara ka tuma phanda chhuda़aya
शंकर का तुम फन्द छुड़ाया। भस्मासुर को रूप दिखाया॥
Shamkara ka tuma phanda chhuda़aya Bhasmasura ko rupa dikhaya
Meaningતમે શંકરને ફાંદામાંથી છોડાવ્યા અને ભસ્માસુરને (સાચું) રૂપ દેખાડ્યું;
Vedana ko jaba asura dubaya
वेदन को जब असुर डुबाया। कर प्रबन्ध उन्हें ढुँढवाया॥
Vedana ko jaba asura dubaya Kara prabandha unhem dhundhavaya
Meaning— જ્યારે તે અસુરે વેદોને ઊંડાણમાં ડુબાડ્યા, ત્યારે વ્યવસ્થા કરી તેમને શોધાવ્યા.
Mohita banakara khalahi nachaya
मोहित बनकर खलहि नचाया। उसही कर से भस्म कराया॥
Mohita banakara khalahi nachaya Usahi kara se bhasma karaya
Meaningમોહિની બનીને તમે તે દુષ્ટને નચાવ્યો, અને તેના જ હાથે તેને ભસ્મ કરાવ્યો.
Asura jalamdhara ati baladai
असुर जलंधर अति बलदाई। शंकर से उन कीन्ह लड़ाई॥
Asura jalamdhara ati baladai Shamkara se una kinha lada़ai
Meaningઅસુર જલંધર, બળમાં અતિ પ્રબળ, શંકર સાથે યુદ્ધ કરવા લાગ્યો;
Hara para shiva sakala banai
हार पार शिव सकल बनाई। कीन सती से छल खल जाई॥
Hara para shiva sakala banai Kina sati se chhala khala jai
Meaning— શિવ ચારે બાજુથી હારી ગયા, કેમ કે તે ખલે છળથી સતીને ઠગ્યાં હતાં.
Sumirana kina tumhem shivarani
सुमिरन कीन तुम्हें शिवरानी। बतलाई सब विपत कहानी॥
Sumirana kina tumhem shivarani Batalai saba vipata kahani
Meaningશિવની રાણી (પાર્વતી)એ તમારું સ્મરણ કર્યું અને બધી વિપત્તિની કથા કહી સંભળાવી.
Taba tuma bane munishvara jnani
तब तुम बने मुनीश्वर ज्ञानी। वृन्दा की सब सुरति भुलानी॥
Taba tuma bane munishvara jnani Vrinda ki saba surati bhulani
Meaningત્યારે તમે જ્ઞાની મુનીશ્વર બન્યા અને વૃંદા (જલંધરની પત્ની)ની બધી સાવધાની ભુલાવી;
Dekhata tina danuja shaitani
देखत तीन दनुज शैतानी। वृन्दा आय तुम्हें लपटानी॥
Dekhata tina danuja shaitani Vrinda aya tumhem lapatani
Meaning— અસુરની ત્રણ પ્રકારની કપટતા જોઈને વૃંદા આવી અને તમને વળગી પડી.
Ho sparsha dharma kshati mani
हो स्पर्श धर्म क्षति मानी। हना असुर उर शिव शैतानी॥
Ho sparsha dharma kshati mani Hana asura ura shiva shaitani
Meaningજ્યારે તેણે પોતાના ધર્મ (પતિવ્રત)ની ક્ષતિ માની, ત્યારે અસુરની શક્તિ તૂટી ગઈ અને શિવે તે ખલનો વધ કર્યો.
Tumane dhuru prahalada ubare
तुमने धुरू प्रहलाद उबारे। हिरणाकुश आदिक खल मारे॥
Tumane dhuru prahalada ubare Hiranakusha adika khala mare
Meaningતમે ધ્રુવ અને પ્રહ્લાદનો ઉદ્ધાર કર્યો, અને દુષ્ટ હિરણ્યકશિપુ આદિને માર્યા.
Ganika aura ajamila tare
गणिका और अजामिल तारे। बहुत भक्त भव सिन्धु उतारे॥
Ganika aura ajamila tare Bahuta bhakta bhava sindhu utare
Meaningતમે ગણિકા અને અજામિલનો ઉદ્ધાર કર્યો, અને અસંખ્ય ભક્તોને ભવસાગરથી પાર ઉતાર્યા.
Harahu sakala samtapa hamare
हरहु सकल संताप हमारे। कृपा करहु हरि सिरजन हारे॥
Harahu sakala samtapa hamare Kripa karahu hari sirajana hare
Meaningઅમારા સમસ્ત સંતાપ હરી લો; કૃપા કરો, હે હરિ, હે સૌના સર્જનહાર.
Dekhahun maim nija darasha tumhare
देखहुँ मैं निज दरश तुम्हारे। दीन बन्धु भक्तन हितकारे॥
Dekhahun maim nija darasha tumhare Dina bandhu bhaktana hitakare
Meaningમને તમારું દર્શન આપો, હે દીનબંધુ, હે ભક્તોના હિતકારી.
Chahata apaka sevaka darshana
चहत आपका सेवक दर्शन। करहु दया अपनी मधुसूदन॥
Chahata apaka sevaka darshana Karahu daya apani madhusudana
Meaningતમારો સેવક તમારા દર્શન માટે તરસે છે; તમારી દયા દેખાડો, હે મધુસૂદન.
Janum nahim yogya japa pujana
जानूं नहीं योग्य जप पूजन। होय यज्ञ स्तुति अनुमोदन॥
Janum nahim yogya japa pujana Hoya yajna stuti anumodana
Meaningહું જપ અને પૂજનની યોગ્ય વિધિ જાણતો નથી; મારી સ્તુતિને યજ્ઞ સમાન સ્વીકારો.
Shiladaya santosha sulakshana
शीलदया सन्तोष सुलक्षण। विदित नहीं व्रतबोध विलक्षण॥
Shiladaya santosha sulakshana Vidita nahim vratabodha vilakshana
Meaningશીલ, દયા, સંતોષ અને સુલક્ષણ — વ્રત અને જ્ઞાનનું રહસ્ય — હું ખરેખર જાણતો નથી.
Karahun apaka kisa vidhi pujana
करहुँ आपका किस विधि पूजन। कुमति विलोक होत दुख भीषण॥
Karahun apaka kisa vidhi pujana Kumati viloka hota dukha bhishana
Meaningહું કઈ વિધિથી તમારું પૂજન કરું? મારી કુમતિ જોઈને મને ભીષણ દુઃખ થાય છે.
Karahun pranama kauna vidhisumirana
करहुँ प्रणाम कौन विधिसुमिरण। कौन भांति मैं करहुँ समर्पण॥
Karahun pranama kauna vidhisumirana Kauna bhamti maim karahun samarpana
Meaningહું કેવી રીતે પ્રણામ કરું, કઈ રીતે તમારું સ્મરણ કરું, કઈ રીતે પોતાને સમર્પિત કરું?
Sura muni karata sada sivakai
सुर मुनि करत सदा सिवकाई। हर्षित रहत परम गति पाई॥
Sura muni karata sada sivakai Harshita rahata parama gati pai
Meaningદેવ અને મુનિ સદા શિવ (અને તમારી) સેવા કરે છે, અને પરમ ગતિ પામી હર્ષિત રહે છે.
Dina dukhina para sada sahai
दीन दुखिन पर सदा सहाई। निज जन जान लेव अपनाई॥
Dina dukhina para sada sahai Nija jana jana leva apanai
Meaningતમે સદા દીન અને દુખિયાઓના સહાયક છો; અમને પોતાના જાણીને અપનાવો.
Papa dosha samtapa nashao
पाप दोष संताप नशाओ। भव बन्धन से मुक्त कराओ॥
Papa dosha samtapa nashao Bhava bandhana se mukta karao
Meaningઅમારા પાપ, દોષ અને સંતાપનો નાશ કરો, અને અમને સંસારના બંધનથી મુક્ત કરો.
Suta sampati de sukha upajao
सुत सम्पति दे सुख उपजाओ। निज चरनन का दास बनाओ॥
Suta sampati de sukha upajao Nija charanana ka dasa banao
Meaningસંતાન અને સંપત્તિ આપીને સુખ ઉપજાવો; અમને તમારા ચરણોના દાસ બનાવો.
Nigama sada ye vinaya sunavai
निगम सदा ये विनय सुनावै। पढ़ै सुनै सो जन सुख पावै॥
Nigama sada ye vinaya sunavai Padha़ai sunai so jana sukha pavai
Meaningઆમ નિગમ (ભક્ત/શાસ્ત્ર) સદા આ વિનંતી સંભળાવે છે: જે પણ આને વાંચે કે સાંભળે, તે સુખ પામે છે.
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: Traditional Hindi devotional hymn
Author: Traditional
Period: Medieval / modern devotional era
વિષ્ણુ ચાલીસા હનુમાન ચાલીસા જેવી પ્રિય 'ચાલીસા' પરંપરાની ચાલીસ છંદોની હિંદી સ્તુતિ છે. તે જગતના પાલનહાર ભગવાન વિષ્ણુની વંદના કરે છે. તેમાં સ્મરણ છે કે તેઓ યુગે-યુગે અનેક રૂપ ધારણ કરી પૃથ્વીનો ભાર હરવા, દુષ્ટોનો સંહાર કરવા અને ધ્રુવ, પ્રહ્લાદ, અજામિલ તથા ગણિકા જેવા ભક્તોના ઉદ્ધાર માટે અવતરે છે.
Frequently Asked Questions
વિષ્ણુ ચાલીસા શું છે?▼
વિષ્ણુ ચાલીસા કયા દિવસે વાંચવી જોઈએ?▼
વિષ્ણુ ચાલીસામાં કયા અવતારોનું વર્ણન છે?▼
વિષ્ણુ ચાલીસાના પાઠના શા લાભ છે?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →