સોળ સોમવાર વ્રત કથા
ભગવાન શિવના સોળ સોમવાર વ્રતની કથા
સોળ સોમવાર વ્રત ભગવાન શિવના નિમિત્તે સતત સોળ સોમવાર સુધી રાખવામાં આવતું વ્રત છે, જે સાચી મનોકામનાઓ — વિશેષ કરીને સુયોગ્ય વિવાહ, દાંપત્ય સુખ અને સંતાન — ની પૂર્તિ માટે પ્રસિદ્ધ છે. વ્રતી સ્નાન કરી શિવલિંગનું જળ, બીલીપત્ર અને શ્વેત પુષ્પથી પૂજન કરે છે, એક સમય સાત્ત્વિક ભોજન કરે છે, અને સત્તરમા સોમવારે ચૂરમા (અથવા મીઠો પ્રસાદ) બનાવી વહેંચતા ઉદ્યાપન કરે છે. આ કથા વ્રતમાં સંભળાવવામાં આવે છે.
મંદિરમાં ચોપાટની રમત
એક વાર ભગવાન શિવ અને દેવી પાર્વતી પૃથ્વી પર વિચરણ કરતા અમરાવતી નગરના એક સુંદર અને ભવ્ય રીતે શણગારેલા શિવ મંદિરમાં પહોંચ્યા. સમય પસાર કરવા માટે પાર્વતીએ રમૂજમાં ચોપાટ (પાસા) રમવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો. રમતનો નિર્ણય કરવા માટે મંદિરના પૂજારીને બોલાવ્યા. પાર્વતી સ્પષ્ટપણે જીતી રહ્યાં હતાં; પરંતુ પૂજારીએ ભગવાનને પ્રસન્ન કરવાની ઇચ્છાથી જૂઠું બોલીને શિવને વિજયી જાહેર કર્યા.
તેના અસત્યથી ક્રોધિત થઈને પાર્વતીએ પૂજારીને કોઢ રોગથી ગ્રસ્ત થવાનો શાપ આપ્યો. તે ઘણાં વર્ષો સુધી અત્યંત કષ્ટ ભોગવતો રહ્યો. સમય જતાં મંદિરમાં પૂજા કરવા આવેલી કેટલીક અપ્સરાઓએ તેની દયનીય દશા જોઈને તેનું કારણ પૂછ્યું. તેની કથા સાંભળીને તેમને દયા આવી અને તેમણે તેને સલાહ આપી: 'પૂર્ણ શ્રદ્ધાથી ભગવાન શિવનું સોળ સોમવાર વ્રત કરો, દયાળુ ભગવાન નિશ્ચય જ તમને આ રોગથી મુક્ત કરી દેશે.'
દરેક મનોકામના પૂર્ણ કરનારું વ્રત
પૂજારીએ બરાબર જેમ શીખવ્યું હતું તેમ સોળ સોમવાર વ્રત કર્યું, દરેક સોમવારે શિવલિંગનું પૂજન કરતો રહ્યો અને સત્તરમા સોમવારે ઉદ્યાપન કર્યું. તેની ભક્તિથી પ્રસન્ન થઈને ભગવાન શિવે તેને કોઢ રોગથી સંપૂર્ણપણે નિરોગ કરી દીધો, અને તે ફરી સ્વસ્થ અને સાજો-નરવો થઈ ગયો.
કેટલાક સમય બાદ પાર્વતી મંદિરમાં પાછાં ફર્યાં અને પૂજારીને નિરોગ જોઈને આશ્ચર્યચકિત થઈ પૂછ્યું કે આ કેવી રીતે થયું. તેણે તેમને સોળ સોમવાર વ્રત અને તેની મહિમા જણાવી. ત્યારે પાર્વતીએ સ્વયં પોતાના હૃદયમાં એક મનોકામના રાખીને આ વ્રત કર્યું — અને તેના પુણ્યથી તેમનો પુત્ર કાર્તિકેય, જે તેમનાથી રિસાઈને દૂર થઈ ગયો હતો, પ્રેમપૂર્વક પાછો મળી ગયો. જ્યારે કાર્તિકેયે પોતાની માતાને પૂછ્યું કે આ મિલન કેવી રીતે શક્ય બન્યું, ત્યારે તેમણે તેને વ્રત વિશે જણાવ્યું; તેણે વ્રત કર્યું, અને તેનો એક પ્રિય મિત્ર જે ઘણા સમયથી વિખૂટો પડી ગયો હતો, ફરી મળી ગયો. તે મિત્રે પણ સોળ સોમવાર વ્રત કર્યું અને તેને એક સુંદર અને ગુણવાન પત્નીનું વરદાન મળ્યું. આ રીતે જે કોઈ પણ શ્રદ્ધાપૂર્વક ભગવાન શિવનું સોળ સોમવાર વ્રત કરે છે, તેની દરેક સાચી મનોકામના પૂર્ણ થાય છે. 'ૐ નમઃ શિવાય.'
The Fruit of the Vrat
ભગવાન શિવનું સોળ સોમવાર વ્રત સુયોગ્ય જીવનસાથી, દાંપત્ય સુખ, સંતાન તથા વિઘ્ન અને દુઃખના નિવારણ માટે રાખવામાં આવે છે. કુંવારી કન્યાઓ સુયોગ્ય વર માટે, અને દંપતી ગૃહ-શાંતિ અને સંતાન માટે રાખે છે. કથા અનુસાર તેનો પ્રભાવ વિખૂટા પડેલાઓને મેળવવા અને રોગીઓને નિરોગ કરવા સુધી છે.
Mantras & Aarti for this Puja
Frequently Asked Questions
When is the Solah Somvar vrat begun?
It can be started on any Monday, though the Mondays of the holy month of Shravan, or the first Monday of the bright fortnight, are considered especially auspicious. It runs for sixteen consecutive Mondays, concluded by an udyapan on the seventeenth.
How is the Solah Somvar vrat kept?
On each of the sixteen Mondays the devotee bathes early, worships the Shivalinga with water, milk, bel-patra and white flowers, hears the katha, and takes a single sattvic meal. On the seventeenth Monday, churma or sweet prasad is prepared and shared to complete the vrat.
What wishes does the Solah Somvar vrat grant?
It is especially kept for a good marriage and a suitable partner, for harmony between husband and wife, and for children — but, as the katha teaches, Lord Shiva fulfils every sincere wish offered with faith.